NGƯỜI CHỊ HỌ (Tố Uyên)
NGƯỜI CHỊ HỌ (Tố Uyên)
NGƯỜI CHỊ HỌ (Tố Uyên)
Vào một buổi tối cuối tháng ba năm 1989 tại thị xã Hải Dương, gia đình bà Mây đang quây quần quanh chiếc bàn nhỏ, thì ba người phụ nữ trạc ba nhăm tuổi bước vào, một người đon đả:
- Cháu chào chú, chào dì. Chú và dì vẫn khỏe chứ ạ?
Gia đình bà Mây nhận ra một trong ba người đó có Nguyễn Thị Thanh, con của chị gái bà Mây ở xã bên. Lâu nay ít khi ở nhà, nên hôm nay khi thấy Thanh đến chơi, gia đình bà đều rất quý. Bà Mây vui vẻ nói:
- Ngồi chơi đi cháu, dạo này dì phải cái bệnh đau đầu, cứ hễ trở trời là đầu đau như búa bổ. Còn chú vẫn thế thôi, đồng áng suốt cả ngày - Bà rót nước mời từng người rồi nói tiếp - Nghe đâu dạo này cháu buôn bán khá lắm?
Thanh nhanh nhảu:
- Buôn bán lặt vặt cũng kiếm được dì ạ - Quay sang hai người ngồi cạnh Thanh tiếp – Mải chuyện trò cháu quên chưa giới thiệu chị Giai và chị Vinh ở thị xã Lạng Sơn cùng cháu về đây tìm mua cua bể mang đi Trung Quốc bán.
Chồng bà Mây nãy giờ ngồi trầm ngâm uống nước, bây giờ mới lên tiếng:
- Nghe nói Lạng Sơn làm ăn dễ lắm. Còn nghề nông quê mình đầu tắt mặt tối, vất vả mà chẳng đủ ăn.
Thanh đưa đẩy:
- Vâng, vất vả lắm, nên cháu mới phải theo chị theo em đi buôn bán. Thời buổi này "phi thương bất phú" chú ạ - Thanh nhìn Luyến (cô con gái thứ hai của bà Mây) nói tiếp - Hay là... chú và dì cho em Luyến đi với cháu cho có chị có em, vốn tiếng cháu lo, lời lãi chị em chia đôi.
Vợ chồng bà Mây thấy cháu gái nói thế thì nghĩ: "Thanh sành sỏi trong buôn bán, cho Luyến đi cùng, có va chạm với xã hội thì mới khôn ra. Nếu kiếm được thì ông bà được nhờ. Vả lại vụ mùa đã xong, công việc rỗi rãi", nên ông bà gật đầu đồng ý.
Đêm đã khuya, tiếng nói, tiếng cười râm ran trong căn nhà nhỏ làm tăng thêm mối thân thiết và sự đầm ấm gia đình.
Vũ Thị Luyến vừa tròn hai mươi tuổi, có làn da trắng và dáng người đậm đà của cô gái miền quê. Vì gia đình nghèo, không được cùng bạn bè cắp sách tới trường, nên cô vẫn khát khao được bay xa, bay cao, để nhìn thấy khoảng trời bao la vô hạn.
Khi Luyến nghe Thanh kể về thị xã Lạng Sơn sâm uất, chỉ cần đi bộ là tới Trung Quốc, cô càng không khỏi tò mò và thích thú. Cô hăm hở chờ từng ngày để cùng với người chị họ lên đường.
Ba ngày ở nhà, Luyến, Thanh rủ thêm được một cô gái nữa tên là Xuân cùng đi.
Họ tới Lạng Sơn khi cả thị xã đã lên đèn, nên khi đi qua cầu Kỳ Cùng, Luyến không được ngắm dòng sông chảy ngược mà cô đã từng nghe, từng xem trên tranh ảnh, và biết bao kỳ tích đã đi vào huyền thoại về dòng sông này. Trong đôi mắt ngây thơ của cô gái, một thị xã miền núi hiện ra thật đẹp đẽ. Nhà cao tầng san sát hai bên đường. Đèn điện sáng trưng, xen lẫn tiếng nhạc, tiếng hát, phát ra từ những chiếc loa có hệ thống đèn màu nhấp nháy sinh động. Bỗng Thanh cắt ngang dòng suy nghĩ của Luyến:
- Chúng mình vào nghỉ thôi. Đây là nhà anh Minh cùng buôn bán với bọn chị.
