Người cán bộ đi sát cơ sở trong khói lửa chiến tranh

Những năm kháng chiến chống thực dân Pháp là những năm tháng vô cùng gian khổ đối với quân và dân Bình – Trị – Thiên. Chiến tranh khiến làng quê tiêu điều, nhiều cơ sở cách mạng bị đánh phá, cán bộ phải hoạt động trong điều kiện bí mật và luôn đối mặt với hiểm nguy.

Trong hoàn cảnh ấy, Nguyễn Chí Thanh để lại một dấu ấn đặc biệt: ông luôn tìm cách đi sát cơ sở, gần gũi với nhân dân và nắm bắt thực tế từ chính cuộc sống của quần chúng.

Với ông, lãnh đạo cách mạng không thể chỉ dựa vào báo cáo.

Một tờ giấy có thể cho biết một địa phương đang gặp khó khăn, nhưng chỉ khi trực tiếp đến nơi, gặp cán bộ và người dân, mới hiểu được khó khăn ấy thực sự là gì.

Vì vậy, dù chiến trường ác liệt, Nguyễn Chí Thanh vẫn thường xuyên xuống cơ sở.

Những chuyến đi của ông không có những nghi thức long trọng. Có khi chỉ là một cuộc hành quân âm thầm trong đêm, qua những con đường làng vắng vẻ. Có khi phải thay đổi địa điểm liên tục để tránh sự kiểm soát của địch. Có lúc ông cùng cán bộ nghỉ tạm trong một căn nhà dân, tranh thủ vài giờ để nghe báo cáo rồi lại lên đường.

Điều ông quan tâm không chỉ là tình hình chiến đấu.

Ông hỏi cán bộ cơ sở: dân có tin cách mạng không? Cơ sở có còn vững không? Đời sống bà con thế nào? Lương thực có đủ không? Thanh niên trong làng có được tập hợp không? Những nơi nào đang gặp khó khăn?

Những câu hỏi tưởng như rất bình thường ấy lại giúp người lãnh đạo nhìn thấy toàn bộ sức sống của phong trào.

Bởi Nguyễn Chí Thanh hiểu rằng, phía sau mỗi con số trong báo cáo là một con người, một gia đình, một làng quê đang chịu đựng chiến tranh.

Có những nơi, cán bộ báo cáo rằng tình hình vẫn ổn định. Nhưng khi đến tận nơi, ông nhận ra người dân đang thiếu lương thực, cơ sở còn lúng túng, cán bộ chưa thật sự gần dân.

Ông không trách móc.

Ông cùng cán bộ tìm cách tháo gỡ.

Ông nhắc rằng cán bộ muốn được dân tin thì trước hết phải biết sống cùng dân, hiểu nỗi khó khăn của dân và cùng dân chia sẻ những gian khổ trong kháng chiến.

Đó cũng là lý do ông đặc biệt coi trọng việc xây dựng cơ sở.

Trong vùng địch kiểm soát, một cơ sở cách mạng có khi chỉ bắt đầu từ một vài người dân trung thành. Một gia đình có thể trở thành nơi che giấu cán bộ. Một người nông dân có thể trở thành người đưa tin. Một thanh niên trong làng có thể trở thành chiến sĩ du kích.

Những con người bình dị ấy, theo cách nhìn của Nguyễn Chí Thanh, chính là những viên gạch tạo nên nền móng của cuộc kháng chiến.

Ông tin rằng nếu biết dựa vào dân, phong trào sẽ có sức sống lâu dài.

Vì vậy, ông luôn yêu cầu cán bộ phải bám đất, bám dân, không được xa rời cơ sở.

Trong một lần tình hình chiến trường đặc biệt căng thẳng, tin tức từ các địa phương liên tục báo về những tổn thất. Có nơi cơ sở bị phá, có nơi cán bộ phải rút lui, có nơi nhân dân hoang mang.

Nếu chỉ nhìn vào những tổn thất trước mắt, người ta rất dễ bi quan.

Nhưng Nguyễn Chí Thanh lại nhìn theo một cách khác.

Ông cho rằng điều cần làm lúc ấy không phải là ngồi than khó, mà phải tìm đến những nơi khó khăn nhất để củng cố phong trào.

Ở đâu cơ sở yếu, phải đến đó.

Ở đâu cán bộ dao động, phải động viên.

Ở đâu nhân dân mất niềm tin, phải tìm cách khôi phục niềm tin.

Ở đâu phong trào bị đứt quãng, phải nối lại.

Cứ như vậy, từng bước một, phong trào được gây dựng lại từ chính những nơi tưởng như yếu nhất.

