Người chỉ huy ba lần tiến công A1

Trong lòng chảo Điện Biên Phủ, A1 là một trong những điểm cao có vị trí đặc biệt quan trọng. Đây là vị trí nằm trên dãy đồi phía Đông, có khả năng khống chế khu trung tâm của tập đoàn cứ điểm. Vì vậy, quân Pháp xây dựng A1 thành một cứ điểm phòng ngự rất mạnh với nhiều công sự, hầm hào, vật cản và lực lượng chiến đấu được bố trí dày đặc. Muốn tiến sâu vào trung tâm Điện Biên Phủ, quân ta phải từng bước đánh chiếm những vị trí như A1. Trong cuộc chiến đấu ấy, Nguyễn Hữu An, Trung đoàn trưởng Trung đoàn 174, Đại đoàn 316, là một trong những người trực tiếp gánh trách nhiệm chỉ huy lực lượng tiến công A1.

Nguyễn Hữu An sinh ngày 9/10/1926 tại Trường Yên, Hoa Lư, Ninh Bình. Ông tham gia cách mạng từ năm 1945 và trưởng thành qua nhiều chiến dịch trong kháng chiến chống Pháp. Trước khi đến Điện Biên Phủ, ông đã trải qua Chiến dịch Việt Bắc năm 1947, Chiến dịch Biên giới năm 1950 và nhiều trận đánh khác. Những kinh nghiệm ấy giúp ông trở thành một cán bộ chỉ huy dày dạn trận mạc. Khi được giao chỉ huy Trung đoàn 174 tại Điện Biên Phủ, ông phải đối diện với một nhiệm vụ đặc biệt khó khăn: đánh chiếm A1, một cứ điểm mà quân Pháp đã chuẩn bị rất kỹ để giữ bằng mọi giá.

Đêm 30/3/1954, đợt tiến công thứ hai của Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Quân ta đồng loạt đánh vào các cứ điểm phía Đông, trong đó có A1. Trung đoàn 174 nhận nhiệm vụ tiến công cứ điểm này. Trước trận đánh, các cán bộ chỉ huy phải nghiên cứu kỹ địa hình, tổ chức lực lượng và xây dựng phương án phối hợp. Theo hồi ức của Đại tướng Võ Nguyên Giáp, khi trao đổi với Nguyễn Hữu An trước trận đánh, ông đã nhấn mạnh tầm quan trọng của A1. Nguyễn Hữu An nhận nhiệm vụ và thể hiện quyết tâm hoàn thành.

Trận đánh diễn ra vô cùng quyết liệt. Bộ đội ta từng bước tiến vào cứ điểm, nhưng quân Pháp chống trả mạnh mẽ. Địa hình A1 phức tạp, hệ thống công sự được xây dựng kiên cố, khiến việc đánh chiếm gặp rất nhiều khó khăn. Có những thời điểm quân ta đã tiến sâu nhưng vẫn chưa thể hoàn toàn làm chủ cứ điểm. Các chiến sĩ phải chiến đấu trong những đường hào chật hẹp, dưới hỏa lực dữ dội của đối phương. Nguyễn Hữu An phải liên tục theo dõi tình hình, tổ chức lực lượng và điều chỉnh cách đánh để giữ vững những vị trí đã chiếm được.

Sau đợt tiến công, A1 vẫn chưa hoàn toàn bị tiêu diệt. Nhưng điều đó không khiến Trung đoàn 174 dừng lại. Quân ta tiếp tục củng cố trận địa, đào hào tiếp cận, đưa lực lượng và vũ khí đến gần mục tiêu. Cứ mỗi mét hào được đào thêm là khoảng cách giữa quân ta và cứ điểm địch được rút ngắn. Những người lính phải làm việc trong đêm tối, dưới sự bắn phá thường xuyên của đối phương. Chính trong quá trình ấy, vai trò của người chỉ huy trở nên đặc biệt quan trọng: vừa phải giữ vững quyết tâm chiến đấu, vừa phải bảo đảm lực lượng không bị tổn thất quá mức.

A1 trở thành một trong những trận đánh dai dẳng nhất của Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trung đoàn 174 phải nhiều lần tổ chức tiến công. Theo các tư liệu về chiến dịch, Nguyễn Hữu An đã trực tiếp chỉ huy trung đoàn tiến công A1 ba lần. Mỗi lần thất bại hoặc chưa đạt được mục tiêu hoàn toàn, bộ đội lại rút kinh nghiệm, củng cố trận địa và chuẩn bị cho lần tiến công tiếp theo. Đây không phải là một trận đánh có thể giải quyết trong vài giờ. Nó trở thành cuộc đấu trí và đấu sức kéo dài giữa hai bên.

