Người chỉ huy ở vùng “đất lửa”

Mỗi khi nhắc đến Thiếu tướng Cao Xuân Khuông – nguyên Phó Tư lệnh Quân khu 4, nhiều người lính từng chiến đấu ở Quảng Trị luôn bộc lộ sự thán phục. Bởi ông đã đi qua suốt “mùa hè đỏ lửa” năm 1972 và 10 năm chinh chiến nơi chiến trường ác liệt này. Năm nay tròn bát thập, sức khỏe giảm nhiều nhưng ông chưa bao giờ quên những năm tháng ở chiến trường khói lửa.

“Đó thực sự là một chặng đời đầy gian truân và nguy hiểm, ngày nào cũng đối mặt với bom, đạn, nghe tiếng gầm rú của máy bay. Nhưng đây cũng là năm tháng tự hào của người lính, những người không quản ngại hy sinh để viết nên bài ca chiến thắng”.

Thiếu tướng Cao Xuân Khuông

Sinh ra và lớn lên ở xã Lĩnh Sơn (Anh Sơn), năm 1960, vừa 18 tuổi, vừa rời ghế nhà trường Cao Xuân Khuông đã lên đường nhập ngũ. Bước chân binh nghiệp in dấu khắp các chiến trường, địa bàn hoạt động nhiều năm nhất là Quảng Trị và nơi đây đã in dấu bao kỷ niệm vui buồn. Nhớ nhất là những trận đánh cân não ở đường 9 – Khe Sanh, quân số ít nên bị địch bao vây cả tháng trời.

Lúc ấy ông Khuông là Đại đội trưởng, bị thương ở tay, phải treo tay băng rừng tránh sự truy lùng của địch. “Đơn vị luồn sâu trong rừng, hết lương thực, thuốc men, phải đào các loại củ và rau rừng để chống chọi với cơn đói, bệnh tật, có những người phải nằm lại. Hơn một tháng, cấp trên chỉ đạo mở đường máu để rút lui, đơn vị chúng tôi mới trở về được căn cứ” – ông Khuông kể.

Rồi những ngày chiến đấu bảo vệ Thành cổ Quảng Trị (1972), Tiểu đoàn 8 (Tỉnh đội Quảng Trị) do Cao Xuân Khuông chỉ huy là đơn vị vào vị trí chiến đấu đầu tiên và cũng là đơn vị rút lui cuối cùng. Cuộc chiến đấu diễn ra ác liệt và không cân sức, địch tập trung hỏa lực gây cho ta không ít thương vong.

Ông Khuông nhớ lại: “Chúng tôi ở trong những căn hầm lầy thụt, thường xuyên chịu đói và rét, phía trên bom và đạn pháo nổ ầm ầm. Anh em chiến sỹ vẫn đun nước sôi trong chiếc ăng-gô, bi- đông để nấu cháo rồi chia nhau từng thìa một, khi có lệnh sẵn sàng xông lên, tất cả xem cái chết nhẹ như không. Chiến dịch kết thúc, tiểu đoàn được phong tặng danh hiệu Anh hùng”.

Đến nay, ông vẫn luôn nhớ tinh thần chiến đấu, hy sinh của bao đồng đội, như đồng chí Nguyễn Duy Bình (quê Hoài Đức- Hà Nội) bị đạn cối găm vào mắt đã tự tay mình rút mảnh đạn rồi tự băng bó vết thương và xin cấp trên được tiếp tục ở lại cầm súng chiến đấu.

Trong câu chuyện, Thiếu tướng Cao Xuân Khuông luôn nhắc đến người bạn đời, bà Hoàng Thị Đạm. Hai người cùng tuổi, học cùng lớp, cảm mến nhau từ khi còn cắp sách đến trường. Đất nước lâm nguy, người con trai lên đường, cô gái ở nhà lao động sản xuất rồi đi dân công hỏa tuyến. Trong một lần ông Khuông về phép, hai người đã kết duyên vợ chồng. Chiến tranh ngày càng ác liệt, người lính chiến vẫn dành thời gian gửi thư về thăm vợ con, với niềm tin mãnh liệt về ngày chiến thắng.

"Ngay cả trong những ngày ở Thành cổ Quảng Trị, thời gian giữa hai trận đánh, tôi tranh thủ ngồi viết thư gửi về. Ở nơi gian khổ và ác liệt nhất, tôi vẫn nuôi mầm hy vọng và thấy cuộc đời càng thêm ý nghĩa"- Tướng Khuông tâm sự.

Còn bà Hoàng Thị Đạm chia sẻ: "Hồi đó, tôi ở nhà vừa sản xuất, vừa trực chiến, lại một nách 4 đứa con thơ nên khá vất vả. Nhưng hàng đêm, khi công việc đã xong, các con đã ngủ, tôi lại đưa thư chồng ra đọc và ngồi viết thư hồi âm. Việc viết thư và chờ thư đã giúp tôi quên đi những vất vả, nhọc nhằn và giữ vững niềm tin về ngày toàn thắng, gia đình đoàn tụ. Để rồi, niềm vui vỡ òa trong ngày đại thắng, tôi đã ôm những đứa con và reo lên: “Ta đã thắng, bố sắp được trở về". Suốt ngày hôm ấy, và ngày hôm sau tôi luôn sống trong cảm xúc lâng lâng vui sướng”.

Hơn nửa thế kỷ đi qua, Tướng Khuông vẫn giữ được những bức ảnh quý như ảnh hai vợ chồng hồi mới cưới; ảnh giây phút thảnh thơi giữa hai trận đánh ở Thành cổ Quảng Trị, Tiểu đoàn trưởng Cao Xuân Khuông được người lính cắt tóc; hay bức ảnh nhà cửa đổ nát bởi bom đạn quân thù… Những khi một mình, ông lại xem lại những bức ảnh năm xưa để tìm về một thời hoa lửa.