NGƯỜI CHIẾN SĨ CÔNG BINH PHÁ BOM MỞ ĐƯỜNG, PHÁ THÁC KHƠI DÒNG

Trong chiến thắng Điện Biên Phủ “lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu”, công tác bảo đảm huyết mạch giao thông vận tải đóng vai trò quyết định thắng bại của toàn mặt trận. Trên những tuyến đường hành quân đầy máu và lửa ấy, chân dung Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Phan Tư hiện lên như một biểu tượng kiên cường của bộ đội Công binh Việt Nam – người chiến sĩ dũng cảm vừa bám đường phá bom nổ chậm, vừa ngâm mình dưới dòng nước xiết phá thác ghềnh gieo mầm sống cho những chuyến bè mảng chở gạo ra tiền tuyến.

Người con Đất Nghệ và duyên nợ với binh chủng thép

Anh hùng Phan Tư sinh năm 1931 tại xã Thọ Thành, huyện Yên Thành, tỉnh Nghệ An. Sinh ra và lớn lên trên mảnh đất giàu truyền thống hiếu học và tinh thần yêu nước, giữa lúc cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bước vào giai đoạn cam go, tháng 6 năm 1951, người thanh niên 20 tuổi hăng hái xung phong nhập ngũ.

Anh vinh dự được biên chế vào Trung đội 51, Đại đội 124, Tiểu đoàn 555 thuộc Cục Công binh. Từ khi đứng vào hàng ngũ quân đội, Phan Tư liên tục có mặt tại những trọng điểm giao thông nóng bỏng nhất ở chiến trường Bắc Bộ, rèn luyện bản lĩnh qua từng cung đường, mét đá.

Hiên ngang bám trụ mặt đường, đốt đuốc dẫn lối vượt túi bom

Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, không quân thực dân Pháp điên cuồng trút hàng vạn tấn bom đạn xuống các cung đường đèo dốc hiểm trở nhằm chặt đứt tuyến tiếp tế của ta. Tại các trọng điểm giao thông mà đơn vị Phan Tư phụ trách bảo vệ, địch ném từ 160 đến 200 quả bom các loại mỗi ngày, tạo nên những “tọa độ lửa” vô cùng khốc liệt.

Có những đợt cao điểm địch đánh phá liên tục suốt 10 ngày đêm, Phan Tư dũng cảm nhận nhiệm vụ đứng ở vị trí cao để quan sát bom rơi. Khi máy bay giặc quay lại nã đạn đánh phá tiếp, anh không hề né tránh mà lập tức nằm ngay tại mặt đường để theo dõi, định vị chính xác từng vị trí bom nổ chậm chìm dưới lòng đất rồi cắm tiêu đánh dấu cho đồng đội công binh đến phá gỡ.

Đặc biệt, có lần một quả bom nổ chậm nằm chình ình giữa mặt lộ giao thông độc đạo nhưng chưa rõ giờ kích nổ an toàn khiến đoàn dân công hỏa tuyến bị ùn tắc, không ai dám vượt qua. Nhận thấy nếu kéo dài thời gian, đoàn người sẽ làm mồi cho máy bay địch, Phan Tư đã có hành động kiên cường: anh đốt một ngọn đuốc sáng rực, hiên ngang đứng ngay cạnh quả bom nổ chậm để làm “cột mốc sống” điều tiết, hướng dẫn cho đoàn dân công nhanh chóng gánh gạo vượt qua tọa độ nguy hiểm một cách an toàn.

Kỳ tích phá thác đá, khơi dòng tuyến thủy lộ Nậm Na

Không chỉ bám đường bộ, đầu năm 1954, đơn vị của Phan Tư nhận mệnh lệnh khẩn cấp: Di chuyển đến sông Nậm Na (nhánh thượng nguồn sông Đà) để phá các thác đá ngầm, mở thêm một con đường thủy vận chuyển lương thực bằng bè mảng từ biên giới về thị xã Lai Châu. Thời điểm đó, dòng sông Nậm Na có hàng chục thác đá ghềnh dốc dữ dội khiến hơn 250 bè mảng chở gạo bị va vào đá vỡ tan, chìm nghỉm.

Giữa mùa đông Tây Bắc rét buốt thấu xương, Phan Tư cùng đồng đội kiên trì ngâm mình nhiều giờ liền dưới dòng nước lũ cuồn cuộn xiết mạnh để khảo sát trận địa. Bằng trí thông minh và sự sáng tạo, anh đã đề xuất giải pháp mưu trí: dùng dây thun buộc chặt các thỏi thuốc nổ thành khối lớn, lặn sâu xuống đáy sông để chèn chặt vào các kẽ đá ngầm rồi giật kíp nổ phá đá.

Bằng cách làm dũng cảm này, Phan Tư đã trực tiếp chỉ huy tổ công binh đánh mìn san phẳng hàng loạt thác ghềnh hiểm trở, khơi thông dòng chảy dòng sông, giúp hàng trăm chuyến bè mảng chở đầy vũ khí, lương thực xuôi dòng cập bến an toàn phục vụ chiến trường, kịp thời giải quyết bài toán “khát gạo” cho đại quân ta trước giờ nổ súng.

Phần thưởng xứng đáng cho người chiến sĩ quả cảm

Với những chiến công đặc biệt xuất sắc cả trên mặt đất lẫn dưới lòng sông, trong thông báo khen thưởng của Bộ chỉ huy Chiến dịch Điện Biên Phủ năm ấy đã trang trọng vinh danh tinh thần kiên cường của anh. Ngày 7 tháng 5 năm 1956, Phan Tư vinh dự được Đảng và Nhà nước trao tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tấm gương bền bỉ, sáng tạo và sẵn sàng hy sinh của người chiến sĩ công binh Phan Tư mãi mãi là một dấu son chói lọi trong pho sử vàng của Binh chủng Công binh, nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay về ý chí vượt khó và lòng yêu nước bất diệt của cha ông.

Nguồn tư liệu đối chiếu lịch sử: Hồ sơ khoa học Anh hùng chiến dịch Điện Biên Phủ - Bảo tàng Lịch sử Quốc gia Việt Nam và Tư liệu Cục Công binh.