Đến những ngày cuối của chiến dịch, thế trận tại Điện Biên Phủ đã thay đổi căn bản. Quân Pháp ngày càng bị thu hẹp phạm vi phòng ngự, các tuyến tiếp tế bị cắt đứt và lực lượng chiến đấu bị tổn thất nặng. A1 vẫn là một mục tiêu quan trọng cần phải giải quyết để mở đường cho cuộc tổng công kích cuối cùng. Những người lính Trung đoàn 174 tiếp tục bám trụ, chờ thời cơ và chuẩn bị cho trận đánh quyết định.

Ngày 6/5/1954, quân ta tổ chức đợt tiến công lớn vào A1. Sau nhiều ngày chiến đấu, quân ta đã kiểm soát được phần lớn cứ điểm. Đêm hôm đó, một khối bộc phá lớn được kích nổ dưới lòng đất A1, phá vỡ một phần hệ thống phòng ngự của quân Pháp và tạo điều kiện cho bộ đội xung phong. Trận đánh tiếp tục diễn ra quyết liệt. Đến sáng 7/5, quân ta cơ bản làm chủ A1. Việc chiếm được cứ điểm này mở ra điều kiện thuận lợi để tiếp tục tiến công vào khu trung tâm của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Chiều 7/5/1954, toàn bộ tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị quân ta đánh bại. Tướng De Castries và Bộ chỉ huy quân Pháp bị bắt. Chiến thắng ấy khép lại 56 ngày đêm chiến đấu. Đối với Nguyễn Hữu An và những người lính Trung đoàn 174, chiến thắng đến sau rất nhiều ngày chiến đấu căng thẳng tại A1. Nhiều đồng đội của ông đã hy sinh hoặc bị thương trong những trận tiến công kéo dài. Nhưng cuối cùng, mục tiêu quan trọng ấy đã được hoàn thành, góp phần trực tiếp vào thắng lợi chung của chiến dịch.

Điều đặc biệt trong câu chuyện Nguyễn Hữu An là ông không phải người trực tiếp lao lên đầu tiên trong từng trận đánh. Vai trò của ông nằm ở sự chỉ huy. Một người chỉ huy phải nhìn toàn bộ trận địa, hiểu khả năng của đơn vị, đánh giá phản ứng của đối phương và đưa ra quyết định trong điều kiện thông tin luôn thiếu và chiến trường luôn thay đổi. Ba lần tiến công A1 cho thấy một trận đánh lớn không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn cần sự kiên trì, khả năng tổ chức và bản lĩnh của người chỉ huy.

Sau Chiến thắng Điện Biên Phủ, Nguyễn Hữu An tiếp tục phục vụ trong quân đội và sau này giữ nhiều trọng trách quan trọng. Ông tiếp tục tham gia cuộc kháng chiến chống Mỹ, trực tiếp chỉ huy nhiều chiến dịch lớn. Ông được biết đến là một vị tướng có nhiều kinh nghiệm thực tế trên chiến trường và được Đại tướng Võ Nguyên Giáp đánh giá là một “vị tướng trận mạc”. Nguyễn Hữu An qua đời ngày 9/4/1995, để lại một chặng đường dài gắn với những chiến trường lớn của đất nước.

Nhưng khi nhắc đến ông trong câu chuyện Điện Biên Phủ, hình ảnh nổi bật nhất vẫn là người Trung đoàn trưởng đứng trước nhiệm vụ đánh A1. Có thể kế hoạch thay đổi, trận đánh kéo dài, những khó khăn xuất hiện liên tục, nhưng mục tiêu cuối cùng không thay đổi. Nguyễn Hữu An cùng những người lính của mình từng bước tiến lên, từ những đường hào nhỏ đến những công sự kiên cố của đối phương. Mỗi bước tiến đều được đánh đổi bằng sự hy sinh của cán bộ, chiến sĩ.

Câu chuyện Nguyễn Hữu An không phải câu chuyện về một khoảnh khắc duy nhất. Đó là câu chuyện về sự kiên trì trong một trận đánh kéo dài, nơi người chỉ huy phải nhiều lần tổ chức lại lực lượng, điều chỉnh cách đánh và giữ vững quyết tâm. Từ A1, người Trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An đã cùng đồng đội góp phần tạo nên một trong những trận đánh quyết liệt nhất của Điện Biên Phủ. Khi A1 được làm chủ và tập đoàn cứ điểm sụp đổ vào ngày 7/5/1954, phía sau chiến thắng ấy là biết bao ngày đêm chiến đấu của những người lính mà ông chỉ huy.