Người cán bộ cách mạng kiên định, sâu sát và gần dân

Đồng chí Đỗ Mười (1917–2018), tên khai sinh Nguyễn Duy Cống, là một nhà lãnh đạo cấp cao của Đảng và Nhà nước Việt Nam. Ông từng giữ nhiều cương vị quan trọng như Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng và Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Ông là Tổng Bí thư từ tháng 6/1991 đến tháng 12/1997, trong giai đoạn đất nước tiếp tục đẩy mạnh công cuộc đổi mới.

Tuổi trẻ sớm giác ngộ cách mạng

Đỗ Mười sinh ngày 2/2/1917 tại xã Đông Mỹ, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội, trong một gia đình nông dân. Từ khi còn trẻ, ông đã tham gia các phong trào yêu nước và phong trào Mặt trận Bình dân. Năm 1939, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương.

Những năm đầu hoạt động cách mạng là thời kỳ đầy nguy hiểm. Năm 1941, ông bị thực dân Pháp bắt và kết án tù, giam tại Hỏa Lò. Tháng 3/1945, ông vượt ngục và tiếp tục hoạt động cách mạng, tham gia lãnh đạo phong trào giành chính quyền ở Hà Đông.

Trưởng thành trong kháng chiến chống Pháp

Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đỗ Mười được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng ở các tỉnh và khu vực đồng bằng Bắc Bộ.

Ông từng giữ chức Bí thư Tỉnh ủy Hà Đông, sau đó lần lượt đảm nhiệm các vị trí như Bí thư Tỉnh ủy Hà Nam; Bí thư kiêm Chủ tịch Ủy ban Kháng chiến hành chính tỉnh Nam Định; Khu ủy viên Khu III kiêm Bí thư Tỉnh ủy Ninh Bình.

Trong cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, ông tiếp tục giữ nhiều trọng trách tại Liên khu III và Khu tả ngạn sông Hồng, trong đó có Chính ủy Bộ Tư lệnh Liên khu III và Chính ủy Bộ Tư lệnh Khu tả ngạn sông Hồng.

Quá trình công tác tại chiến trường và các địa phương đã giúp ông tích lũy nhiều kinh nghiệm về lãnh đạo, tổ chức và vận động quần chúng.

Những năm xây dựng miền Bắc

Sau kháng chiến chống Pháp, Đỗ Mười tiếp tục đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ trong Đảng và Nhà nước.

Ông tham gia lãnh đạo, chỉ đạo các lĩnh vực kinh tế và xây dựng đất nước trong thời kỳ miền Bắc tiến hành khôi phục kinh tế, xây dựng cơ sở vật chất và thực hiện những nhiệm vụ của cách mạng trong điều kiện chiến tranh.

Năm 1971, ông được bầu làm đại biểu Quốc hội khóa IV và được Quốc hội bầu giữ chức Phó Thủ tướng, Chủ nhiệm Ủy ban Kiến thiết cơ bản. Từ năm 1973 đến năm 1977, ông giữ chức Bộ trưởng Bộ Xây dựng.

Đây là giai đoạn ông có nhiều năm gắn bó với lĩnh vực xây dựng và phát triển cơ sở vật chất của đất nước.

Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng

Tại Đại hội Đảng lần thứ IV năm 1976, Đỗ Mười được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương và trở thành Ủy viên dự khuyết Bộ Chính trị, tiếp tục giữ chức Phó Thủ tướng.

Tháng 7/1981, ông được bầu giữ chức Phó Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng. Đến Đại hội Đảng lần thứ V năm 1982, ông được bầu vào Bộ Chính trị và tiếp tục đảm nhiệm cương vị này.

Trong thời kỳ đất nước còn gặp nhiều khó khăn về kinh tế và đời sống, ông tham gia chỉ đạo nhiều lĩnh vực quan trọng của Chính phủ.

Thường trực Ban Bí thư

Tại Đại hội Đảng lần thứ VI năm 1986, Đỗ Mười được bầu vào Bộ Chính trị và giữ chức Thường trực Ban Bí thư.

Đây cũng là thời điểm đất nước bắt đầu công cuộc Đổi mới với những thay đổi quan trọng về tư duy và đường lối phát triển.

