Người chỉ huy đội tình báo đặc biệt trên chiến trường Campuchia

Nguyễn Ngọc Ẩn, thường được gọi là Tư Ẩn, sinh năm 1954, là một trong những cán bộ tình báo đặc biệt của Quân đội nhân dân Việt Nam. Trong thời gian chiến tranh và những năm sau ngày đất nước thống nhất, ông trưởng thành qua môi trường hoạt động tình báo đầy phức tạp tại Campuchia. Theo tư liệu của Báo Thanh Niên, trước khi trở thành người chỉ huy tình báo, Nguyễn Ngọc Ẩn từng trải qua cuộc sống vô cùng khó khăn, có thời gian phải đi nhặt rác kiếm sống tại Phnom Penh. Những trải nghiệm ấy giúp ông hiểu đời sống địa phương, có khả năng thích nghi và xử lý tình huống trong những môi trường phức tạp. Khi Quân tình nguyện Việt Nam thực hiện nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia, cơ quan tình báo quân đội tổ chức một lực lượng đặc biệt nhằm phát hiện, ngăn chặn những mạng lưới tình báo và các hoạt động bí mật của Khmer Đỏ. Nguyễn Ngọc Ẩn được giao chỉ huy lực lượng này, ban đầu chỉ có năm người. Sau khoảng hai năm hoạt động, đơn vị được tổ chức chính thức với tên gọi Đội Z, phát triển lên 41 cán bộ, chiến sĩ. Đội hoạt động dưới sự chỉ đạo của Thiếu tướng Nguyễn Văn Tàu? Không phải: nguồn tư liệu xác định người chỉ đạo trực tiếp Đội Z là ông Ba Quốc, tức Thiếu tướng Nguyễn Văn Huy, một cán bộ chỉ huy tình báo quân đội. Nguyễn Ngọc Ẩn là người trực tiếp điều hành hoạt động của đội tại thực địa.

Từ năm 1981 đến năm 1989, Đội Z tham gia hơn 100 vụ phát hiện, truy tìm và bắt giữ các đối tượng tình báo thuộc lực lượng Khmer Đỏ. Thông tin do đội thu thập góp phần giúp cơ quan chỉ huy đánh giá hoạt động của đối phương, phục vụ những chiến dịch quân sự và bảo vệ lực lượng Quân tình nguyện Việt Nam tại Campuchia. Một trong những nhiệm vụ nguy hiểm nhất của Tư Ẩn là truy bắt một cán bộ Khmer Đỏ có tên Mac, người được cho là đã bí mật xâm nhập Phnom Penh. Khi nhiều lực lượng cùng truy tìm đối tượng, Nguyễn Ngọc Ẩn phát hiện dấu vết và tổ chức bắt giữ Mac tại khu vực ngoại ô Tuol Kork. Tuy nhiên, việc đưa người bị bắt về cơ quan chỉ huy đặt ra nguy cơ lớn bởi các lực lượng khác có thể nhầm lẫn và nổ súng. Để tránh bị phát hiện, Tư Ẩn cùng đồng đội khống chế đối tượng, giấu trong một chiếc chum đặt trên xe lôi, rồi bí mật đưa về nơi an toàn. Cách xử lý táo bạo ấy khiến những người chỉ huy bất ngờ, đồng thời thể hiện sự nhanh trí và bản lĩnh của người chiến sĩ tình báo.

Sau khi hoàn thành nhiệm vụ quốc tế, Nguyễn Ngọc Ẩn rời quân ngũ, trở về Bình Phước sinh sống và làm vườn. Dù lập nhiều chiến công, ông vẫn giữ lối sống giản dị, gần gũi đồng đội. Trong một lần được mời tham dự đại hội thi đua của quân đội, ông đề nghị sử dụng khoản kinh phí đi lại để tổ chức buổi gặp mặt những người từng cùng chiến đấu. Ngày 20/1/2015, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời Tư Ẩn là câu chuyện về sự mưu trí, lòng can đảm và tinh thần đồng đội của những chiến sĩ hoạt động trên mặt trận tình báo thầm lặng.