Người cán bộ địch vận và viên tù binh Mỹ ở trại Trà Bồng

Chuyện người tù binh Mỹ tên Robert Russell Garwood, tên thân mật là Bobby, tên Việt Nam là Nguyễn Chiến Đấu, được cảm hóa ở chiến trường Khu 5, thì người biết rõ nhất là cựu chiến binh Nguyễn Bé, nguyên công tác ở văn phòng Bộ tư lệnh Quân khu 5, hiện ở phường Mỹ An, quận Ngũ Hành Sơn, TP Đà Nẵng.

Thượng tá Nguyễn Bé năm ấy 77 tuổi, kể về viên tù binh như kể về một thời thanh niên sôi nổi của mình. Vợ ông, bà Nguyễn Thị Bích Thiện, là bạn một thuở ở trên núi với ông, y tá Cục Chính trị Quân khu 5, thỉnh thoảng lại bổ sung những gì bà biết ở chiến trường.

Quê Nghĩa Hành, Quảng Ngãi, tập kết ra Bắc, nhờ có trình độ văn hóa, ông thi đậu vào Trường Đại học Sư phạm Hà Nội và sau đó được chuyển qua Khoa Tiếng Anh để bổ sung vào miền Nam. Công tác ở Phòng Địch vận Quân khu 5, ông thường xuyên được Ban Binh vận Khu ủy gọi qua khai thác, hỏi cung tù binh Mỹ.

Trại tù binh đóng tại Trà Bồng, Quảng Ngãi, một vùng rừng núi hiểm trở, đường rất khó đi. Trại chẳng có tường rào bao bọc, nhưng chẳng tên nào dám trốn, bởi trốn ra cũng không biết đi đâu. Sau này, họa sĩ Trần Hoàng Sơn đến đây vẽ chân dung lính Mỹ cũng cảm nhận như vậy.

Tầm sau Tết năm 1966, lần đầu ông gặp Bobby: một thanh niên chừng 20 tuổi, lính Sư đoàn 3 thủy quân lục chiến, cấp bậc hạ sĩ, bị du kích bắt khi một mình lái xe đi chơi xuống Non Nước, Đà Nẵng. Nói chuyện với anh ta, ông thấy có vẻ gì đó còn hồn nhiên, có thể cảm hóa được.

Vậy là tối đến, cùng ngủ trong lán trại, ông tỉ tê giảng giải về chính sách nhân đạo của Quân Giải phóng và về cuộc chiến tranh xâm lược của nhà cầm quyền Mỹ. Bobby vỡ vạc ra nhiều điều. Những lúc không gặp, anh ta viết cho ông đến bảy lá thư kể những cảm nhận về cuộc sống mới; ông lại tranh thủ tác động tư tưởng, kịp thời động viên.

Nguồn: Báo Quân đội nhân dân.