Ngôi nhà được xây một cách đơn giản, đồ đạc bày biện đơn sơ, cẩu thả, chứng tỏ thiếu bàn tay thu dọn của phụ nữ. Một người đàn ông trạc tuổi bốn mươi vừa vội vàng tráng bộ ấm chén két bẩn vừa nhìn Luyến và Xuân từ đầu đến chân. Luyến ngượng ngùng hơi co người lại khi bắt gặp đôi mắt đang dừng lại ở đôi vai tròn căng trẻ trung của cô. Ông ta ra bếp, lát sau vác lên ba tấm ván to kê làm giường ngủ. Giấc ngủ nhanh chóng đến với Luyến và Xuân sau một ngày đi đường mệt nhọc.
Đêm khuya tĩnh mịch, chỉ có tiếng thở đều đều của hai cô gái và tiếng tích tắc đều đều của chiếc đồng hồ đặt bàn, kim giờ đang nhích dần tới số mười hai, nhưng Minh, Thanh, Giao, Vinh vẫn ngồi quanh chiếc bàn thì thầm to nhỏ. Tiếng Giao the thé:
- Anh Minh thấy rõ tài tụi này chưa! Hai đứa đều trẻ và xinh, loại này sang Trung Quốc được giá lắm đấy.
- Các em giỏi lắm! Một vài hôm tới cứ để chúng nó chơi bời thoải mái rồi sẽ đưa đi.
Cẩn thận, lộ thì đi “nghỉ mát” cả nút.
- Anh cứ yên tâm "chị họ" còn ở đây thì nó nghi ngờ vào đâu - Thanh nói vẻ đắc ý.
- Bốn hôm nữa đưa đi, Thanh không cần đi cùng. Thôi bây giờ khuya rồi tắt điện đi ngủ kẻo "bức vách có tai".
Hai ngày ở lại thị xã, bọn Minh thường xuyên gặp nhau, bàn bạc chuyện gì đó vẻ quan trọng mà Luyến và Xuân không hề được tham gia. Xuân linh cảm đằng sau chuyến đi buôn chung này có điều gì uẩn khúc nên đã tự bỏ về quê, không cho ai biết.
Một buổi trưa, vừa ăn cơm xong, Thanh bảo Luyến:
- Em đi theo anh Minh, chị Giao, chị Vinh để "lấy hàng".
- Chị không đi à?
- Không, mây hôm nay chị bị đau đầu.
- Vâng.
Luyến hăm hở cùng Minh, Giáo, Vinh đi ôtô lên Đồng Đăng để sang Trung Quốc. Lẫn trong đoàn người đi chợ trao đổi hàng hóa, chẳng mấy chốc họ đã có mặt tại Ái Hẩu. Con người, tiếng nói và phong cảnh ở đây đối với Luyến thật lạ lẫm, khiến trí tưởng tượng của cô thêm phần thú vị. Ngồi trong xe ôtô trên đường đến Bằng Tường, Minh hỏi Luyến:
- Luyến thích lầy chồng Trung Quốc không? Em thấy chưa, ai cũng giàu có, lấy được họ tha hồ sung sướng.
- Ở đây cái gì cũng lạ, tiếng nói thì em không biết, làm sao sống được hả anh?
- Quen dần đi chứ. Nhiều cô gái sang đây lấy chồng bây giờ họ đã thành những bà chủ sang trọng, Luyến lấy chồng ở đây, biết đâu tụi này lại phải nhờ vả đấy.
- "Trâu ta ăn cỏ đồng ta", xa nhà em nhớ lắm – Luyến trả lời mộc mạc.
