NGƯỜI CHỊ CỦA TIỂU ĐỘI

Trong một tập thể, người giữ vai trò phó không phải lúc nào cũng đứng ở vị trí nổi bật nhất, nhưng lại thường là người hỗ trợ trực tiếp cho người đứng đầu và chăm lo công việc chung. Với Tiểu đội 4, Đại đội 552 tại Ngã ba Đồng Lộc, Hồ Thị Cúc là Tiểu đội phó. Chị sinh năm 1944 tại Sơn Bằng, Hương Sơn, Hà Tĩnh và hy sinh ngày 24/7/1968 khi 24 tuổi. Tiểu đội 4 khi ấy gồm mười cô gái tuổi đời còn rất trẻ. Người lớn tuổi nhất là những cô gái 24 tuổi, trong đó có Hồ Thị Cúc và Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần; người trẻ nhất mới 17 tuổi. Trong hoàn cảnh ấy, khoảng cách tuổi tác tuy không lớn nhưng người giữ vai trò tiểu đội trưởng, tiểu đội phó chắc chắn phải có thêm trách nhiệm. Công việc ở Đồng Lộc không cho phép mọi người chỉ nghĩ đến phần việc cá nhân. Các chị phải cùng nhau san lấp hố bom, sửa chữa đường và bảo đảm tuyến giao thông hoạt động. Khi đường bị đánh phá, nhiệm vụ phải được thực hiện nhanh chóng để xe có thể tiếp tục đi qua. Vì vậy, tinh thần tập thể là yếu tố vô cùng quan trọng. Hồ Thị Cúc ở vị trí Tiểu đội phó không chỉ thực hiện nhiệm vụ của một chiến sĩ mà còn cùng Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần tổ chức công việc và động viên chị em. Những người con gái ấy sống và làm việc bên nhau trong những tháng ngày khốc liệt. Họ chia sẻ với nhau công việc, những bữa cơm, những giờ nghỉ và cả những nỗi nhớ quê nhà. Chính sự gắn bó ấy khiến Tiểu đội 4 trở thành một tập thể đặc biệt. Ngày 24/7/1968, mười cô gái ra làm nhiệm vụ như những ngày trước. Theo các nguồn tư liệu, trong buổi chiều hôm đó, sau nhiều đợt máy bay đánh phá, trận bom lúc khoảng 16 giờ 30 phút đã trúng khu vực hầm nơi các cô đang tránh bom. Cả mười cô hy sinh. Cái chết của họ không chỉ là sự mất mát của mười gia đình. Đó còn là sự mất mát của một tập thể đã gắn bó với nhau như chị em ruột thịt. Trong những ngày sau đó, đồng đội tìm kiếm các cô. Chín người được tìm thấy trước, riêng Hồ Thị Cúc chưa được tìm thấy. Chính sự thiếu vắng ấy khiến nỗi đau càng trở nên day dứt. Trong ký ức của những người ở lại, chị Cúc không chỉ là Tiểu đội phó mà còn là một người chị. Người chị ấy đã cùng họ làm việc, cùng họ đối mặt với những ngày tháng gian khổ và cuối cùng cùng họ nằm lại trên mảnh đất Đồng Lộc. Câu chuyện về Hồ Thị Cúc vì thế không nên chỉ được kể bằng những danh hiệu. Điều đáng nhớ còn là tình đồng đội. Trong chiến tranh, có những người không cùng huyết thống nhưng lại trở thành gia đình của nhau. Những cô gái Tiểu đội 4 chính là như vậy. Họ cùng chia sẻ tuổi trẻ và cùng chia sẻ nhiệm vụ. Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua, những người ấy đã trở thành những cái tên trong lịch sử. Nhưng nếu nhìn họ như những cô gái trẻ của tuổi đôi mươi, chúng ta sẽ cảm nhận được câu chuyện gần gũi hơn. Hồ Thị Cúc từng có những người bạn, những người em, những người đồng đội. Chị từng có trách nhiệm với tập thể. Và chính tình cảm ấy khiến hình ảnh người Tiểu đội phó Sơn Bằng trở nên đẹp đẽ. Chị không đứng một mình trong lịch sử. Chị đứng cùng chín người đồng đội – những người đã cùng chị tạo nên một câu chuyện bất tử về tuổi trẻ Việt Nam thời hoa lửa.