Người chí sĩ thức tỉnh dân trí
Theo hồi ký của đồng chí Huỳnh Thúc Kháng, trong phong trào Duy Tân đầu thế kỷ XX, Phan Chu Trinh là người chủ trương khai dân trí, chấn dân khí, hậu dân sinh, kiên trì con đường cải cách ôn hòa để thức tỉnh tinh thần yêu nước của nhân dân Việt Nam.
Đầu thế kỷ XX, khi đất nước Việt Nam đang dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, nhiều phong trào yêu nước đã nổ ra với các khuynh hướng khác nhau. Trong số đó, phong trào Duy Tân do các sĩ phu yêu nước khởi xướng đã để lại dấu ấn sâu sắc trong lịch sử dân tộc.
Một trong những gương mặt tiêu biểu là đồng chí Phan Chu Trinh, người chủ trương con đường cải cách, khai mở dân trí, nâng cao dân khí và cải thiện dân sinh. Theo hồi ký của đồng chí Huỳnh Thúc Kháng, Phan Chu Trinh là người có tư tưởng tiến bộ, luôn tin rằng muốn cứu nước thì trước hết phải nâng cao nhận thức của nhân dân.
Trong các buổi gặp gỡ và trao đổi với đồng chí Huỳnh Thúc Kháng, Phan Chu Trinh thường nhấn mạnh rằng:
“Dân có hiểu biết thì nước mới mạnh. Muốn nước mạnh không chỉ dựa vào bạo lực mà phải dựa vào sự giác ngộ của toàn dân.”
Theo lời kể của Huỳnh Thúc Kháng, Phan Chu Trinh sống rất giản dị, luôn gần gũi với nhân dân và đặc biệt quan tâm đến việc mở trường học, truyền bá chữ Quốc ngữ và tư tưởng tiến bộ. Ông cho rằng giáo dục chính là con đường lâu dài để thay đổi vận mệnh đất nước.
Dù con đường đấu tranh của Phan Chu Trinh khác với nhiều nhà yêu nước cùng thời, nhưng tinh thần yêu nước và khát vọng độc lập của ông luôn mãnh liệt. Ông tin rằng sự thức tỉnh dân trí sẽ là nền tảng để Việt Nam tiến tới một xã hội tự do và văn minh.