Họ dừng chân trước khu nhà công nhân. Minh đưa họ vào một phòng của bạn anh ta. Sau bữa cơm, Minh gọi anh bạn ra ngoài hành lang một lát, quay vào Minh bảo: ‘ "
- Chưa có hàng. Cô Luyến cứ nghỉ tạm ở đây cho đỡ mệt. Anh có việc phải đi một tí.
Luyến ở nhà một mình, cô lơ đãng nhìn ra dòng người và dòng xe cộ tấp nập qua lại. Cô muốn ra chợ chơi nhưng cô nhớ lời chị Thanh dặn: "Em không được đi chơi một mình, công an hỏi mà không có giấy tờ thì họ nhốt lại đấy", nên không dám đi đâu cả. Nghĩ sao, cô ra sân sau rút quần áo đã khô vào, vừa gấp vừa khe khẽ hát:
"Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con trèo hái mỗi ngày
Quê hương là đường đi học
Con về rợp bướm vàng bay
Quê hương là con diều biếc
Tuổi thơ con thả trên đồng
Quê hương là con đò nhỏ....
- Em ở nhà một mình thôi à? - Chợt có tiếng hỏi.
Luyến ngẩng lên nhìn người đàn bà có đôi mắt mòng mọng ướt đỏ, mặc áo lon xanh nhạt. Vừa hỏi, bà ta vừa rút khăn lau mắt. Luyến nhìn người đàn bà xa lạ vẻ ngạc nhiên. Chị ta tự giới thiệu:
- Chị là Khanh bạn chị Thanh. Chị Thanh không ở đây à?
- Chị Thanh em không ở đây ạ.
- Em biết chị ấy đi đâu chứ?
- Không ạ.
- Chi đang muốn rủ chị Thanh đi chợ mà không gặp, thôi đi chơi với chị đi.
Luyến ngần ngừ một chút rồi đồng ý:
- Vâng.
Cô theo người đàn bà ra chợ chơi. Các thứ hàng hóa từ đồng hồ, xe đạp, đồ chơi, quần áo... chẳng thiếu thứ gì, thứ nào Luyến cũng thấy đẹp, thấy thích. Cô thầm ước ao nếu có tiền cô sẽ mua cho bố, mẹ, cho chị thật nhiều quà. Như đoán được ý nghĩ của Luyến, Khanh nói:
- Chị và chị Thanh vẫn đi chợ Trung Quốc với nhau. Chị định rủ chị Thanh mai đi Trung Quốc nhưng chị Thanh vẫn đang mệt không đi được, hay là Luyến đi cùng chị cho vui, giúp chị xách hàng nhẹ thôi, lãi chị em mình chia đôi.
- Để em hỏi lại chị Thanh đã.
Luyến yên tâm. Thấy Luyến đi cùng chị, là chị Thanh vui vẻ rồi.
- Thế bao giờ đi ạ?
- Sáng mai - Khanh dúi vào tay Luyến ba tờ bạc loại năm ngàn đồng, giọng ngọt ngào
- Luyến cầm lấy để ăn quà, chị cũng có đứa em gái bằng tuổi em nhưng nó mải chưng diện và chơi bời suốt ngày chẳng nhờ vả được gì. Thấy em hiền lành ngoan ngoãn mà chị thương, chịu khó đi cùng chị vài ba chuyến kiếm ít tiền mà tiêu em ạ.
Miệng nói nhưng Khanh lại đang nghĩ tới chuyện khác, rồi tự mỉm cười: "Mình sẽ thực hiện kế hoạch đã bàn một cách dễ dàng hơn bọn Giáo và Minh, bốn đứa đưa một con ranh đi mà chẳng gặp may. Lần này một mình, mình đưa nó đi là được rồi...".
Hôm sau Luyến và Khanh đã có mặt tại Bằng Tường (Trung Quốc). Khanh gặp một người đàn ông Trung Quốc tên là AMềnh, sau đó bảo Luyến:
- Luyến theo anh này đi lấy hàng. Chị chờ ở đây.
