Người cán bộ biết lắng nghe dân

Tôi từng nghe một cụ lão thành ở Cao Bằng kể rằng, trong những năm hoạt động cách mạng ở Việt Bắc, Bác Hồ thường căn dặn cán bộ một điều rất giản dị: “Muốn dân tin thì trước hết phải biết nghe dân nói.”

Câu chuyện xảy ra vào những năm đầu kháng chiến. Hôm ấy, một đoàn cán bộ về một bản vùng cao để tuyên truyền chủ trương mới. Mọi việc đã được chuẩn bị chu đáo, bài nói cũng rất dài và đầy đủ. Các cán bộ lần lượt trình bày, giải thích chính sách, vận động bà con tham gia kháng chiến.

Nhưng điều lạ là khi cuộc họp kết thúc, bà con ra về khá lặng lẽ. Ít người phát biểu, ít người hỏi lại. Một cán bộ trẻ cho rằng dân chưa hiểu nên cần nói thêm nữa.

Đúng lúc ấy, Bác Hồ nhẹ nhàng hỏi:

— Các chú nói nhiều rồi, nhưng đã nghe đồng bào nói chưa?

Mọi người nhìn nhau. Quả thật, từ đầu buổi đến giờ hầu như chỉ có cán bộ nói.

Bác đề nghị mời bà con quay lại ngồi quanh bếp lửa. Không còn bàn chủ tọa, không còn khoảng cách giữa cán bộ và dân. Bác bắt đầu bằng những câu hỏi rất đời thường:

— Năm nay lúa có tốt không? — Đường xuống chợ có khó đi không? — Nhà nào còn thiếu ăn? — Trẻ con trong bản có được học chữ không?

Ban đầu bà con còn e dè. Nhưng thấy Bác chăm chú lắng nghe, không ngắt lời, không trách móc, mọi người dần mạnh dạn hơn. Một cụ già nói về việc thiếu muối. Một phụ nữ nói đường suối mùa mưa rất nguy hiểm. Một thanh niên nói dân muốn tham gia kháng chiến nhưng lo không có người giúp gặt lúa.

Bác nghe rất kỹ, thỉnh thoảng hỏi lại cho rõ. Có điều Người ghi nhớ ngay, có điều Người trao đổi với cán bộ đi cùng.

Sau buổi ấy, Bác nói với anh em:

— Dân không cần cán bộ chỉ biết nói hay. Dân cần cán bộ hiểu dân đang khó ở đâu, lo ở đâu.

Câu nói ấy khiến nhiều người suy nghĩ rất lâu.

Ít ngày sau, các cán bộ quay lại bản. Lần này họ không chỉ tuyên truyền mà còn cùng bà con sửa đoạn đường lầy, giúp một gia đình neo người gặt lúa, tìm cách đưa muối lên bản. Không khí khác hẳn. Bà con chủ động hỏi chuyện, góp ý và tham gia công việc chung.

Một cụ già cười nói:

— Cán bộ lần này biết nghe dân rồi!

Tôi đặc biệt nhớ chi tiết nhỏ mà một nhân chứng kể lại. Trong lúc một người phụ nữ nói về khó khăn của gia đình, Bác không nhìn sang nơi khác, không nói chuyện riêng, mà ngồi im lặng nghe hết câu chuyện. Khi chị nói xong, Bác mới chậm rãi đáp:

— Cảm ơn đồng bào đã nói thật. Dân nói thật thì cán bộ mới sửa đúng.

Chính sự tôn trọng ấy làm người dân cảm thấy tiếng nói của mình có giá trị.

Nhiều năm đã qua, nhưng bài học từ câu chuyện ấy vẫn còn nguyên ý nghĩa. Lắng nghe không phải là im lặng cho có lệ. Lắng nghe là quan tâm thật sự, là muốn hiểu cuộc sống của nhân dân, là dám tiếp nhận cả những điều mình chưa làm tốt.

Người cán bộ biết lắng nghe dân sẽ hiểu dân cần gì. Hiểu dân mới có thể giúp dân. Và khi dân cảm nhận được sự chân thành ấy, niềm tin sẽ được tạo dựng từ những điều rất giản dị.

Lịch sử cho thấy, sức mạnh của cách mạng không chỉ ở những quyết sách lớn, mà còn ở mối quan hệ gắn bó giữa cán bộ và nhân dân. Trong mối quan hệ ấy, đôi khi điều quan trọng nhất không phải là nói thật nhiều, mà là biết ngồi xuống và nghe dân nói bằng cả tấm lòng.