Người cán bộ mưu trí trên mặt trận Điện Biên

Đồng chí Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916, quê ở huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh. Sau thành công của Cách mạng Tháng Tám, đồng chí xung phong vào bộ đội và tham gia chiến đấu trên chiến trường Bắc Bộ trong đội ngũ Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312. Từ một chiến sĩ, đồng chí không ngừng trưởng thành, trở thành cán bộ tiểu đoàn với phẩm chất bình tĩnh, mưu trí và linh hoạt trong mọi nhiệm vụ được giao.

Giữa tháng 12 năm 1953, Trung đoàn 141 nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong giai đoạn chuẩn bị chiến dịch, đơn vị của đồng chí cùng Trung đoàn 209 tham gia kéo pháo vào trận địa. Sau chín ngày đêm lao động khẩn trương, phần lớn các khẩu pháo đã được đưa vào vị trí chiến đấu. Tuy nhiên, trước những diễn biến mới của chiến trường, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, đồng thời ra lệnh kéo pháo ra để chuẩn bị cho kế hoạch mới.

Sau đó, Trung đoàn 141 được giao nhiệm vụ mở đường cho pháo cơ động. Công việc được tiến hành trong điều kiện vô cùng khó khăn, thiếu thốn dụng cụ và không được sử dụng thuốc nổ. Trước tình hình đó, Nguyễn Văn Thuần đã động viên cán bộ, chiến sĩ phát huy sáng kiến. Không có xà beng, anh em dùng gỗ cứng thay thế; không có cưa thì đào gốc, chặt từng rễ cây bằng dao rựa; gặp đá cứng thì kiên trì đục theo từng thớ đá. Nhờ tinh thần vượt khó ấy, đơn vị đã hoàn thành tốt nhiệm vụ mở đường.

Cùng với việc làm đường, Tiểu đoàn 16 còn đảm nhận nhiệm vụ xây dựng công sự và trận địa pháo. Những hầm pháo lớn dành cho pháo 105mm phải đào sâu vào vách núi với khối lượng đất đá rất lớn. Hệ thống hầm hào được gia cố bằng gỗ và đất dày để bảo đảm an toàn trước bom đạn của địch. Mặc dù công việc hết sức nặng nhọc, đơn vị vẫn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Song song với quá trình xây dựng trận địa, công tác chuẩn bị tiến công cứ điểm Him Lam cũng được khẩn trương triển khai. Chiều ngày 13 tháng 3 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức mở màn bằng trận đánh Him Lam. Sau nhiều giờ chiến đấu quyết liệt, đến 23 giờ 30 phút cùng ngày, quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm này. Tiếp đó, các đơn vị của Trung đoàn 141 tiếp tục đào hào khép chặt vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Trên cương vị Phó Tiểu đoàn trưởng, Nguyễn Văn Thuần đã có sáng kiến đào ngầm dưới lòng đất, tạo yếu tố bất ngờ đối với quân địch.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu anh dũng, quân và dân ta đã tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong chiến công chung ấy có sự đóng góp quan trọng của đồng chí Nguyễn Văn Thuần và đơn vị trong cả công tác chuẩn bị chiến trường lẫn trực tiếp chiến đấu.

Với những thành tích xuất sắc, đồng chí Nguyễn Văn Thuần được tặng thưởng 2 Huy chương Chiến công hạng Nhất, 1 Huân chương Chiến công hạng Ba và 11 lần được các cấp khen thưởng. Ngày 31 tháng 8 năm 1955, đồng chí được Chủ tịch nước tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.