Luyến lưỡng lự định hỏi lại: "Sao chị không cùng đi". Nghĩ sao lại thôi. Cô lẳng lặng theo người đàn ông Trung Quốc lên ôtô để đi Quảng Đông. Dọc đường người đàn ông chẳng chuyện trò gì cả. Anh ta đưa Luyến vào nhà một người đàn bà. Mý, tên bà chủ nhà có hai người con: một trai, một gái. Bà ta nói tiếng Việt lưu loát. A Mềnh gọi Luyến lại bảo:
- Cô cứ ở đây sẽ có người mang hàng tới.
- Tôi sẽ về một mình ư?
- Chúng tôi sẽ quay lại đón.
Thế rồi anh ta đi chẳng nói gì thêm.
Một tuần... rồi hai tuần trôi đi. Hàng ngày Luyến vẫn chỉ quanh quẩn trong nhà bà Mý, hộ bà Mý nội trợ và làm pháo. Luyến nóng lòng chờ mà chẳng thấy ai đưa hàng tới cho mình, nên cô hỏi bà Mý:
- Mãi chẳng có ai mang hàng tới cho cháu hả cô?
Không thể giữ kín được nữa, bà Mý thành thật:
- Cô tưởng cháu đồng ý lấy chồng ở đây rồi?
- Sao ạ, cháu theo người ta đi lấy hàng cơ mà?
- Thế mà họ bảo: Họ đi tìm chồng cho cháu. Nếu có người hỏi thì chờ họ quay lại để thỏa thuận tiền nong.
Luyến sợ hãi, chạy lại cầm tay bà Mý lắc mạnh:
- Sao ban đầu cô không cho cháu hay. Cô ơi, cháu không lấy chồng ở đây đâu! Cháu bị lừa đấy, cô giúp cháu quay về với gia đình đi!
Bà Mý im lặng chỉ lắc đầu vẻ thông cảm.
Luyến ôm mặt khóc rồi bất lực ngả người trên chiếc ghế tựa. Có tự trách mình sao nhẹ dạ nên mới bị người chị họ lừa dối, rủ rê đi buôn bán, nhưng thực chất họ đã biến cô thành món hàng trao đổi.
Một ngươi gần gũi với gia đình cô mà vô lương tâm vậy sao? Cô thấy con người Thanh thật đáng sợ. Và đồng bọn của Thanh, chúng là sự hóa thân của những tú bà hiện đại. Họ có quyền gì mà bán cô? Bây giở biết nương tựa vào ai? Làm sao để về đoàn tụ với gia đình?
Tiếng mưa rơi ngoài hiên cùng với sự đau đớn về tinh thần khiến Luyến chìm trong trạng thái mơ màng. Nhưng cô vẫn nghe thấy tiếng gió thổi bên ngoài, và hiện về một khuôn mặt thân quen với đôi bàn tay chai sạm nắng gió và tiếng nói dịu dàng thì thầm bên tai: "Anh không thể đem lại cuộc sống giàu sang cho em, nhưng anh cố gắng để em đặt niềm tin vào lời hứa đầu tiên. Tình yêu và sự chung thủy". Phút giây thiêng liêng ấy in sâu vào tấm thân cô như hoa cỏ mùa xuân trong khu vườn ấm áp...
Giờ đây, giữa đất khách quê người, cô cảm thấy mình nhỏ nhoi, yếu đuối như một sinh vật nhỏ nhoi giữa muôn vàn lớp sóng vô cùng dữ dội.
Luyến không nhớ ngày thứ bao nhiêu cô phải sống trong sự ân hận và thất vọng, thì một hôm A Mềnh quay lại. Anh ta hỏi bà Mý:
- Có ai tới mua "hàng" chưa?
- Chưa - Bà Mý trả lời.
Đang nhốn nhao trong buồng, Luyến nhận ra giọng A Mềnh, cô chạy vội ra nói qua làn nước mắt:
- Tôi bị người ta lừa. Tôi muốn được về nhà. Anh đưa tôi trở lại đi, tôi sẽ biết ơn anh nhiều.
