Người chiến sĩ đặc công anh hùng Phạm Văn Vẽ
Phạm Văn Vẽ (1930–1964) là người chiến sĩ đặc công mưu trí, dũng cảm, gắn liền với những trận đánh vang dội trên chiến trường sông nước miền Tây. Với bản lĩnh kiên cường, ông đã cùng đồng đội thực hiện nhiều chuyến vận chuyển vũ khí và đánh phá tàu giặc trên dòng sông Hậu hiền hòa nhưng đầy hiểm nguy. Trong trận đánh cuối cùng đầy bi tráng vào năm 1964, ông đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng để bảo vệ mục tiêu và đồng đội, để lại tấm gương sáng ngời về lòng trung thành và sự hy sinh cao cả vì độ
Sinh ra vào năm 1930 tại làng Tân Dương (nay thuộc huyện Lai Vung, tỉnh Đồng Tháp) trong một gia đình nông dân nghèo, ngay từ nhỏ, Phạm Văn Vẽ đã rèn luyện được khả năng bơi lội và lặn nước tài tình. Chính kỹ năng này đã trở thành "vũ khí" lợi hại khi ông tham gia cách mạng. Năm 15 tuổi, ông đã là liên lạc cho Vệ quốc đoàn, và đến năm 1960, ông chính thức thoát ly gia đình để tham gia vào đội du kích xã.
Với tài bơi lặn xuất thần, ông thường xuyên thực hiện các trận đánh úp đầy bất ngờ. Trận đánh đầu tiên vào tháng 1/1960 đã trở thành giai thoại khi ông giả làm người đi chài lưới, bí mật tiếp cận đồn Tân Dương rồi bất ngờ dùng lựu đạn tiêu diệt và làm bị thương 11 tên địch ngay trong lúc chúng đang chào cờ. Chỉ tính đến năm 1960, ông đã diệt hơn 70 tên địch, phá hỏng một tàu chiến và thu giữ nhiều vũ khí, khiến kẻ thù khiếp sợ đến mức treo giải thưởng lên tới 20.000 đồng cho ai bắt hoặc giết được ông.
Biết tài năng của ông, Tỉnh đội Vĩnh Long đã rút ông về làm tiểu đội trưởng đặc công, nhưng vì yêu cầu của địa phương, ông lại trở về làm Xã đội trưởng xã Tân Dương. Tại đây, ông đã chỉ huy lực lượng du kích địa phương tạo nên những trận đánh khiến quân địch phải kinh hồn bạt vía.
Trận đánh oanh liệt nhất và cũng là trận đánh cuối cùng của ông diễn ra vào ngày 16/12/1964. Khi đó, ông chỉ huy đội du kích phối hợp với đơn vị của thị xã Sa Đéc phục kích đoàn tàu chiến của địch từ sông Hậu đổ bộ vào đi càn quét. Cuộc chiến diễn ra vô cùng quyết liệt, quân ta bắn cháy một tàu giặc và tiêu diệt gần 50 tên địch. Tuy nhiên, khi quân ta rút lui, ông phát hiện một đồng đội bị thương nặng còn kẹt lại.
Không một chút do dự, ông quay lại định dìu đồng đội đi thì bị trúng đạn vào đùi. Trong tình thế bị bao vây, khi quân giặc ập tới định bắt sống, ông đã dùng trái lựu đạn cuối cùng chờ địch đến gần rồi mới rút chốt. Tiếng nổ vang lên, ông hy sinh anh dũng cùng với kẻ thù, bảo vệ vẹn toàn khí tiết của người chiến sĩ cách mạng.
Di sản để lại Sự hy sinh của Phạm Văn Vẽ đã trở thành biểu tượng của lòng quả cảm "quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh". Ngày 29/01/1996, ông đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên tuổi của ông mãi gắn liền với những dòng kênh, bến nước quê hương Lai Vung như một huyền thoại về người anh hùng bơi lội giữa lòng địch.
