NGƯỜI CHIẾN SĨ 19 TUỔI BẢO VỆ LỄ ĐỘC LẬP

Sau thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám, Lê Đỗ Nguyên tham gia Đội Tự vệ chiến đấu Cứu quốc thành Hoàng Diệu và sử dụng tên hoạt động Phạm Hồng Cư. Đây là lực lượng vũ trang địa phương có nhiệm vụ bảo vệ các cơ quan của Trung ương, Xứ ủy và Thành ủy Hà Nội.

Khi Hà Nội chuẩn bị tổ chức Lễ Độc lập, công tác bảo vệ được bố trí thành nhiều vòng. Các đơn vị Giải phóng quân bảo vệ khu vực gần lễ đài; lực lượng Liêm phóng bảo vệ các thành viên Chính phủ; Đội Tự vệ chiến đấu Cứu quốc thành Hoàng Diệu làm nhiệm vụ ở vòng ngoài.

Ngày 2 tháng 9, hai trung đội của Đội Tự vệ được đưa đến Quảng trường Ba Đình. Trung đội Tô Hiệu làm hàng rào danh dự, còn Trung đội Hà Huy Tập của Phạm Hồng Cư giữ gìn an ninh ở khu vực bên ngoài lễ đài.

Từ sáng sớm, người dân từ nhiều khu vực tập trung về quảng trường. Trong ký ức của ông, đoàn người có đủ các tầng lớp: công nhân, nông dân, phụ nữ, thanh niên, phụ lão, thiếu nhi và các chức sắc tôn giáo. Mọi người mặc những bộ trang phục khác nhau nhưng đều chung tâm trạng chờ đón giờ phút đất nước tuyên bố độc lập.

Khi đoàn xe của Chính phủ lâm thời tiến vào quảng trường, Phạm Hồng Cư nhìn thấy một người cao tuổi, mặc trang phục giản dị bước lên lễ đài. Ban đầu, người chiến sĩ trẻ chưa nhận ra đó là ai. Chỉ đến khi nghe giới thiệu và nghe Người đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, ông mới biết đó chính là lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc – Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Trong khi hàng vạn người hướng lên lễ đài, Phạm Hồng Cư và đồng đội vẫn phải tập trung quan sát khu vực được phân công. Trách nhiệm của họ là giữ trật tự, phát hiện những dấu hiệu bất thường và bảo đảm buổi lễ diễn ra an toàn.

Khi lời tuyên bố về quyền độc lập của dân tộc vang lên, người chiến sĩ 19 tuổi hiểu rằng mình đang chứng kiến một thời khắc có ý nghĩa đặc biệt: từ một người dân của đất nước mất độc lập, ông đã trở thành công dân của một nước Việt Nam tự do.

Sau này, Phạm Hồng Cư tiếp tục tham gia hai cuộc kháng chiến và nhiều chiến dịch lớn. Nhưng ký ức về ngày 2 tháng 9 năm 1945 vẫn luôn được ông xem là một trong những kỷ niệm thiêng liêng nhất cuộc đời. Bảo tàng Lịch sử quốc gia đã ghi âm, ghi hình và thẩm định lời kể của ông để lưu giữ làm tư liệu nhân chứng lịch sử.