Thấy người Trung Quốc im lặng, cô gái quay sang bà Mý, giọng van lơn.
- Cô ơi, cô bảo với anh ấy đưa cháu về đi. Cháu phải về với gia đình. Cháu không lấy chồng ở đây đâu. Cô giúp cháu đi! Cháu van cô!
Nói xong Luyến lại ôm mặt khóc nức nở. Bà Mý và A Mềnh trao đổi với nhau những gì Luyến không hề biết nữa. Một lát sau anh ta gật đầu, ra hiệu cho Luyến đi theo. Mừng quá, Luyến gấp vội mấy bộ quần áo cho vào túi, vội vã chào bà Mý rồi đi theo A Mềnh với một sự biết ơn.
Tại nhà A Mềnh ở Bằng Tường. Luyến thấy Thanh đã có mặt ở đó.
Luyến giận quá im lặng chẳng nói gì. Thanh đưa mắt nhìn A Mềnh, rồi đoán được phần nào sự thất bại trong chuyến buôn bán này. Thị nói vẻ trách móc:
- Luyến đi đâu để chị tìm khắp?
- Thôi chị đừng hỏi nữa. Em muốn về nhà, chị đưa em về đi!
- Sao em dại dột thế! Có phải ai cũng lấy được chồng Trung Quồc đâu! Sung sướng thì chẳng muốn...
Thấy Thanh trắng trợn thế Luyến nói to, rơm rớm nước mắt:
- Em không cần sung sướng. Chị rủ em đi buôn cùng, rồi chị bán em cho người ta. Chị đưa em về đi!
- Chị chỉ muốn em được sung sướng, thôi quay lại theo A Mềnh đi...
- Chị muốn thì đi mà lấy. Còn em khác về...
Câu nói khiến Thanh tức giận, thị quát lên:
- Người đâu mà ngu thế!... Tao nói cho mày biết: hôm qua, mẹ mày ở quê lên đây chơi vào nhà anh Minh ở một tuần khi về không có tiền, anh Minh phải bán cả đồ đạc đi để lấy tiền cho mẹ mày về, mày không biết ơn còn trách móc gì. Bây giờ mày về thì lấy đâu ra tiền trả cho anh Minh.
- Kệ chị, em không quay lại đâu!
Thanh nói giọng nhẹ nhàng:
- Đây là chị muốn em sung sướng thì chị cũng vui, không lấy chồng ở đây thì thôi. Bây giờ em quay lại với người ta để lấy hàng hộ chị. Chị đang mắc chút việc, mai chị sẽ tới đó với em.
- Không buôn bán gì nữa, em cần về ngay hôm nay!
- Mày muốn thì khác về, tao không đi được hôm nay, nói hay thì không nghe.
- Được rồi, em khác về!
Không còn cách nào khác, Thanh đành phải đưa Luyến quay về Lạng Sơn.
Minh đang ngồi nhâm nháp ly nước chè thơm ngát và nhả những làn khói theo nhau bay lên rồi tan dần trong không khí. Thấy Thanh bước vào. Theo sau là Luyến. Vẻ lơ đãng, y tiếp tục đùa giỡn với những vòng khói tròn. Lát sau Minh quay sang Luyến đang ngồi khép nép ở góc giường:
- Sao lại quay về?
Luyến lẳng lặng không trả lời, cô giục Thanh:
- Chị đưa em ra bến ôtô đi!
- Đi đâu? - Minh hỏi.
- Nó đòi về - Thanh nói.
- Ở vài hôm nữa, anh thu xếp cho ít tiền mà về. Về nhà phải có ít quà cho mọi người chứ - Minh nói vẻ quan tâm.
- Em không cần tiền đâu!
Minh đứng dậy, y tiến đến gần Luyến, giật chiếc túi trên tay Luyến vứt xuống đất rồi giằn giọng khoát tay ra cửa:
- Sư cha mày! Về đi, về!
Luyến lập cập cúi nhặt chiếc túi định bước ra cửa nhưng cô giật mình khi nghe giọng nói lạnh lùng của Minh:
- Mày mà bước ra khỏi cửa thì ông giết.
