Người Cha Mang Hai Thân Phận Giữa Lòng Sài Gòn

Giữa Sài Gòn những năm chiến tranh, có một người đàn ông đi xe sang, mặc vest lịch lãm, làm nghề thầu khoán và thường xuyên ra vào những nơi mà người bình thường khó có thể đặt chân tới.

Ông có quan hệ với nhiều quan chức, nhận những công trình quan trọng, thậm chí có mặt tại Dinh Độc Lập.

Không ai biết rằng, đằng sau cuộc sống của một nhà thầu khoán thành đạt ấy là một chiến sĩ Biệt động Sài Gòn đang hoạt động ngay giữa lòng địch.

Đó là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Trần Văn Lai, thường được biết đến với tên gọi Năm Lai, Mai Hồng Quế.

Điều đặc biệt là ông không chỉ dùng vỏ bọc của mình để che giấu thân phận.

Ông còn biến chính ngôi nhà của mình thành nơi cất giấu vũ khí ngay giữa nội đô Sài Gòn.

Hàng chục tấn đất đá được bí mật đào lên rồi tìm cách đưa ra ngoài mà không để đối phương phát hiện. Những căn hầm được xây dựng trong điều kiện vô cùng nguy hiểm, ngay giữa khu dân cư đông đúc.

Với vị trí của một nhà thầu khoán, ông còn có điều kiện tiếp cận nhiều công trình quan trọng, qua đó nắm được những thông tin về địa hình, hệ thống công trình và các tuyến đường trong khu vực trung tâm.

Đặc biệt, ông đã tổ chức vận chuyển hơn 2,5 tấn vũ khí vào nội thành, ngụy trang dưới những chuyến hàng dân sự.

Những kho vũ khí ấy sau này phục vụ các lực lượng biệt động trong Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968.

Nhưng phía sau những con số ấy là một sự hy sinh mà ít người có thể hình dung.

Để giữ bí mật về thân phận của cha, các con ruột của ông phải gọi ông bằng “Bác” trong suốt nhiều năm.

Một người cha sống cùng các con, nhưng không thể để chúng gọi mình một tiếng “cha”.

Ông phải chấp nhận để chính những người thân yêu nhất của mình nhìn mình như một người xa lạ, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể khiến cả gia đình và cơ sở cách mạng rơi vào nguy hiểm.

Sau Mậu Thân 1968, khi thân phận dần bị đối phương phát hiện, ông trở thành mục tiêu truy bắt đặc biệt. Có thời điểm, chúng treo thưởng tới 1 triệu đồng cho người cung cấp thông tin để bắt được ông.

Ông từng bị bắt, bị tra tấn và phải giả làm người tâm thần để bảo vệ bí mật, giữ vững khí tiết và tìm cách tiếp tục hoạt động.

Những năm tháng ấy, người ta nhìn thấy một ông Năm Lai ăn mặc sang trọng, đi xe hơi, giao tiếp với những người có quyền lực.

Nhưng phía sau bộ vest ấy là một người đang sống từng ngày với một thân phận khác.

Một bên là cuộc sống của một nhà thầu khoán. Một bên là nhiệm vụ của một biệt động Sài Gòn hoạt động bí mật.

Và ở giữa hai cuộc đời ấy là một gia đình phải chấp nhận một điều rất đau lòng: những đứa con gọi cha mình bằng hai tiếng… “Bác ơi”.

Rồi ngày đất nước thống nhất cũng đến.

Với nhiều người, đó là ngày chiến tranh kết thúc. Nhưng với gia đình ông Trần Văn Lai, đó còn là ngày những năm tháng phải sống trong bí mật cuối cùng cũng khép lại.

“Ngày đất nước thống nhất, bà Đặng Thị Tuyết Mai, người vợ sau của Anh hùng Trần Văn Lai cũng chính là giao liên của chồng mình với đồng đội, vui mừng nói: ‘Hòa bình rồi! Chồng tôi làm cách mạng, tôi không có làm “vợ bé” của ai hết…’”

Một câu nói nghe vừa mừng, vừa xót.

Bởi suốt những năm chiến tranh, bà cũng phải sống trong những lời dị nghị mà không thể giải thích. Còn các con ông thì phải gọi cha mình bằng “Bác” để giữ bí mật về người cha thực sự.

Đến khi hòa bình, mọi điều từng phải giấu kín cuối cùng cũng được nói ra.

Và có lẽ, sau tất cả những năm tháng phải sống trong một thân phận khác, hạnh phúc giản dị nhất với ông Trần Văn Lai là ngày các con cuối cùng cũng có thể gọi ông bằng hai tiếng: “Cha ơi!” — và người vợ đã cùng ông đi qua những năm tháng sinh tử cũng không còn phải chịu những lời dị nghị của cuộc đời.