NGƯỜI CHIẾN SĨ CỘNG SẢN HIẾN TRỌN TUỔI THANH XUÂN CHO CÁCH MẠNG

Ngô Đình Mẫn sinh năm 1905 tại làng La Khê Tây, xã La Khê, huyện Hoài Đức, tỉnh Hà Đông cũ, nay thuộc quận Hà Đông, thành phố Hà Nội. Ông lớn lên trong bối cảnh đất nước đang nằm dưới ách đô hộ của thực dân Pháp, khi phong trào yêu nước diễn ra sôi nổi ở nhiều nơi nhưng cũng phải đối mặt với sự đàn áp khốc liệt.Từ nhỏ, ông theo học tại Trường Tiểu học Hà Đông. Năm 1920, ông lên Hà Nội tiếp tục học tập và sau đó theo học tại Trường Kỹ nghệ thực hành, một trong những cơ sở đào tạo công nhân kỹ thuật có tay nghề cao thời bấy giờ. Chính trong môi trường này, tư tưởng yêu nước của ông ngày càng được bồi đắp.Những năm tuổi trẻ, Ngô Đình Mẫn đã tham gia nhiều hoạt động yêu nước. Ông hưởng ứng phong trào để tang nhà yêu nước Phan Châu Trinh năm 1926 và tham gia các cuộc vận động đòi trả tự do cho cụ Phan Bội Châu. Đây là những phong trào có sức lan tỏa mạnh mẽ, góp phần thức tỉnh tinh thần dân tộc của lớp thanh niên Việt Nam lúc bấy giờ.Sau khi tốt nghiệp, ông làm việc tại phòng kỹ thuật của hãng sửa chữa ô tô Aviat trên phố Ngô Quyền, Hà Nội. Tuy nhiên, thay vì lựa chọn một cuộc sống ổn định với nghề nghiệp chuyên môn, ông quyết định dấn thân vào con đường hoạt động cách mạng.Năm 1926, dưới sự giới thiệu của những người hoạt động yêu nước như Nguyễn Tạo và Hạ Bá Cang, Ngô Đình Mẫn gia nhập Tân Việt Cách mạng Đảng. Đây là một trong những tổ chức tiền thân quan trọng của phong trào cộng sản Việt Nam. Trong quá trình hoạt động, ông sinh hoạt cùng nhiều nhân vật sau này trở thành những nhà lãnh đạo, nhà hoạt động cách mạng nổi tiếng.Nhờ tinh thần nhiệt huyết và năng lực tổ chức, ông nhanh chóng được tín nhiệm giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Đến năm 1929, ông trở thành Ủy viên Kỳ bộ Bắc Kỳ của Tân Việt Cách mạng Đảng.Cuối năm 1929, khi phong trào cộng sản ở Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển biến mạnh mẽ, Ngô Đình Mẫn được cử làm đại biểu đại diện cho Kỳ bộ Bắc Kỳ tham dự Đại hội thành lập Đông Dương Cộng sản Liên đoàn. Đây là sự kiện có ý nghĩa đặc biệt đối với lịch sử cách mạng Việt Nam.Tuy nhiên, đại hội bị lộ. Thực dân Pháp tiến hành truy bắt và nhiều người tham dự bị bắt giữ. Ngô Đình Mẫn cũng bị giam và thẩm vấn trong thời gian dài. Dù vậy, do không tìm được chứng cứ buộc tội, chính quyền thực dân buộc phải trả tự do cho ông vào đầu năm 1930.Ngày 24/2/1930, Đông Dương Cộng sản Liên đoàn chính thức gia nhập Đảng Cộng sản Việt Nam. Từ đây, Ngô Đình Mẫn trở thành một trong những cán bộ của Đảng tại Bắc Kỳ, giữ cương vị Xứ ủy viên Bắc Kỳ.Trong thời gian này, ông được Trung ương giao nhiều nhiệm vụ quan trọng. Có thời điểm, ông được bố trí làm thủy thủ trên một tàu vận tải với mục đích thiết lập liên lạc với Đảng Cộng sản Pháp nhằm tăng cường mối quan hệ giữa phong trào cách mạng trong nước và quốc tế.Tuy nhiên, hành trình của con tàu thay đổi ngoài dự kiến nên nhiệm vụ không thể thực hiện như kế hoạch ban đầu. Sau đó, ông trở về hoạt động trong nước và tiếp tục lãnh đạo phong trào công nhân tại Hải Phòng, một trong những trung tâm công nghiệp lớn nhất miền Bắc lúc bấy giờ.Trong bối cảnh phong trào đấu tranh của công nhân và nhân dân ngày càng phát triển, thực dân Pháp tăng cường đàn áp các tổ chức cách mạng. Trước dịp kỷ niệm Ngày Quốc tế Lao động 1/5 năm 1931, khi đang chuẩn bị tổ chức các hoạt động tuyên truyền và vận động quần chúng, Ngô Đình Mẫn bị bắt do có người phản bội khai báo.Tháng 10 cùng năm, thực dân Pháp mở phiên tòa xét xử hàng loạt những người hoạt động cách mạng. Ngô Đình Mẫn bị kết án khổ sai chung thân và bị đày lên nhà tù Sơn La cùng khoảng 90 chiến sĩ cách mạng khác.Nhà tù Sơn La khi ấy được xem là một trong những nơi giam giữ khắc nghiệt nhất Đông Dương. Điều kiện sống thiếu thốn, bệnh tật hoành hành và sự t.r.a t.ấ.n của cai ngục khiến nhiều tù nhân không thể sống sót.Dù vậy, Ngô Đình Mẫn vẫn giữ vững khí tiết của người cộng sản. Trong lao tù, ông tiếp tục tuyên truyền, giáo dục tinh thần cách mạng cho các tù nhân, biến nhà tù thành nơi giữ lửa ý chí đấu tranh.Năm 1933, sau nhiều năm chịu cảnh giam cầm khắc nghiệt, Ngô Đình Mẫn qua đời trong nhà tù Sơn La khi mới 28 tuổi.Cuộc đời của ông tuy ngắn ngủi nhưng gắn liền với những năm tháng quan trọng của phong trào cách mạng Việt Nam. Từ một thanh niên yêu nước, một người công nhân kỹ thuật, ông đã trở thành cán bộ lãnh đạo của phong trào cộng sản trong giai đoạn đầy thử thách.