"Người chép sử bằng ống kính" -- Hồ Sỹ Sô và những bức ảnh từ khu phi quân sự
Câu chuyện về Nghệ sĩ Nhiếp ảnh Hồ Sỹ Sô -- người con của Quảng Trị đã dùng máy ảnh ghi lại những khoảnh khắc lịch sử từ những ngày đầu cuộc kháng chiến chống Mỹ, đặc biệt là những bức ảnh về sông Bến Hải, cầu Hiền Lương và chuyến thăm của Thủ tướng Cuba Fidel Castro năm 1973.
Cầm máy ảnh từ năm 1964
Sinh năm 1942 tại Quảng Trị, Hồ Sỹ Sô từ bé đã có năng khiếu về hội họa. Từ năm 1964, khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước bùng nổ, Sỹ Sô bắt đầu cầm máy ảnh với tư cách là người chụp ảnh của Đặc khu Vĩnh Linh, rồi trở thành phóng viên nhiếp ảnh của báo "Thống Nhất" huyện Vĩnh Linh.
Ông là nhân chứng có mặt gần như suốt những năm tháng chiến tranh, Việt Nam bị chia cắt đôi miền Bắc - Nam. Ông được mệnh danh là "Người chép sử khu phi quân sự (DMZ) bằng ống kính" và là tác giả của nhiều bức ảnh tư liệu có giá trị, đặc biệt là những bức ảnh về sông Bến Hải, cầu Hiền Lương.
Những tác phẩm đi vào lịch sử
Sỹ Sô nổi tiếng với tác phẩm "Toàn cảnh đôi bờ Hiền Lương", "Gửi tấm lòng về miền Nam"... Với tình yêu quê hương và nhiệt huyết với nghề, bằng ống kính của mình, ông đã ghi lại những hình ảnh chân thật, sống động về con người, sự kiện, những nhân vật tiêu biểu của quân và dân Quảng Trị trong cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc.
Thời gian 1973 - 1975, khi trụ sở của Chính phủ cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được xây dựng trên vùng đất Quảng Trị, Sỹ Sô đã chụp được nhiều tư liệu ảnh quý về Chủ tịch Nguyễn Hữu Thọ và các thành viên Chính phủ trong hoạt động đối nội và đối ngoại.
Fidel Castro đến Quảng Trị
Đặc biệt, bộ ảnh "Fidel Castro - Quảng Trị một ngày lịch sử 1973" là một trong hai bộ ảnh của Sỹ Sô được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học, nghệ thuật - lĩnh vực nhiếp ảnh năm 2022. Ông tâm sự về sự kiện này: "Những gì mình đã chụp ngày 8/9 năm đó là lịch sử đầy ấn tượng, rất sâu sắc trong cuộc đời làm báo và chụp ảnh của mình".
Những bức ảnh ghi lại khoảnh khắc Thủ tướng Cuba Fidel Castro đến thăm Quảng Trị, đứng trên cao điểm 241 bên nòng pháo vua chiến trường của Mỹ, đã trở thành những tư liệu lịch sử vô giá.
Di sản cho mai sau
Hồ Sỹ Sô đã xuất bản hai cuốn sách ảnh "Quảng Trị - Quê hương" và "Fidel Castro - Quảng Trị một ngày lịch sử 1973" -- tập hợp những bức ảnh quý, tiêu biểu trong cuộc đời hoạt động nhiếp ảnh của cá nhân ông. Hàng trăm bức ảnh của ông đến nay không những có giá trị về tư liệu lịch sử mà còn mang giá trị nghệ thuật.
Ông đã để lại cho thế hệ mai sau rất nhiều bức ảnh có giá trị lịch sử, những dấu ấn không thể quên về cuộc sống và chiến đấu vô cùng gian khổ của vùng giới tuyến -- chiến trường nóng bỏng và ác liệt nhất của Khu 4 trong chiến tranh chống Mỹ cứu nước.
