Người chỉ huy mạng lưới tình báo H63 giữa lòng Sài Gòn

Nguyễn Văn Tàu sinh ngày 30 tháng 10 năm 1928 tại Bà Rịa. Năm 1945 ông tham gia Thanh niên Tiền phong, sau đó đi theo kháng chiến và làm công tác quân báo. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông tập kết ra Bắc. Nhưng cuộc đời người lính tình báo của ông thực sự bước sang một giai đoạn khác khi được đưa trở lại miền Nam đầu những năm 1960.

Ông tham gia Cụm tình báo A18, sau này phát triển thành Cụm H63. Đây là một mạng lưới tình báo đặc biệt hoạt động ngay trong vùng đối phương kiểm soát. Trong mạng lưới ấy có Phạm Xuân Ẩn, người làm phóng viên cho hãng thông tấn và tạp chí nước ngoài; có những giao thông viên và cán bộ hoạt động dưới nhiều vỏ bọc khác nhau.

Tư Cang là người trực tiếp chỉ huy cụm.

Để vào nội thành Sài Gòn, ông phải thay đổi cách ăn mặc, giấy tờ và thân phận. Có lúc ông xuất hiện như một chủ đồn điền cao su, khi khác lại đóng vai người có quan hệ với giới giàu có trong thành phố. Công việc của ông là tiếp nhận tài liệu từ các điệp viên, đánh giá thông tin rồi tìm cách đưa những tài liệu quan trọng ra căn cứ.

Hoạt động tình báo đòi hỏi một nguyên tắc rất nghiêm ngặt: càng ít người biết càng an toàn. Có thời gian vợ ông cũng tham gia công tác giao liên và chuyển tài liệu, nhưng trong mắt những người xung quanh hai người phải coi nhau như người xa lạ. Ngay cả một số thành viên trong mạng lưới cũng không biết mối quan hệ gia đình ấy.

Những năm trước Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968, Cụm H63 thu thập nhiều thông tin quan trọng về tình hình Sài Gòn và hoạt động của phía Mỹ. Các tài liệu được chuyển ra ngoài để phục vụ công tác chỉ đạo chiến trường.

Nhiều năm sau chiến tranh, Nguyễn Văn Tàu mới có thể kể công khai về những ngày sống giữa Sài Gòn với một thân phận khác. Một cuộc chiến không diễn ra bằng tiếng súng nhưng mỗi lần gặp người, nhận tài liệu hoặc vượt qua một trạm kiểm soát đều có thể là lần cuối cùng.

Đó là một mặt trận rất khác của chiến tranh. Và trong mặt trận ấy, Tư Cang là một trong những cái tên đặc biệt.