Người bí thư giữ khí tiết
Phan Văn Hân là một cán bộ cách mạng hoạt động từ rất sớm, từng lãnh đạo phong trào tại Long Xuyên và sau này là một cán bộ quan trọng của Khu ủy Sài Gòn – Gia Định. Ông hy sinh sau nhiều năm hoạt động, nhưng câu chuyện về ông hiện nay vẫn chưa được nhiều người trẻ biết đến.
Có những người bắt đầu con đường cách mạng từ khi tuổi đời còn rất trẻ. Phan Văn Hân là một người như thế. Ông sinh năm 1925 tại Nhơn Mỹ, Chợ Mới, An Giang. Gia đình ông vốn có truyền thống hoạt động cách mạng. Cha ông là Phan Văn Bạch, một trong những đảng viên cộng sản đầu tiên ở địa phương và đã hy sinh trong nhà tù Côn Đảo năm 1945.
Tuổi thơ của Phan Văn Hân không diễn ra trong một gia đình bình thường. Khi cha bị bắt vì hoạt động cách mạng, ông cũng chịu ảnh hưởng trực tiếp. Đang học tại trường tỉnh Long Xuyên, ông bị đuổi học vì lý lịch của cha. Thay vì bỏ cuộc, chàng trai trẻ quyết định bước vào con đường cách mạng.
Năm 1940, ông tham gia Đoàn Thanh niên phản đế. Công việc ban đầu của ông là làm giao liên cho cơ quan liên tỉnh miền Tây. Đây là một công việc tưởng như âm thầm nhưng vô cùng quan trọng. Người giao liên phải đưa tài liệu, truyền đạt thông tin và kết nối các cơ sở cách mạng trong điều kiện luôn có nguy cơ bị phát hiện.
Một năm sau, Phan Văn Hân được kết nạp vào Đảng. Từ đây, ông ngày càng được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng hơn. Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tham gia lãnh đạo nhân dân Long Xuyên giành chính quyền.
Nhưng cuộc đời ông không dừng lại ở đó. Trong những năm kháng chiến tiếp theo, Phan Văn Hân tiếp tục hoạt động và trở thành một cán bộ chủ chốt của Đảng. Đến thời kỳ chống Mỹ, ông giữ cương vị Ủy viên Thường vụ Khu ủy Sài Gòn – Gia Định và Bí thư Phân khu 2. Đây là những vị trí đòi hỏi trách nhiệm rất lớn bởi Sài Gòn – Gia Định là một địa bàn chiến lược và có nhiều hoạt động đấu tranh bí mật.
Điều khiến câu chuyện về Phan Văn Hân trở nên đáng nhớ là ông luôn đặt nhiệm vụ chung lên trên hoàn cảnh cá nhân. Trong những năm bị địch bắt và giam giữ, ông vẫn nhắc nhở đồng chí của mình phải giữ vững khí tiết của người cách mạng.
Năm 1968, ông mất tích sau khi bị địch bắt. Gia đình lấy ngày 23 tháng 9 năm 1968 làm ngày tưởng niệm ông. Sau này, những đóng góp của ông được Nhà nước ghi nhận bằng nhiều huân chương và đến năm 2022, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Phan Văn Hân có thể không phải cái tên quen thuộc với nhiều học sinh. Nhưng cuộc đời ông cho thấy có những người đã dành gần như toàn bộ tuổi trẻ của mình cho đất nước. Điều đáng nhớ nhất không phải là những danh hiệu được trao sau này, mà là sự lựa chọn của ông khi còn rất trẻ: lựa chọn tiếp tục con đường cách mạng dù biết trước đó sẽ là một con đường đầy khó khăn.
