Người chiến sĩ biệt động Sài Gòn thầm lặng trong Tổng tiến công Xuân Mậu Thân 1968
Trần Văn Lai là một trong những chiến sĩ biệt động Sài Gòn có nhiều đóng góp quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Với bí danh Năm U.SOM, ông hoạt động bí mật ngay trong lòng Sài Gòn, xây dựng nhiều cơ sở cách mạng, cất giấu vũ khí và chuẩn bị lực lượng cho cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968.
Trần Văn Lai sinh năm 1920 tại tỉnh Tây Ninh. Từ sớm, ông đã tham gia cách mạng và hoạt động trong lực lượng biệt động tại Sài Gòn – Gia Định. Để che mắt chính quyền Sài Gòn, ông xây dựng vỏ bọc là một nhà thầu trang trí nội thất, chuyên thi công cho nhiều cơ quan và dinh thự quan trọng.
Nhờ công việc này, ông có điều kiện đi lại, khảo sát địa hình và xây dựng các cơ sở bí mật ngay giữa trung tâm Sài Gòn. Dưới sự chỉ đạo của tổ chức, ông đã mua nhiều căn nhà và cải tạo thành hầm bí mật để cất giấu hàng tấn vũ khí, đạn dược phục vụ lực lượng biệt động.
Trước cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân năm 1968, Trần Văn Lai trực tiếp tham gia chuẩn bị hậu cần cho các đội biệt động. Những hầm chứa vũ khí do ông xây dựng trở thành nơi tập kết súng đạn, lựu đạn và thuốc nổ để các chiến sĩ sử dụng khi tiến công các mục tiêu trọng yếu ở Sài Gòn như Dinh Độc Lập, Đài Phát thanh, Bộ Tổng Tham mưu và Đại sứ quán Hoa Kỳ.
Dù phải hoạt động trong điều kiện vô cùng nguy hiểm, luôn đối mặt với nguy cơ bị phát hiện, bắt giữ hoặc hy sinh, ông vẫn giữ vững ý chí và tuyệt đối bí mật. Sự mưu trí, gan dạ và tinh thần trách nhiệm của ông đã góp phần quan trọng vào công tác chuẩn bị cho chiến dịch.
Sau năm 1975, Trần Văn Lai tiếp tục tham gia công tác xã hội và kể lại nhiều tư liệu quý về hoạt động của lực lượng Biệt động Sài Gòn. Những căn hầm bí mật do ông xây dựng hiện nay đã trở thành các di tích lịch sử, giúp các thế hệ sau hiểu rõ hơn về sự hy sinh thầm lặng của lực lượng biệt động trong kháng chiến.
Với những cống hiến to lớn cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, Trần Văn Lai được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Cuộc đời của ông là biểu tượng của lòng dũng cảm, sự mưu trí và tinh thần kiên trung của chiến sĩ biệt động hoạt động giữa lòng đô thị.
Ngày nay, tên tuổi Trần Văn Lai luôn được nhắc đến như một trong những người góp phần làm nên lịch sử của lực lượng Biệt động Sài Gòn trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968. Những di sản ông để lại có giá trị to lớn trong việc giáo dục truyền thống yêu nước và lòng quả cảm cho các thế hệ mai sau.


