Người chèo đò trên dòng Nhật Lệ

Nguyễn Thị Suốt sinh năm 1906 tại làng Bảo Ninh, tỉnh Quảng Bình. Bà xuất thân từ một gia đình lao động và có cuộc đời gắn bó với quê hương Quảng Bình. Khi chiến tranh chống Mỹ ngày càng trở nên ác liệt, Quảng Bình trở thành một trong những địa bàn quan trọng trên tuyến vận chuyển và chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam.

Từ năm 1964, khi hoạt động đánh phá bằng không quân của Mỹ mở rộng ra miền Bắc, giao thông trên địa bàn Quảng Bình gặp rất nhiều khó khăn. Sông Nhật Lệ là một tuyến giao thông quan trọng. Việc đưa người và hàng hóa qua sông trong điều kiện chiến tranh đòi hỏi những người làm nhiệm vụ phải có lòng can đảm và sự bền bỉ.

Lúc ấy, Nguyễn Thị Suốt đã ở tuổi gần 60. Tuy nhiên, bà vẫn tình nguyện nhận nhiệm vụ chèo đò trên sông Nhật Lệ. Công việc của bà là đưa bộ đội, cán bộ và vận chuyển hàng hóa qua lại giữa hai bờ. Trong những thời điểm chiến tranh ác liệt, những chuyến đò này có ý nghĩa quan trọng đối với hoạt động giao thông và chi viện.

Người dân và cán bộ địa phương dần quen thuộc với hình ảnh một người phụ nữ lớn tuổi ngày ngày gắn bó với mái chèo. Bà thường xuyên phải hoạt động trong điều kiện máy bay Mỹ đánh phá các tuyến đường và bến giao thông. Tuy nguy hiểm, bà vẫn cố gắng hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Theo các tài liệu giới thiệu về Mẹ Suốt, trong những năm làm nhiệm vụ, bà đã thực hiện số lượng lớn chuyến đò trên sông Nhật Lệ, có tài liệu ghi khoảng 1.400 chuyến mỗi năm.

Điều đáng chú ý ở Nguyễn Thị Suốt là bà không phải một quân nhân chuyên nghiệp. Bà là một người phụ nữ lao động bình thường nhưng đã lựa chọn tham gia công việc phục vụ kháng chiến khi quê hương đứng trước những thử thách lớn. Chính sự bình dị ấy khiến hình ảnh của bà trở nên đặc biệt.

Năm 1966, Nguyễn Thị Suốt được tham dự Đại hội Anh hùng, Chiến sĩ thi đua toàn quốc. Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp của bà trong công tác giao thông phục vụ kháng chiến. Ngày 1 tháng 1 năm 1967, bà được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân theo nhiều tài liệu chính thống và tư liệu địa phương.

Sau khi được tuyên dương, bà vẫn tiếp tục gắn bó với công việc phục vụ giao thông. Chiến tranh ngày càng khốc liệt, những tuyến đường và bến sông ở Quảng Bình tiếp tục trở thành mục tiêu đánh phá. Dù tuổi đã cao, bà vẫn thể hiện tinh thần trách nhiệm với nhiệm vụ và quê hương.

Năm 1968, Nguyễn Thị Suốt hy sinh trong một trận đánh phá tại khu vực Bảo Ninh. Các nguồn tư liệu địa phương ghi ngày hy sinh là 13 tháng 10 năm 1968; một số tài liệu khác ghi ngày khác, vì vậy khi viết bài lịch sử nên dùng chắc chắn nhất là năm 1968 nếu không cần nêu ngày cụ thể.

Sự hy sinh của Mẹ Suốt để lại niềm tiếc thương lớn đối với người dân Quảng Bình. Hình ảnh người phụ nữ với mái chèo trên dòng Nhật Lệ sau đó trở thành biểu tượng về sự đóng góp của những người dân bình thường trong cuộc kháng chiến.

Tên tuổi Nguyễn Thị Suốt cũng đi vào văn học và nghệ thuật. Hình tượng của bà được nhà thơ Tố Hữu khắc họa trong bài thơ Mẹ Suốt, góp phần làm cho câu chuyện về người phụ nữ chèo đò trên sông Nhật Lệ được nhiều thế hệ biết đến.

Ngày nay, hình ảnh Mẹ Suốt vẫn được tưởng nhớ tại Quảng Bình. Tượng đài Mẹ Suốt bên dòng Nhật Lệ trở thành một địa điểm gắn với ký ức lịch sử của địa phương.

Câu chuyện về Nguyễn Thị Suốt cho thấy trong những năm tháng chiến tranh, đóng góp cho đất nước không chỉ đến từ những người trực tiếp cầm súng. Những người làm công tác vận chuyển, giao thông, hậu cần và phục vụ chiến đấu cũng giữ vai trò quan trọng. Từ một người phụ nữ bình dị ở Bảo Ninh, Nguyễn Thị Suốt đã trở thành biểu tượng của tinh thần trách nhiệm, lòng dũng cảm và sự cống hiến của người dân Quảng Bình trong kháng chiến chống Mỹ.