NGƯỜI CHĂN BÒ HAI LẦN ANH HÙNG – HỒ GIÁO (1930–2015)

Hồ Giáo sinh năm 1930 tại thôn Bình Thọ, xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi, trong một gia đình nông dân nghèo. Tuổi thơ của ông gắn với những tháng ngày cơ cực; từ khi còn nhỏ, ông đã phải đi ở đợ, chăn trâu, chăn bò để kiếm sống. Chính những năm tháng lam lũ ấy đã hình thành ở Hồ Giáo sự gắn bó đặc biệt với con trâu, con bò và với công việc đồng áng của người nông dân. Khi phong trào cách mạng lan rộng, người thanh niên nghèo ấy đã lựa chọn đi theo cách mạng. Năm 1948, Hồ Giáo tham gia Việt Minh tại địa phương; đến năm 1954, ông tập kết ra miền Bắc và công tác tại Sư đoàn 350, làm nhiệm vụ bảo vệ Hà Nội. Sau đó, cuộc đời Hồ Giáo bước sang một chặng đường đặc biệt. Năm 1960, ông chuyển sang công tác chăn nuôi tại Nông trường Ba Vì, Hà Tây. Từ một người nông dân từng phải đi chăn bò để kiếm sống, ông trở thành người lao động say mê nghiên cứu, chăm sóc và phát triển đàn gia súc. Hồ Giáo không chỉ làm việc bằng sức lực mà còn bằng sự quan sát, kinh nghiệm thực tế và tình yêu đối với vật nuôi. Ông tìm cách cải thiện kỹ thuật chăm sóc, phòng trị bệnh, nhân giống và nâng cao năng suất đàn gia súc. Những thành tích nổi bật trong chăn nuôi heo và bò tại Ba Vì đã đưa tên tuổi Hồ Giáo trở thành một điển hình của ngành nông nghiệp thời bấy giờ. Năm 1966, ông được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động lần thứ nhất. Nhưng điều đặc biệt làm nên câu chuyện Hồ Giáo là sau danh hiệu cao quý ấy, ông vẫn không rời bỏ công việc mà mình yêu thích. Khi được giao những vị trí quản lý, ông từng bày tỏ mong muốn được trực tiếp làm công tác chăn nuôi thay vì giữ chức vụ lãnh đạo. Với ông, được chăm sóc đàn gia súc, được nhìn thấy những con bê khỏe mạnh lớn lên, được tìm tòi cách nâng cao năng suất đàn vật nuôi mới thực sự là niềm vui của cuộc đời. Chính sự giản dị ấy đã khiến hình ảnh Hồ Giáo trở nên gần gũi với nhiều thế hệ người dân và cán bộ nông nghiệp. Sau ngày đất nước thống nhất, ông tiếp tục công tác tại Trung tâm Nghiên cứu Trâu và Đồng cỏ miền Đông Nam Bộ, thuộc khu vực Sông Bé cũ. Tại đây, Hồ Giáo chuyển sang nghiên cứu và chăm sóc giống trâu Mura có nguồn gốc từ Ấn Độ. Một lần nữa, bằng kinh nghiệm thực tế, sự tận tụy và phương pháp chăm sóc khoa học, ông đã góp phần phát triển đàn trâu Mura, đưa số lượng đàn trâu tăng lên đáng kể và phục vụ mục tiêu phát triển chăn nuôi, sức kéo và sản xuất sữa. Những thành tích đặc biệt trong công việc này đã giúp Hồ Giáo được phong tặng Anh hùng Lao động lần thứ hai vào năm 1986, trở thành một trường hợp đặc biệt của ngành chăn nuôi khi hai lần được phong danh hiệu Anh hùng Lao động đều gắn với công việc chăm sóc, phát triển đàn gia súc. Bên cạnh công việc chuyên môn, Hồ Giáo còn được cử làm đại biểu Quốc hội trong các khóa IV, V và VI, nhưng dù đảm nhiệm những trọng trách ấy, ông vẫn giữ phong cách sống giản dị, gần gũi và gắn bó với công việc chăn nuôi. Nhiều người nhớ đến ông không phải bởi những danh hiệu cao quý, mà bởi hình ảnh một người nông dân chân chất, ngày ngày đi giữa những bãi cỏ, chăm từng con bò, con trâu bằng tất cả sự tận tâm. Hình ảnh ấy từng trở thành nguồn cảm hứng cho văn học, báo chí và âm nhạc; câu chuyện về “đàn bê của anh Hồ Giáo” cũng từng được nhiều thế hệ học sinh biết đến. Hồ Giáo nghỉ hưu nhưng tình yêu đối với đàn trâu, đàn bò dường như chưa bao giờ vơi. Ngay cả khi tuổi đã cao, ông vẫn tìm đến những nơi chăn nuôi để thăm đàn gia súc, chăm sóc và trò chuyện với những người làm nghề. Đó không đơn thuần là một công việc mà đã trở thành một phần cuộc đời ông. Năm 2015, Hồ Giáo qua đời tại Quảng Ngãi, hưởng thọ 86 tuổi. Ông được an táng tại quê nhà xã Tịnh Sơn, huyện Sơn Tịnh, nơi ông đã sinh ra và bắt đầu cuộc đời từ những ngày tháng nghèo khó. Câu chuyện về Hồ Giáo đặc biệt bởi cuộc đời ông không gắn với những chiến công nơi trận mạc hay những chức vụ quyền lực, mà gắn với một công việc tưởng như rất đỗi bình thường: chăn bò, nuôi trâu. Nhưng chính từ công việc bình dị ấy, ông đã làm nên những thành tích phi thường và hai lần được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động. Từ một cậu bé nghèo phải đi ở đợ, chăn trâu kiếm sống, Hồ Giáo đã trở thành người lao động tiêu biểu của ngành chăn nuôi Việt Nam. Cuộc đời ông cho thấy giá trị của một con người không nằm ở công việc sang trọng hay chức vụ cao thấp, mà ở cách người đó làm công việc của mình bằng lòng yêu nghề, sự tận tụy, sáng tạo và trách nhiệm. Người chăn bò năm nào đã trở thành một biểu tượng đẹp của người lao động Việt Nam – giản dị mà phi thường, cả đời gắn bó với đồng cỏ, đàn trâu, đàn bò và để lại cho các thế hệ sau một bài học sâu sắc: làm tốt một công việc bình thường bằng tất cả tâm huyết cũng có thể tạo nên những giá trị lớn lao cho quê hương và đất nước.