Người cán bộ xung kích trên chiến trường Điện Biên

Nguyễn Văn Thuần sinh năm 1916 tại huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh. Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tình nguyện gia nhập quân đội và tham gia chiến đấu trên chiến trường Bắc Bộ. Từ một chiến sĩ, ông trưởng thành lên cán bộ tiểu đoàn thuộc Tiểu đoàn 16, Trung đoàn 141, Đại đoàn 312. Trong suốt quá trình chiến đấu, ông luôn thể hiện phẩm chất của người cán bộ bình tĩnh, mưu trí và linh hoạt, góp phần cùng đơn vị hoàn thành nhiều nhiệm vụ quan trọng.

Cuối năm 1953, Trung đoàn 141 nhận lệnh hành quân lên Tây Bắc tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ. Khi đến mặt trận, đơn vị vừa tham gia kéo pháo vào trận địa vừa chuẩn bị cho trận đánh mở màn chiến dịch. Sau khi Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định chuyển từ phương châm “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, Trung đoàn 141 được giao nhiệm vụ làm đường cho pháo cơ động và xây dựng công sự trận địa.

Trong điều kiện vô cùng thiếu thốn về dụng cụ và phương tiện, Nguyễn Văn Thuần đã cùng đồng đội tìm nhiều cách khắc phục khó khăn. Không có xà beng, choòng hay thuốc nổ, ông động viên anh em tận dụng gỗ rừng làm công cụ lao động, kiên trì phá đá, đào đất và hạ cây bằng những dụng cụ thô sơ. Dưới sự chỉ huy của ông, Tiểu đoàn 16 hoàn thành tốt nhiệm vụ xây dựng trận địa pháo và hệ thống hầm hào kiên cố phục vụ chiến dịch.

Ngày 13-3-1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ chính thức bắt đầu với trận tiến công cứ điểm Him Lam. Trung đoàn 141 cùng các đơn vị của Đại đoàn 312 tham gia trên hướng chủ yếu và góp phần làm chủ hoàn toàn cứ điểm trong đêm đầu tiên của chiến dịch. Sau đó, đơn vị tiếp tục đào hào, thu hẹp vòng vây quanh tập đoàn cứ điểm. Trong quá trình này, Nguyễn Văn Thuần đã có sáng kiến đào hào ngầm dưới lòng đất, góp phần tạo yếu tố bất ngờ trước quân địch.

Trải qua 56 ngày đêm chiến đấu gian khổ và quyết liệt, quân và dân ta đã tiêu diệt hoàn toàn tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Với những đóng góp của mình trong chiến đấu và xây dựng trận địa, Nguyễn Văn Thuần được tặng thưởng nhiều phần thưởng cao quý, nhiều lần được đơn vị khen thưởng. Ngày 31-8-1955, ông được Chủ tịch nước tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.