NGƯỜI CHỈ HUY BÁM ĐẢO, GIỮ BIỂN ĐẾN HƠI THỞ CUỐI CÙNG

Trong những trang sử về biển đảo Việt Nam, có những cái tên chỉ cần nhắc đến cũng gợi lên một niềm xúc động sâu xa. Đó là những người lính đã ra đi khi tuổi đời còn trẻ, những người chỉ huy đã đứng ở nơi khó khăn nhất để cùng đồng đội hoàn thành nhiệm vụ. Trung tá Trần Đức Thông là một con người như thế. Ông đã để lại tên tuổi của mình giữa biển trời Trường Sa trong một ngày tháng Ba năm 1988, khi cuộc chiến đấu tại Gạc Ma diễn ra trong hoàn cảnh vô cùng khốc liệt.

Đầu năm 1988, tình hình tại khu vực quần đảo Trường Sa diễn biến phức tạp. Hải quân Việt Nam triển khai lực lượng thực hiện nhiệm vụ tại ba khu vực Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao. Ba tàu HQ-505, HQ-604 và HQ-605 được sử dụng để đưa lực lượng, phương tiện và vật liệu ra thực hiện nhiệm vụ. Cùng tham gia còn có cán bộ, chiến sĩ Lữ đoàn 146 và Trung đoàn Công binh 83 Hải quân. Trong lực lượng ấy, Trung tá Trần Đức Thông, Phó Lữ đoàn trưởng Lữ đoàn 146, được giao nhiệm vụ chỉ huy.

Nhận nhiệm vụ giữa lúc tình hình trên biển căng thẳng, người chỉ huy hiểu rõ những khó khăn đang chờ phía trước. Những bãi đá giữa Trường Sa không có những công sự vững chắc để che chắn. Biển rộng, sóng gió mạnh, phương tiện và vũ khí của ta còn hạn chế. Nhưng những người lính vẫn lên đường. Đối với họ, nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền của Tổ quốc là trách nhiệm thiêng liêng không thể né tránh.

Trong những ngày ở Trường Sa, Trần Đức Thông không chỉ là người chỉ huy trên giấy tờ. Ông có mặt cùng cán bộ, chiến sĩ, theo dõi tình hình và chỉ đạo lực lượng thực hiện nhiệm vụ. Người chỉ huy càng trong hoàn cảnh nguy hiểm càng phải bình tĩnh, bởi phía sau mỗi quyết định là sự an toàn của đồng đội và nhiệm vụ của đơn vị.

Rạng sáng ngày 14/3/1988, cuộc đối đầu tại khu vực Gạc Ma – Cô Lin – Len Đao trở nên đặc biệt căng thẳng. Tại Gạc Ma, những người lính Việt Nam đã đứng thành vòng tròn bảo vệ lá cờ Tổ quốc. Thiếu úy Trần Văn Phương cùng Hạ sĩ Nguyễn Văn Lanh và đồng đội kiên quyết bảo vệ lá cờ giữa tình thế nguy hiểm. Trần Văn Phương sau đó hy sinh, Nguyễn Văn Lanh bị thương.

Ở khu vực các con tàu, tình hình cũng diễn biến dữ dội. Tàu HQ-604 bị bắn phá rồi chìm. Trên con tàu ấy có nhiều cán bộ, chiến sĩ đang thực hiện nhiệm vụ. Đại úy Vũ Phi Trừ, thuyền trưởng HQ-604, cùng nhiều đồng đội đã hy sinh. Trong giờ phút ấy, Trung tá Trần Đức Thông vẫn ở nơi chiến đấu, cùng cán bộ, chiến sĩ đối mặt với tình thế khắc nghiệt.

Cuộc chiến ngày hôm ấy là một cuộc chiến không cân sức. Những người lính Việt Nam không có những công sự vững chắc giữa biển, trong khi phải đối mặt với hỏa lực mạnh. Thế nhưng, họ vẫn bám vị trí, bảo vệ đồng đội và kiên quyết thực hiện nhiệm vụ. Chính trong hoàn cảnh ấy, phẩm chất của người lính được thể hiện rõ nhất: càng khó khăn, càng phải giữ vững tinh thần và trách nhiệm.