Luyến ngồi thụp xuống, sợ hãi ôm mặt. Những giọt nước mắt lã chã rơi qua kẽ bàn tay. Cô thầm trách Thanh đã đẩy cô vào hoàn cảnh nghiệt ngã này. Minh nói tiếp:
- Bố mẹ mày đã bán mày cho "ông" rồi, bây giờ về hay không là quyền của "ông". Mày mà to mồm để lộ chuyện làm ăn của ông, thì ông giết.
Luyến nghĩ tới câu chuyện của Thanh và Minh đã bàn bạc với nhau: "Chúng ta phải đưa nó đi cửa khác"... Không! Không thể ngoan ngoãn trở thành món hàng để chúng đưa đi lần thứ ba. Chúng nó không có quyền đối xử với cô như vậy. Sự sợ hãi trong cô biến mất. Chỉ còn sự căm tức những bộ mặt giả dối, tàn nhẫn. Cô đứng dậy lao vụt ra ngoài cửa. Nhưng Minh nhanh chân hơn cô, y kéo Luyến xềnh xệch vào trong nhà, y đấm đá cô túi bụi và nắm tóc đập đầu cô vào tường:
- Mày mà kêu một câu thì ông giết ngay!
Vừa lúc đó ba đồng chí công an xuất hiện. Đồng chí trưởng công an phường nói to:
- Bùi Minh, hãy dừng tay lại. Anh không tự cảm thấy xấu hổ khi hành hạ một người con gái như vậy à? Quay sang thị Thanh mặt đang cúi gằm, anh tiếp – Cả chị nữa, thật là bỉ ổi...
*
* *
Cái tin Luyến bị Thanh lừa sang Trung Quõc bán, đã trở về được, và Thanh cùng đồng bọn đã bị công an bắt loan đi rất nhanh. Bà con hàng xóm kéo nhau sang thăm. Khi nghe xong chuyện ai nấy đều lắc đầu và nói như một sự sắp đặt.
- Ngờ đâu, chị em với nhau mà nó đang tâm!
Bà Giang ở xã bên cũng biết tin, bà chạy sang nhà Luyến vừa nói vừa khóc:
- Tôi cũng bị con Thanh lừa. Hôm tôi đưa cháu Hương đi Hà Nội gặp nó ở bến xe Kim Liên. Nó tỏ ra rất quý cháu, mua đủ thứ quà cho cháu Hương rồi bảo tôi: " Cháu dễ thương quá nhỉ. Chị cho cháu về quê trước cùng em nhé?"
Vì còn bận chút việc, vả lại tôi nghĩ: nó ở gần nhà mình, nó lại quý con mình, nên đồng ý để nó đưa cháu Hương về trước. Ai ngờ, nó đưa cháu đi đâu mất tích, đã gần một năm trời rồi, tôi không được gặp con tôi.
- Thế cô đi báo công an chưa? - Luyến hỏi.
- Ồ thế mà tôi không nghĩ ra. Đúng rồi, tôi đi báo công an.
Bà Giang cầm vội chiếc nón tất tả đi như chạy.
Ba tháng sau bà Giang đã nhận lại cháu Hương từ tay các đồng chí Công an tỉnh và được biết: thị Thanh đã đem cháu Hương lên vùng núi bán cho ông Quỳ dân tộc Dao để lấy mười tám cân lợn hơi và bốn mươi cân thóc.
*
* *
Giờ đây thị Thanh mới nghĩ lại quãng đường tội lỗi mà thị đã đi qua. Không còn chút lương tâm để làm người mẹ, người chị, người vợ. Phải chăng vì một thứ ma lực vô hình được vật chất hóa đó là Tiền! Rồi thị nghĩ tới Luyến, có lẽ giờ này cô gái đang ríu rít cùng người bạn trai bên những thửa ruộng xanh rờn tít tắp thẳng cánh cò bay và hát bài cô gái ưa thích: ”Quê hương là chùm khế ngọt - Cho con trèo hái mỗi ngày".
