Người chỉ huy đảo Gạc Ma ngã xuống trong loạt đạn đầu tiên

Khoảng 5 giờ sáng ngày 14 tháng 3 năm 1988, năm người lính được lệnh mang theo hai khẩu AK rời tàu HQ-604 xuống bãi đá Gạc Ma để làm nhiệm vụ giữ cờ và bảo vệ cho lực lượng công binh đang xây dựng công trình khẳng định chủ quyền. Người có cấp bậc cao nhất trong tổ công tác ấy là Thượng úy Nguyễn Mậu Phong, sinh năm 1959 tại xã Duy Ninh, huyện Lệ Ninh, nay thuộc tỉnh Quảng Bình, giữ vai trò Chỉ huy trưởng đảo Gạc Ma, cùng đi với ông có Trung úy Trần Văn Phương làm Chỉ huy phó và các chiến sĩ Lê Hữu Thảo, Hoàng Văn Trúc, Đậu Xuân Tư. Trước đó, ông đã nhập ngũ từ tháng 11 năm 1977, gắn bó nhiều năm với Lữ đoàn 146, Vùng 4 Hải quân.

Sáng sớm hôm đó, khi phát hiện tàu chiến và xuồng đổ bộ của Trung Quốc tiến sát đảo, ông đã trực tiếp chỉ huy tổ chiến đấu tổ chức lực lượng bảo vệ lá cờ Tổ quốc đang tung bay trên bãi đá. Theo lời kể của Lê Hữu Thảo, người trực tiếp có mặt và sống sót trong trận chiến, Nguyễn Mậu Phong chính là người trực tiếp ra các mệnh lệnh chỉ huy trong những thời khắc sinh tử ấy, và ông đã hy sinh ngay trong loạt đạn đầu tiên mà lính Trung Quốc xả vào tổ bảo vệ cờ, gần như cùng lúc với đồng đội Trần Văn Phương.

Do tính chất khốc liệt và bất ngờ của trận chiến diễn ra trong một buổi sáng ngắn ngủi trên một bãi đá ngầm giữa biển khơi, thi hài của ông cùng 51 đồng đội khác không thể được đưa về ngay sau trận chiến, mà vẫn còn nằm lại dưới lòng biển Gạc Ma trong nhiều năm. Chỉ có một số ít hài cốt được tìm thấy qua các đợt tìm kiếm, quy tập của Bộ Tư lệnh Hải quân, trong đó có một nỗ lực vào tháng 7 và tháng 8 năm 2008. Ông để lại hai người con trai, trong đó người con trai út, anh Nguyễn Tiến Xuân, sau này đã tìm gặp và kết nối với con gái của đồng đội mình, liệt sĩ Trần Văn Phương.