Người cán bộ cơ sở
Sinh khoảng năm 1912 trong một gia đình nông dân nghèo, ông Cảnh sớm chứng kiến cảnh người dân bị bóc lột bởi sưu cao thuế nặng. Những năm cuối thập niên 1920, khi phong trào yêu nước lan rộng, ông bắt đầu tiếp cận với tư tưởng cách mạng thông qua các tài liệu truyền tay và những buổi gặp gỡ kín đáo với các thanh niên cùng chí hướng. Đến đầu những năm 1930, ông tham gia các tổ chức quần chúng, làm nhiệm vụ tuyên truyền và vận động nông dân đứng lên đấu tranh.
ông việc của ông chủ yếu diễn ra vào ban đêm. Ông cùng đồng đội rải truyền đơn, treo cờ, tổ chức các buổi họp bí mật trong nhà dân hoặc ngoài đồng. Để tránh sự theo dõi của chính quyền, ông thường cải trang thành người đi buôn hoặc làm thuê, di chuyển giữa các làng để liên lạc. Nhiều lần, ông suýt bị bắt khi lính tuần tra bất ngờ kiểm tra, nhưng nhờ sự giúp đỡ của người dân, ông đã thoát khỏi vòng vây.
Năm 1939–1940, khi thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào cách mạng, nhiều cơ sở bị phá vỡ. Ông Cảnh bị lộ danh tính và bị bắt giam một thời gian. Trong tù, ông bị tra khảo nhưng vẫn kiên quyết không khai báo. Sau khi được thả do thiếu chứng cứ, ông trở về địa phương nhưng phải hoạt động bí mật hơn, thường xuyên thay đổi nơi ở để tránh bị theo dõi.
Những năm 1944–1945, khi tình hình thế giới và trong nước có nhiều chuyển biến, phong trào cách mạng tại Quảng Trị dần phục hồi. Ông Cảnh được giao nhiệm vụ củng cố cơ sở, vận động quần chúng chuẩn bị cho khởi nghĩa. Ông đi từng nhà, giải thích cho người dân về thời cơ giành chính quyền, đồng thời tổ chức lực lượng tự vệ tại chỗ.
Khi Cách mạng Tháng Tám bùng nổ, ông là một trong những người trực tiếp tham gia lãnh đạo quần chúng tại địa phương đứng lên giành chính quyền. Dưới sự phối hợp chặt chẽ, lực lượng cách mạng đã nhanh chóng làm chủ tình hình, buộc chính quyền cũ phải đầu hàng mà không xảy ra đổ máu lớn.
Sau cách mạng, ông tiếp tục tham gia công tác ở địa phương, góp phần xây dựng chính quyền mới trong những ngày đầu còn nhiều khó khăn. Dù cuộc sống còn thiếu thốn, ông luôn giữ vững tinh thần của người cách mạng, tận tụy với công việc và gần gũi với nhân dân.
Câu chuyện về ông Phan Văn Cảnh là hình ảnh tiêu biểu cho lớp người hoạt động cách mạng trước năm 1945 ở Quảng Trị – những con người bình dị nhưng kiên cường, sẵn sàng hy sinh vì lý tưởng. Chính họ đã âm thầm gieo mầm cho phong trào cách mạng, góp phần làm nên bước ngoặt lịch sử của dân tộc, để lại bài học sâu sắc cho các thế hệ mai sau