Trần Đức Thông đã hy sinh trong cuộc chiến đấu ấy.

Sự ra đi của ông để lại nỗi đau lớn đối với gia đình, đồng đội và những người từng biết ông. Nhưng điều khiến người đời nhớ đến ông không chỉ là thời khắc ông nằm lại giữa biển khơi, mà còn là hình ảnh một người chỉ huy đã cùng đồng đội đi đến tận cùng của nhiệm vụ. Ông không đứng ngoài cuộc chiến. Ông có mặt ở nơi nguy hiểm, chia sẻ cùng những người lính dưới quyền và cùng họ đối mặt với thử thách.

Sau ngày 14/3/1988, cái tên Trần Đức Thông được nhắc đến cùng những người lính đã hy sinh tại Gạc Ma. Tổng cộng 64 cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam đã hy sinh trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền tại khu vực này. Mỗi người có một quê hương, một gia đình, một cuộc đời riêng, nhưng tất cả đều gặp nhau ở một điểm: họ đã ra đi khi đang thực hiện nhiệm vụ của người lính.

Điều xúc động hơn là nhiều năm sau, câu chuyện về Trần Đức Thông vẫn được gia đình kể lại cho thế hệ sau. Con trai ông, Trần Hoài Nam, lớn lên trong sự thiếu vắng người cha nhưng vẫn kể cho các con về người ông đã hy sinh nơi đầu sóng ngọn gió. Ký ức gia đình vì thế trở thành một phần của ký ức lịch sử.

Năm 1989, Nhà nước truy tặng Trung tá Trần Đức Thông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp và sự hy sinh của ông trong cuộc chiến đấu bảo vệ chủ quyền biển đảo năm 1988. Cùng đợt, các cá nhân tiêu biểu như Vũ Phi Trừ, Vũ Huy Lễ, Trần Văn Phương và Nguyễn Văn Lanh cũng được phong tặng hoặc truy tặng danh hiệu cao quý này.

Nhưng đằng sau một danh hiệu cao quý vẫn là một con người bằng xương bằng thịt. Trần Đức Thông từng có gia đình, có những người thân yêu chờ đợi ông trở về. Ông cũng từng có những ngày bình thường như bao người khác. Chỉ đến khi Tổ quốc giao nhiệm vụ, cuộc đời ông đã rẽ sang một hướng khác. Ông ra đi và không trở lại.

Đối với thế hệ hôm nay, câu chuyện của Trần Đức Thông không chỉ giúp chúng ta hiểu thêm về sự kiện Gạc Ma mà còn nhắc nhở về trách nhiệm của người chỉ huy, về tình đồng đội và lòng tận tụy với nhiệm vụ. Người lính có thể rất bình thường trong cuộc sống, nhưng khi đứng trước thử thách của đất nước, họ có thể trở nên phi thường bởi lòng dũng cảm và trách nhiệm.

Biển Trường Sa hôm nay vẫn xanh, những con tàu vẫn nối nhau vượt sóng, những người lính Hải quân vẫn ngày đêm làm nhiệm vụ. Mỗi khi những chuyến tàu đi qua vùng biển Gạc Ma, lễ tưởng niệm các liệt sĩ lại được tổ chức để tưởng nhớ những người đã nằm lại. Trong ký ức ấy có Trần Đức Thông – người chỉ huy đã không trở về sau một ngày chiến đấu khốc liệt.

Có những người ra đi khi tuổi đời còn dang dở, nhưng những gì họ để lại thì không dang dở. Đó là lòng tin, là tình đồng đội, là trách nhiệm với Tổ quốc và là ký ức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Trần Đức Thông đã nằm lại giữa biển trời Trường Sa, nhưng tên tuổi của ông vẫn còn trong những trang sử về Gạc Ma và trong lòng những người luôn nhớ về các chiến sĩ đã hy sinh vì chủ quyền biển đảo.