Người chỉ huy "Đội quân tóc dài" huyền thoại

Cuối những năm 1950, phong trào cách mạng ở miền Nam đứng trước nhiều thử thách. Sau Hiệp định Genève năm 1954, chính quyền Ngô Đình Diệm tăng cường đàn áp lực lượng cách mạng, nhiều cán bộ bị bắt, nhiều cơ sở bị phá vỡ. Trên quê hương Bến Tre, nhân dân phải sống trong cảnh kiểm soát gắt gao, nhưng tinh thần đấu tranh chưa bao giờ tắt.

Giữa thời điểm đầy khó khăn ấy, Nguyễn Thị Định được giao nhiệm vụ lãnh đạo phong trào cách mạng tại địa phương. Là người từng trải qua nhiều năm hoạt động bí mật và từng bị địch bắt giam, bà hiểu rằng muốn giành thắng lợi phải dựa vào sức mạnh của quần chúng, đặc biệt là phụ nữ – những người ít bị đối phương nghi ngờ nhưng có ý chí rất kiên cường.

Từ thực tiễn ấy, Nguyễn Thị Định cùng các cấp ủy địa phương vận động đông đảo phụ nữ tham gia đấu tranh. Họ không mang theo súng đạn, mà mang theo biểu ngữ, tiếng nói và lòng dũng cảm. Ban đầu chỉ là những nhóm nhỏ đến yêu cầu thả người bị bắt, phản đối các cuộc càn quét hay ngăn chặn binh lính phá hoại mùa màng. Dần dần, lực lượng ngày càng đông đảo và có tổ chức hơn.

Nhân dân gọi họ bằng cái tên thân thương: "Đội quân tóc dài".

Tên gọi ấy xuất phát từ hình ảnh hàng nghìn phụ nữ với mái tóc dài truyền thống, mặc áo bà ba, đội nón lá, cùng nhau xuống đường đấu tranh. Họ bao vây đồn bốt, đối thoại với binh lính, bảo vệ cán bộ cách mạng, vận động người dân đoàn kết và nhiều lần buộc đối phương phải rút lui trước sức mạnh của quần chúng.

Nguyễn Thị Định luôn căn dặn các chị em rằng sức mạnh lớn nhất không nằm ở bạo lực mà ở sự đoàn kết, lòng chính nghĩa và niềm tin của nhân dân. Bà trực tiếp xuống cơ sở, gặp gỡ từng tổ phụ nữ, hướng dẫn cách tổ chức đấu tranh, giữ vững kỷ luật và bảo đảm an toàn cho mọi người.

Phong trào nhanh chóng lan rộng từ Bến Tre sang nhiều tỉnh Nam Bộ. Trong Phong trào Đồng khởi năm 1960, "Đội quân tóc dài" đã phối hợp với lực lượng chính trị và lực lượng vũ trang, góp phần làm tan rã nhiều bộ máy chính quyền cơ sở của đối phương, mở rộng vùng giải phóng và tạo bước ngoặt quan trọng cho cách mạng miền Nam.

Điều đặc biệt là dù đối mặt với súng ống và sự đàn áp, nhiều phụ nữ vẫn bình tĩnh, kiên quyết bảo vệ đồng đội. Có những người bị bắt, bị đánh đập nhưng không khai báo. Có người tiếp tục tham gia đấu tranh ngay sau khi được thả. Chính tinh thần ấy đã khiến "Đội quân tóc dài" trở thành biểu tượng độc đáo trong lịch sử cách mạng Việt Nam.

Với vai trò lãnh đạo, Nguyễn Thị Định không chỉ tổ chức phong trào hiệu quả mà còn luôn quan tâm đến đời sống của nhân dân. Bà lắng nghe ý kiến từ cơ sở, động viên các gia đình có người tham gia cách mạng và khuyến khích phụ nữ vừa sản xuất, vừa tham gia bảo vệ quê hương. Phong cách gần gũi, giản dị và quyết đoán của bà đã tạo được niềm tin lớn trong nhân dân.

Những đóng góp của Nguyễn Thị Định trong phong trào Đồng khởi đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Sau này, bà trở thành người phụ nữ đầu tiên được phong quân hàm Thiếu tướng của Quân đội nhân dân Việt Nam, đồng thời đảm nhiệm nhiều cương vị quan trọng sau ngày đất nước thống nhất.

Ngày nay, khi nhắc đến "Đội quân tóc dài", người ta không chỉ nhớ đến một hình thức đấu tranh sáng tạo mà còn nhớ đến hình ảnh của Nguyễn Thị Định – người nữ chỉ huy tài năng, kiên cường và hết lòng vì nhân dân. Câu chuyện của bà khẳng định rằng trong những giai đoạn cam go nhất của lịch sử, phụ nữ Việt Nam đã góp phần làm nên những chiến công vẻ vang bằng lòng yêu nước, trí tuệ và sự hy sinh thầm lặng. Đây cũng là nguồn cảm hứng quý báu để thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục phát huy tinh thần đoàn kết, trách nhiệm và cống hiến vì sự phát triển của đất nước.