Người chăm sóc di tích lặng lẽ
Như thường lệ, cứ đến những ngày rằm, đầu tháng, ngày sinh nhật Bác, ngày Tết và các dịp lễ của quê hương, đất nước, ông Phan Hữu Thiện lại tất bật có mặt từ sớm tại Đền thờ Bác Hồ để quét dọn khuôn viên, cắt tỉa cây cảnh, cắm cờ và thắp những nén nhang thơm lên bàn thờ Bác.
Năm nay, nhân dịp kỷ niệm 136 năm Ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh (19/5/1890-19/5/2026), ông Thiện dành nhiều ngày liền để vệ sinh khuôn viên, quét dọn đền tưởng niệm, chăm sóc cây cảnh một cách tươm tất nhất. Gặp chúng tôi với lưng áo lấm tấm mồ hôi, ông Thiện kể: Tại ngõ nhà ông Phan Tường, vào ngày 25/9/1969 (nhằm ngày 14/8 năm Kỷ Dậu), trong niềm tiếc thương vô hạn, Chi bộ thôn Hà Xá, xã Triệu Ái (cũ) đã lãnh đạo Nhân dân tổ chức lễ truy điệu và để tang Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Trong điều kiện hết sức khó khăn, nguy hiểm của vùng địch tạm chiếm, buổi lễ truy điệu và để tang Bác được cán bộ, đảng viên và Nhân dân thôn Hà Xá tổ chức hết sức chu đáo, trang nghiêm, thể hiện lòng tôn kính của người dân thị xã Quảng Trị, Triệu Phong và thôn Hà Xá, xã Triệu Ái nói riêng lúc bấy giờ đối với vị lãnh tụ kính yêu của dân tộc. Thời điểm diễn ra lễ truy điệu, ông Thiện đang còn học lớp 9 nhưng cũng biết khá rõ sự kiện này.
“Do sống ở giữa vùng địch tạm chiếm nên chi bộ và dân làng bí mật tổ chức lễ truy điệu Bác Hồ bằng hình thức vỏ bọc là lễ cầu an của làng, nhằm qua mắt sự theo dõi của Mỹ-ngụy. Không có di ảnh Bác Hồ, chi bộ lấy đồng bạc giấy có ảnh Bác để truy điệu. Buổi lễ truy điệu diễn ra ngắn gọn nhưng đầy trang nghiêm. Cán bộ, Nhân dân và các bô lão dự buổi lễ hôm ấy đều nghẹn ngào, xúc động”, ông Thiện kể.
Theo ông Thiện, sau lễ truy điệu đầy xúc động đó, nhiều gia đình cách mạng trong thôn đã lập bàn thờ, buộc khăn tang ở cổ tay, ở quai nón trong 7 ngày để tang Chủ tịch Hồ Chí Minh. Thời điểm đó, do quân địch tăng cường đàn áp nên trên địa bàn tỉnh Quảng Trị chỉ có thôn Hà Xá lúc bấy giờ tổ chức lễ truy điệu Bác Hồ. Ngay tại vị trí tổ chức lễ truy điệu Chủ tịch Hồ Chí Minh, chính quyền địa phương đã lập đền thờ để tưởng nhớ công ơn của vị lãnh tụ kính yêu. Đây cũng là nơi để người dân đến viếng, tỏ lòng kính trọng đối với Bác, đồng thời giáo dục truyền thống yêu nước, niềm tự hào đối với các tầng lớp nhân dân và thế hệ trẻ.
Ông Thiện tham gia du kích địa phương trong vài năm cho đến ngày hòa bình. Ông lập gia đình, làm nông và sinh sống tại địa phương từ đó cho đến nay. Năm 2008, sau khi Đền thờ Bác Hồ ở thôn Hà Xá khánh thành, chính quyền địa phương và Nhân dân tin tưởng giao ông Thiện trực tiếp chăm sóc, hương khói đền thờ.