Có những đêm, sau một ngày di chuyển và làm việc căng thẳng, Nguyễn Chí Thanh vẫn ngồi trao đổi với cán bộ đến khuya. Ông nghe từng ý kiến, phân tích từng vấn đề, rồi cùng mọi người tìm ra cách giải quyết.

Ông không chỉ nói về những việc lớn.

Ông quan tâm cả những điều rất cụ thể: làm thế nào để bảo vệ cán bộ, làm thế nào để giúp dân sản xuất, làm thế nào để xây dựng đội du kích, làm thế nào để giữ liên lạc giữa các cơ sở.

Bởi ông hiểu rằng, một cuộc kháng chiến lớn được tạo nên từ hàng nghìn, hàng vạn công việc nhỏ được thực hiện bền bỉ mỗi ngày.

Điều đáng quý ở Nguyễn Chí Thanh là dù ở cương vị lãnh đạo, ông vẫn giữ được sự gần gũi với cơ sở.

Ông không muốn cán bộ chỉ biết chiến đấu bằng mệnh lệnh từ xa. Ông muốn người cán bộ phải tận mắt nhìn, tận tai nghe và tận lòng thấu hiểu cuộc sống của nhân dân.

Từ thực tế ấy, những chủ trương mới được hình thành.

Từ những cuộc gặp gỡ ấy, những khó khăn được tháo gỡ.

Và từ sự gần gũi ấy, niềm tin giữa cán bộ với nhân dân ngày càng bền chặt.

Trong khói lửa chiến tranh, đó chính là một thứ sức mạnh đặc biệt.

Quân địch có thể phong tỏa đường sá, kiểm soát đồn bốt, mở những cuộc càn quét, nhưng không dễ gì kiểm soát được lòng người.

Nếu nhân dân còn tin, còn che chở cán bộ, còn sẵn sàng đóng góp cho kháng chiến thì phong trào vẫn có thể tồn tại và phát triển.

Nguyễn Chí Thanh đã nhìn thấy sức mạnh ấy từ rất sớm.

Ông từng nhấn mạnh: “Có lòng tin của dân là có tất cả.”

Câu nói ấy không chỉ là một lời nhắc nhở.

Nó phản ánh chính cách ông làm việc trong những năm tháng chiến tranh: muốn lãnh đạo tốt thì phải gần dân; muốn hiểu tình hình thì phải xuống cơ sở; muốn giữ được phong trào thì trước hết phải giữ được lòng dân.

Sau này, Nguyễn Chí Thanh đảm nhận nhiều trọng trách lớn hơn trong Đảng và Quân đội. Nhưng dấu ấn của những năm tháng đi sát cơ sở vẫn theo ông trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng.

Bởi chính chiến trường đã dạy ông một bài học sâu sắc: những quyết định đúng đắn nhất không phải lúc nào cũng xuất phát từ những căn phòng rộng lớn, mà nhiều khi bắt đầu từ một cuộc trò chuyện với người dân trong một căn nhà nhỏ, từ một chuyến đi xuống cơ sở, từ việc lắng nghe một người nông dân nói về cuộc sống của mình.

Nhìn lại hình ảnh Nguyễn Chí Thanh giữa khói lửa chiến tranh, người ta có thể thấy một người cán bộ không đứng trên nhân dân mà đứng giữa nhân dân.

Ông đi đến những nơi khó khăn nhất, gặp những con người bình dị nhất và cùng họ tìm cách vượt qua những thử thách khắc nghiệt nhất.

Đó chính là giá trị đẹp nhất của một người cán bộ cách mạng.

Bởi một người lãnh đạo có thể có tài năng và bản lĩnh, nhưng chỉ khi biết gần dân, hiểu dân và vì dân thì những phẩm chất ấy mới thực sự trở thành sức mạnh.

Câu chuyện về Nguyễn Chí Thanh đi sát cơ sở trong những năm chiến tranh vì thế không chỉ là câu chuyện của một thời đã qua.

Nó còn nhắc nhở mỗi người hôm nay rằng:

Muốn hiểu cuộc sống, hãy đến gần cuộc sống. Muốn hiểu nhân dân, hãy lắng nghe nhân dân. Và muốn làm nên những điều có ý nghĩa, trước hết phải biết sống cùng mọi người, chia sẻ với mọi người và không bao giờ quên cội nguồn của sức mạnh.

Trong những năm tháng khói lửa, Nguyễn Chí Thanh đã chọn con đường ấy.

Đi sát cơ sở để hiểu dân, gần dân để giữ niềm tin, và từ lòng dân để tìm thấy sức mạnh của cách mạng.