Người chiến sĩ công binh mở đường cho chiến thắng

Phan Tư sinh năm 1931 tại xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Tháng 6 năm 1951, đồng chí nhập ngũ vào Trung đội 51, Đại đội 124, Tiểu đoàn 555 thuộc Cục Công binh. Từ khi nhập ngũ đến tháng 5 năm 1954, đồng chí liên tục tham gia nhiều chiến dịch lớn ở Bắc Bộ và luôn hoàn thành xuất sắc mọi nhiệm vụ được giao bằng tinh thần dũng cảm, ý chí vượt khó và trách nhiệm cao.

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, đơn vị của Phan Tư được giao nhiệm vụ phá thác trên sông Nậm Na nhằm mở thêm tuyến vận chuyển từ biên giới Việt Nam – Trung Quốc về thị xã Lai Châu. Đây là nhiệm vụ hết sức khó khăn bởi trên đoạn sông dài hơn 70km có tới 163 thác lớn nhỏ. Trước đó, nhiều bè mảng chở gạo đã bị vỡ khi vượt thác khiến hàng trăm bè hàng bị chìm, gây tổn thất lớn cho công tác bảo đảm hậu cần phục vụ chiến dịch.

Nhiệm vụ phá thác là công việc hoàn toàn mới. Trong điều kiện thời tiết giá rét, sinh hoạt thiếu thốn và địa hình hiểm trở, Phan Tư luôn trăn trở tìm cách khắc phục khó khăn để bảo đảm vận chuyển lương thực cho bộ đội. Khi đơn vị quyết định phá thác Chiềng Nưa để mở luồng đi lại, đồng chí đã tình nguyện nghiên cứu và thực hiện trước nhằm rút kinh nghiệm cho toàn đơn vị. Sau nhiều lần lặn xuống khảo sát dòng nước và vị trí đá ngầm, Phan Tư quyết định mang theo khối thuốc nổ nặng 6kg, trực tiếp lặn xuống đặt vào khe đá rồi nhanh chóng bơi vào bờ. Ngay sau đó, khối thuốc nổ phát nổ, phá tung thác đá và mở thông luồng vận chuyển.

Từ thành công ban đầu, đồng chí tiếp tục trực tiếp tham gia phá nhiều thác khác. Để nâng cao hiệu quả và bảo đảm an toàn, Phan Tư đã sáng tạo cách gói thuốc nổ trong lá dong rồi buộc chặt như gói bánh chưng, giúp thuốc nổ không bị ngấm nước khi đặt dưới lòng sông. Sáng kiến này được đồng đội tin tưởng và áp dụng rộng rãi trong quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Trong suốt gần hai tháng làm nhiệm vụ trên sông Nậm Na, cán bộ, chiến sĩ công binh phải thường xuyên ngâm mình trong nước lạnh, ăn uống thiếu thốn và ngủ trong hang đá. Có những thác nước dữ dội, Phan Tư phải thực hiện nhiều lần mới đặt được thuốc nổ thành công. Có lần bè chở 250kg thuốc nổ bị đứt dây trôi giữa đêm mưa gió, đồng chí cùng đồng đội kiên trì tìm kiếm và kéo bè trở lại an toàn. Nhờ sự cố gắng không ngừng nghỉ, trung đội của Phan Tư đã hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ được giao.

Bước sang giai đoạn quyết liệt của Chiến dịch Điện Biên Phủ, khi thời tiết mưa lớn làm nhiều tuyến đường tiếp tế bị sụt lở và máy bay địch liên tục ném bom đánh phá, trung đội của Phan Tư tiếp tục đảm nhận nhiệm vụ chống lầy lún và phá bom nổ chậm để bảo đảm giao thông thông suốt. Trong những ngày cao điểm, địch ném hàng trăm quả bom xuống các tuyến đường vận chuyển. Để xác định chính xác vị trí bom rơi, Phan Tư đã dũng cảm nằm ngay trên mặt đường quan sát giữa lúc máy bay địch tiếp tục quay lại đánh phá. Có lần, trước một quả bom nổ chậm nằm giữa đường khiến dân công không dám đi qua, đồng chí đã cầm đuốc đứng cạnh quả bom làm tín hiệu dẫn đường, giúp lực lượng vận chuyển vượt qua an toàn.

Những đóng góp của lực lượng công binh trong việc bảo đảm giao thông cho chiến dịch được Bộ Chỉ huy Chiến dịch đánh giá rất cao. Trong thông báo khen thưởng có ghi nhận rằng chính những con đường được giữ vững và thông suốt đã góp phần quan trọng vào thắng lợi của chiến dịch.

Với những thành tích đặc biệt xuất sắc trong chiến đấu và phục vụ chiến đấu, ngày 31 tháng 8 năm 1955, đồng chí Phan Tư được Chủ tịch nước tặng Huân chương Quân công hạng Ba và phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.