Người chỉ huy cầm súng và làm thơ giữa chiến khu

Huỳnh Văn Nghệ sinh năm 1914 tại làng Tân Tịch thuộc tỉnh Biên Hòa cũ. Thuở nhỏ ông học giỏi và từng nhận học bổng vào Trường Pétrus Ký tại Sài Gòn. Sau này, Huỳnh Văn Nghệ làm việc trong ngành đường sắt nhưng sớm tham gia phong trào yêu nước.

Khi Nam Bộ bước vào kháng chiến từ tháng 9/1945, ông trở thành một trong những người chỉ huy lực lượng vũ trang ở miền Đông. Tên Tám Nghệ dần trở nên quen thuộc tại vùng chiến khu Đ.

Đây là khu vực rừng núi rộng lớn, nằm giữa nhiều tuyến giao thông quan trọng của miền Đông Nam Bộ. Từ căn cứ này, lực lượng kháng chiến tổ chức nhiều hoạt động chống quân Pháp, bảo vệ cơ sở và xây dựng lực lượng.

Huỳnh Văn Nghệ là một chỉ huy quân sự nhưng đồng thời cũng làm thơ. Những bài thơ của ông phần lớn ra đời từ chính những năm tháng chiến đấu, với hình ảnh quê hương miền Đông, đồng đội và người lính. Vì thế, người ta gọi ông là “Thi tướng”.

Một trong những điều khiến Huỳnh Văn Nghệ trở nên gần gũi với vùng Biên Hòa – Đồng Nai là cuộc đời ông gắn rất sâu với mảnh đất này. Nhiều địa danh từng là nơi ông và đồng đội hoạt động nay đã trở thành những địa chỉ lịch sử.

Sau năm 1954, Huỳnh Văn Nghệ tập kết ra Bắc và tiếp tục công tác. Ông mất năm 1977.

Một người có thể chỉ huy trận đánh rồi lại ngồi viết thơ giữa chiến khu là hình ảnh không thường gặp. Nhưng đó chính là một phần chân dung của Tám Nghệ – người con của vùng Biên Hòa.