NGƯỜI CHIẾN SĨ CỘNG SẢN KIÊN TRUNG, NHÀ LÃNH ĐẠO CỦA CÁCH MẠNG VIỆT NAM
Đồng chí Lê Duẩn, tên thật là Lê Văn Nhuận, sinh ngày 7/4/1907 trong một gia đình lao động có truyền thống yêu nước tại làng Bích La, xã Triệu Đông, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị; quê hương ông hiện thuộc xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị. Từ một vùng quê giàu truyền thống yêu nước ở miền Trung, Lê Duẩn sớm tham gia phong trào cách mạng và trở thành một trong những cán bộ hoạt động từ những năm đầu của Đảng. Con đường cách mạng của ông trải dài qua nhiều địa bàn, từ Bắc vào Nam, gắn với những giai đoạn quan trọng của cách mạng Việt Nam trong thế kỷ XX. Trong quá trình đó, ông lần lượt đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ như Ủy viên Ban Tuyên huấn Xứ ủy Bắc Kỳ, Bí thư Xứ ủy lâm thời Trung Kỳ, Ủy viên Thường vụ Trung ương Đảng, Bí thư Xứ ủy Nam Bộ, Bí thư Trung ương Cục miền Nam và Ủy viên Bộ Chính trị.
Những năm tháng hoạt động cách mạng của Lê Duẩn gắn với nhiều thử thách và những bước chuyển lớn của đất nước. Đặc biệt, thời gian hoạt động ở Nam Bộ giúp ông có điều kiện trực tiếp nghiên cứu thực tiễn phong trào cách mạng và đời sống của nhân dân trong một địa bàn chiến lược. Ông giữ cương vị Bí thư Xứ ủy Nam Bộ trong hai giai đoạn 1946–1951 và 1954–1957, đồng thời là Bí thư Trung ương Cục miền Nam từ năm 1951 đến 1954. Những trải nghiệm thực tiễn ấy trở thành cơ sở quan trọng để ông tham gia hoạch định đường lối và tổ chức thực hiện các nhiệm vụ cách mạng trong những năm đất nước bị chia cắt. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cuộc đời hoạt động của ông gắn chặt với quá trình cách mạng của dân tộc từ những năm 1920 đến những năm 1980.
Năm 1960, Lê Duẩn được bầu làm Bí thư thứ Nhất Ban Chấp hành Trung ương Đảng và giữ cương vị này cho đến năm 1976, sau đó tiếp tục đảm nhiệm chức vụ Tổng Bí thư đến năm 1986. Đây là giai đoạn lịch sử đặc biệt khi cách mạng Việt Nam đồng thời thực hiện những nhiệm vụ chiến lược ở hai miền: xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và đấu tranh giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Trên cương vị người đứng đầu Đảng, Lê Duẩn tham gia lãnh đạo, cùng tập thể Trung ương đề ra và tổ chức thực hiện nhiều chủ trương lớn trong những năm chiến tranh cũng như trong thời kỳ đất nước thống nhất. Bài viết của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia nhấn mạnh rằng trong 26 năm liên tục giữ cương vị Bí thư thứ Nhất và Tổng Bí thư, ông đã có những đóng góp quan trọng vào việc hoạch định và thực hiện các nhiệm vụ chiến lược của cách mạng Việt Nam trong những thời điểm đặc biệt khó khăn.
Một phương diện đáng chú ý trong sự nghiệp của Lê Duẩn là tư duy lý luận gắn với thực tiễn cách mạng. Những năm trực tiếp hoạt động tại Nam Bộ khiến ông đặc biệt quan tâm đến việc nghiên cứu tình hình cụ thể, từ đó hình thành những nhận thức và đề xuất về đường lối cách mạng phù hợp với điều kiện Việt Nam. Các tham luận tại tọa đàm khoa học kỷ niệm 115 năm ngày sinh của ông được Bảo tàng Lịch sử Quốc gia giới thiệu đã tập trung phân tích Lê Duẩn trên nhiều phương diện: một chiến sĩ cộng sản kiên cường, một nhà lãnh đạo của Đảng, một nhà lý luận và một người có tư duy sáng tạo trong cách mạng Việt Nam. Khi nhìn lại sự nghiệp của ông, cần đặt những đóng góp đó trong bối cảnh lịch sử cụ thể của từng giai đoạn, đồng thời thấy rõ chúng được hình thành từ quá trình hoạt động lâu dài và trực tiếp trong thực tiễn cách mạng.
Sau ngày đất nước thống nhất, Lê Duẩn tiếp tục giữ cương vị Tổng Bí thư và cùng Trung ương lãnh đạo công cuộc xây dựng đất nước trong điều kiện mới. Đây là thời kỳ Việt Nam phải đối mặt với nhiều khó khăn về kinh tế, xã hội và nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Ông dành nhiều sự quan tâm cho việc xây dựng đường lối phát triển đất nước, củng cố khối đoàn kết toàn dân và phát huy tinh thần độc lập, tự chủ. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, cuộc đời ông kéo dài 79 năm, trong đó có 56 năm đứng trong hàng ngũ của Đảng và gần 60 năm hoạt động cách mạng. Những con số ấy phản ánh một cuộc đời gần như gắn trọn với những bước chuyển lớn của lịch sử Việt Nam thế kỷ XX.
Đồng chí Lê Duẩn qua đời ngày 10/7/1986, để lại nhiều tư liệu, bài viết và những dấu ấn trong lịch sử cách mạng Việt Nam. Tọa đàm khoa học nhân kỷ niệm 115 năm ngày sinh của ông được tổ chức năm 2022 đã dành nhiều tham luận nghiên cứu về cuộc đời, sự nghiệp và tư duy của ông, đồng thời nhấn mạnh mối liên hệ giữa con người Lê Duẩn với quê hương Quảng Trị và thực tiễn cách mạng Việt Nam. Nhìn từ hành trình của một người con Quảng Trị sớm bước vào phong trào cách mạng, trải qua nhiều địa bàn hoạt động rồi trở thành người đứng đầu Đảng trong một thời kỳ lịch sử đặc biệt, cuộc đời Lê Duẩn cho thấy rõ một thế hệ cán bộ cách mạng trưởng thành qua thực tiễn đất nước, đồng thời để lại một khối lượng lớn kinh nghiệm và tư liệu cần tiếp tục được nghiên cứu trong bối cảnh lịch sử cụ thể.
