Người chiến sĩ cách mạng kiên trung, vị chỉ huy quân sự tiền bối của Quân đội nhân dân Việt Nam
Trong lịch sử cách mạng Việt Nam, đồng chí Phùng Chí Kiên là một trong những cán bộ lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của Đảng, người đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Ông là một trong những học trò xuất sắc của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc, có nhiều đóng góp trong việc xây dựng lực lượng vũ trang cách mạng và trực tiếp chỉ huy nhiều hoạt động quân sự ở những năm đầu cách mạng. Cuộc đời chiến đấu và sự hy sinh anh dũng của ông đã trở thành biểu tượng của lòng trung thành tuyệt đối với Tổ quốc và nhân dân.
Phùng Chí Kiên tên khai sinh là Nguyễn Vĩ, sinh ngày 18 tháng 5 năm 1901 trong một gia đình nông dân tại xã Diễn Yên, huyện Diễn Châu, tỉnh Nghệ An. Quê hương Nghệ An là vùng đất giàu truyền thống yêu nước và cách mạng, nơi đã hun đúc trong ông lòng tự hào dân tộc ngay từ thuở nhỏ. Chứng kiến cảnh nhân dân bị thực dân Pháp áp bức, bóc lột, ông sớm nuôi dưỡng khát vọng tìm con đường cứu nước.
Năm 1926, Nguyễn Vĩ sang Quảng Châu (Trung Quốc), nơi lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đang trực tiếp đào tạo những thanh niên yêu nước Việt Nam. Tại đây, ông được học tập về lý luận cách mạng, đường lối giải phóng dân tộc và được Nguyễn Ái Quốc đặt cho bí danh Phùng Chí Kiên. Với tư chất thông minh, ý chí kiên định và tinh thần ham học hỏi, ông nhanh chóng trưởng thành, trở thành một trong những cán bộ nòng cốt của tổ chức cách mạng.
Sau thời gian học tập ở Quảng Châu, Phùng Chí Kiên tiếp tục được cử sang Liên Xô học tại Trường Đại học Phương Đông và tham gia nghiên cứu về lý luận chính trị cũng như nghệ thuật quân sự. Đây là giai đoạn giúp ông tích lũy nhiều kiến thức quý báu để sau này vận dụng vào thực tiễn cách mạng Việt Nam.
Đầu những năm 1930, Phùng Chí Kiên trở lại hoạt động cách mạng ở Trung Quốc và nhiều địa bàn khác theo sự phân công của tổ chức. Ông tích cực xây dựng cơ sở cách mạng, đào tạo cán bộ và giữ mối liên hệ giữa các tổ chức cách mạng Việt Nam ở nước ngoài. Dù hoạt động trong điều kiện vô cùng khó khăn, thường xuyên bị chính quyền thực dân và các thế lực phản động truy lùng, ông vẫn kiên trì hoàn thành mọi nhiệm vụ.
Năm 1941, sau hơn ba mươi năm bôn ba tìm đường cứu nước, lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó (Cao Bằng) để trực tiếp lãnh đạo cách mạng Việt Nam. Phùng Chí Kiên cũng trở về nước và được giao nhiều nhiệm vụ quan trọng trong việc xây dựng căn cứ địa cách mạng ở Cao Bằng, Bắc Kạn và Lạng Sơn. Ông trực tiếp tham gia tổ chức lực lượng vũ trang, huấn luyện cán bộ quân sự và bảo vệ căn cứ của Trung ương.
Thời điểm này, thực dân Pháp tăng cường đàn áp phong trào cách mạng ở vùng Việt Bắc. Chúng liên tục mở các cuộc càn quét nhằm bắt giữ cán bộ lãnh đạo của Đảng. Phùng Chí Kiên được giao chỉ huy một bộ phận lực lượng vũ trang vừa chiến đấu vừa bảo vệ an toàn cho các đồng chí lãnh đạo rút khỏi vòng vây.
Tháng 8 năm 1941, trong một trận chiến đấu tại khu vực Bắc Sơn – Võ Nhai, lực lượng của Phùng Chí Kiên bị quân địch bao vây. Với cương vị người chỉ huy, ông quyết định ở lại tổ chức đánh chặn để tạo điều kiện cho các đồng chí và lực lượng chủ lực rút lui an toàn. Cuộc chiến diễn ra rất quyết liệt. Dù lực lượng ít hơn nhiều lần, ông vẫn bình tĩnh chỉ huy bộ đội chiến đấu, gây cho đối phương nhiều tổn thất.
Trong lúc tìm đường vượt qua vòng vây, Phùng Chí Kiên không may bị địch bắt. Biết ông là cán bộ lãnh đạo quan trọng của cách mạng, thực dân Pháp tìm mọi cách tra khảo nhằm khai thác thông tin. Chúng dùng nhiều cực hình dã man nhưng không thể khuất phục được ý chí của người chiến sĩ cộng sản. Trước mọi đòn roi và sự dụ dỗ, ông vẫn giữ trọn khí tiết, không khai báo bất cứ điều gì làm ảnh hưởng đến tổ chức.
Ngày 22 tháng 8 năm 1941, thực dân Pháp đã sát hại Phùng Chí Kiên tại Cao Bằng khi ông vừa tròn 40 tuổi. Sự hy sinh của ông là một mất mát lớn đối với cách mạng Việt Nam trong giai đoạn chuẩn bị Tổng khởi nghĩa. Tuy nhiên, tinh thần bất khuất của ông đã trở thành nguồn động viên to lớn đối với cán bộ, đảng viên và quần chúng cách mạng tiếp tục chiến đấu.
Sau Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Đảng và Nhà nước luôn ghi nhận những cống hiến to lớn của Phùng Chí Kiên đối với sự nghiệp cách mạng. Ông được công nhận là một trong những cán bộ quân sự tiền bối tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam. Năm 2012, Nhà nước truy tặng ông danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân nhằm ghi nhận những công lao đặc biệt xuất sắc trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Ngày nay, tên tuổi Phùng Chí Kiên được đặt cho nhiều trường học, đường phố và công trình trên khắp cả nước. Cuộc đời của ông là biểu tượng của lòng trung thành với Đảng, sự kiên định với lý tưởng cách mạng và tinh thần sẵn sàng hy sinh vì độc lập dân tộc.
Hơn tám mươi năm đã trôi qua kể từ ngày đồng chí Phùng Chí Kiên anh dũng hy sinh, nhưng tấm gương của ông vẫn luôn tỏa sáng trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Từ một người thanh niên yêu nước của quê hương Nghệ An đến người chỉ huy quân sự tài năng, ông đã dành trọn cuộc đời cho khát vọng giải phóng dân tộc. Tinh thần kiên trung, bản lĩnh và ý chí bất khuất của Phùng Chí Kiên sẽ mãi là nguồn động viên để các thế hệ hôm nay tiếp tục học tập, rèn luyện và cống hiến, góp phần xây dựng đất nước Việt Nam ngày càng giàu mạnh, văn minh.
