Người chỉ huy đào hầm công phá cứ điểm A1

Nguyễn Phú Xuyên Khung sinh năm 1924 tại Hà Nội, là một trí thức sớm giác ngộ cách mạng. Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, ông tình nguyện nhập ngũ và tham gia quân đội. Trải qua nhiều cương vị công tác từ Trung đội trưởng, Đại đội phó Công binh, Đại đội trưởng Huấn luyện rà phá bom mìn đến Trưởng ban Tác huấn Trung đoàn Công binh 151, ở vị trí nào ông cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Phú Xuyên Khung giữ cương vị Đại đội trưởng Đại đội Công binh M83 thuộc Trung đoàn Công binh 151, Đại đoàn 351. Khi cuộc chiến đấu tại cứ điểm A1 diễn ra giằng co quyết liệt, Bộ Chỉ huy chiến dịch quyết định phải tiêu diệt hầm ngầm cố thủ của địch trên đỉnh đồi. Đại đội Công binh M83 được giao thực hiện nhiệm vụ đặc biệt quan trọng là đào đường hầm để đặt khối thuốc nổ công phá cứ điểm.

Dưới sự chỉ huy của Nguyễn Phú Xuyên Khung, các chiến sĩ công binh đã đào một đường hầm dài 47m ngay dưới sự kiểm soát và hỏa lực của quân địch. Công việc diễn ra trong điều kiện vô cùng gian khổ khi đất đồi A1 rất cứng, không khí trong hầm thiếu dưỡng khí và mọi hoạt động đều phải giữ bí mật tuyệt đối. Để khắc phục khó khăn, đơn vị đã sử dụng nhiều sáng kiến như dùng đèn đặt ở cửa hầm để giữ đúng hướng đào, dùng túi dù vận chuyển đất ra ngoài và đào thêm ngách phụ nhằm đánh lạc hướng đối phương.

Sau 15 ngày đêm liên tục làm việc, đêm 4-5-1954, đường hầm hoàn thành và một khối thuốc nổ nặng 960kg được đặt vào vị trí. Tối ngày 6-5-1954, Đại đội Công binh M83 nhận lệnh điểm hỏa. Nguyễn Phú Xuyên Khung cùng hai đồng đội trực tiếp kích nổ khối bộc phá. Vụ nổ đã phá hủy nhiều công sự, lô cốt và làm cho quân địch choáng váng. Chớp thời cơ đó, bộ đội ta đồng loạt tiến công, chiếm được hầm ngầm cố thủ trên đỉnh đồi A1. Đến rạng sáng ngày 7-5-1954, quân ta hoàn toàn làm chủ cứ điểm A1, mở đường tiến vào khu trung tâm tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ và góp phần dẫn tới thắng lợi cuối cùng của chiến dịch.

Trong suốt Chiến dịch Điện Biên Phủ, Nguyễn Phú Xuyên Khung luôn thể hiện tinh thần dũng cảm, trách nhiệm và hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao. Sau đó, ông tiếp tục tham gia nhiều chiến dịch trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Ghi nhận những đóng góp to lớn của ông, ngày 21-10-2014, Chủ tịch nước đã ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.