Tháng 6/1988, Quốc hội bầu ông giữ chức Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nay tương đương chức vụ Thủ tướng Chính phủ.

Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng

Trên cương vị Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng từ 1988 đến 1991, Đỗ Mười đứng đầu Chính phủ trong một giai đoạn đất nước có nhiều biến động.

Đây là thời kỳ Việt Nam tiếp tục triển khai đường lối đổi mới, từng bước tháo gỡ những khó khăn về kinh tế, đồng thời phải ứng phó với những thay đổi lớn của tình hình quốc tế.

Kinh nghiệm nhiều năm làm công tác kinh tế, xây dựng và quản lý nhà nước giúp ông có điều kiện tham gia sâu vào quá trình điều hành đất nước.

Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam

Tháng 6/1991, tại Đại hội Đảng lần thứ VII, Đỗ Mười được bầu làm Tổng Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Ông tiếp tục được bầu làm Tổng Bí thư tại Đại hội Đảng lần thứ VIII năm 1996.

Ông giữ cương vị Tổng Bí thư từ tháng 6/1991 đến tháng 12/1997. Đây là giai đoạn Việt Nam tiếp tục thực hiện công cuộc đổi mới, từng bước mở rộng quan hệ đối ngoại và hội nhập với khu vực, thế giới.

Trong diễn văn bế mạc Đại hội VII, Đỗ Mười nhấn mạnh yêu cầu đổi mới toàn diện, đồng bộ, có nguyên tắc và có bước đi vững chắc.

Một nhà lãnh đạo sâu sát thực tế

Những người từng làm việc cùng Đỗ Mười thường nhắc đến phong cách sâu sát thực tế, gần dân và quyết đoán của ông.

Các tư liệu về ông ghi nhận rằng dù giữ cương vị cao, ông vẫn thường xuyên đi cơ sở, tìm hiểu tình hình thực tế và quan tâm đến những khó khăn cụ thể của địa phương, cán bộ và nhân dân.

Tư liệu hồi ức về ông cũng nhấn mạnh những phẩm chất như kiên định, nói đi đôi với làm, gắn lý luận với thực tiễn và hết lòng vì công việc chung.

Trở thành Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương

Tháng 12/1997, sau khi thôi giữ chức Tổng Bí thư, Đỗ Mười được cử làm Cố vấn Ban Chấp hành Trung ương Đảng.

Trong những năm tiếp theo, dù không còn trực tiếp giữ chức vụ lãnh đạo cao nhất, ông vẫn tham gia đóng góp ý kiến đối với những vấn đề quan trọng của Đảng và đất nước.

Ông được đánh giá là một trong những nhà lãnh đạo có nhiều năm kinh nghiệm thực tiễn, từng trải qua nhiều vị trí từ cơ sở, địa phương đến Trung ương.

Những năm cuối đời

Đỗ Mười qua đời lúc 23 giờ 12 phút ngày 1/10/2018 tại Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, Hà Nội, hưởng thọ 101 tuổi.

Ông có 73 năm tuổi Đảng và hơn bảy thập niên hoạt động cách mạng. Cuộc đời ông trải qua nhiều giai đoạn quan trọng của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX, từ đấu tranh giành chính quyền, kháng chiến chống Pháp, chống Mỹ đến thời kỳ xây dựng đất nước và đổi mới.

Dấu ấn của Tổng Bí thư Đỗ Mười

Đồng chí Đỗ Mười là một trong những nhà lãnh đạo có quá trình hoạt động cách mạng lâu dài và trải qua nhiều cương vị quan trọng của Đảng, Nhà nước. Từ một người thanh niên sớm tham gia phong trào cách mạng, ông trưởng thành qua chiến tranh, công tác tại địa phương rồi đảm nhiệm các trọng trách về kinh tế, xây dựng, Chính phủ và cuối cùng là Tổng Bí thư. Đặc biệt, trong những năm giữ cương vị Tổng Bí thư, ông tham gia lãnh đạo đất nước tiếp tục công cuộc Đổi mới và mở rộng quan hệ đối ngoại. Hình ảnh một người lãnh đạo kiên định, sâu sát thực tế và luôn coi trọng công việc chung là dấu ấn được nhiều đồng chí, đồng đội và người từng làm việc với ông ghi nhớ.