Người chiến sĩ đặc công quê Tiền Giang và những trận đánh giữa lòng đồng bằng
Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Hồ Văn Bé, bí danh Hồng Hải, sinh ngày 29-1-1941 tại xã Lương Hòa Lạc, huyện Chợ Gạo, tỉnh Tiền Giang. Ông tham gia cách mạng từ tháng 4-1962, sau đó trở thành chiến sĩ địa phương quân, rồi Trung đội trưởng Trung đội Đặc công Địa phương quân huyện Chợ Gạo. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, ông đã tham gia nhiều trận đánh táo bạo, đặc biệt nổi bật với những trận đánh bằng mìn trên các tuyến đường giao thông ở Chợ Gạo. Năm 1965, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Trận đánh đầu tiên – từ người nông dân thành chiến sĩ
Đầu tháng 4-1962, khi đang làm ruộng, Hồ Văn Bé được cán bộ địa phương vận động tham gia bộ đội. Sau khi quyết định lên đường, ông nhanh chóng được giao nhiệm vụ chiến đấu. Chỉ sau một ngày học sử dụng súng trường, ông tham gia trận phục kích quân địch tại ấp chiến lược Quơn Long.
Đây là trận đánh đầu tiên và cũng là phép thử đối với người chiến sĩ trẻ. Khi một lính đối phương bất ngờ tiến đến căn nhà ông đang ẩn nấp, Hồ Văn Bé bình tĩnh nổ súng, sau đó thu được vũ khí và tiếp tục cùng đồng đội xung phong. Hai ngày sau, tại cầu ông Ba Đáo, xã Trung Hòa, ông tiếp tục chiến đấu, tiêu diệt 4 tên địch và cứu một thương binh. Những trận đánh đầu tiên đã giúp ông nhanh chóng trưởng thành và sau đó được cử đi học đặc công.
Trận Trung Hà – Chợ Gạo: quyết định ở lại giữ chân địch
Trong trận Trung Hà – Chợ Gạo năm 1962, đơn vị của Hồ Văn Bé bị khoảng 700 quân đối phương bao vây. Trước tình thế nguy hiểm, ông chủ động xin ở lại cùng tiểu đội để kìm chân địch, tạo điều kiện cho hai tiểu đội khác rút lui an toàn.
Các đợt tiến công liên tiếp của đối phương đều bị đẩy lùi. Sau nhiều giờ chiến đấu, tiểu đội của Hồ Văn Bé bị thương vong gần hết, chỉ còn ông và một chiến sĩ bị thương. Dù kiệt sức, ông vẫn cõng đồng đội vượt vòng vây đưa về cơ sở an toàn, sau đó quay trở lại cùng du kích tìm kiếm những người đã hy sinh. Hành động ấy thể hiện rõ phẩm chất của người chỉ huy đặc công: dũng cảm, bình tĩnh và đặt đồng đội lên trên bản thân.
Trận cầu Trịnh Hà – sáu đêm nghiên cứu để đánh giữa ban ngày
Tháng 11-1963, Hồ Văn Bé được giao nhiệm vụ đánh cầu Trịnh Hà. Đây là mục tiêu đặc biệt khó vì gần cầu có một cơ quan tham mưu Mỹ và một tiểu đoàn quân đối phương đóng quân; hệ thống tuần tra, canh gác được tổ chức chặt chẽ.
Trong sáu đêm liên tiếp, ông bí mật nghiên cứu quy luật hoạt động của địch. Nhận thấy tiến công ban đêm khó bảo đảm, ông quyết định chuyển sang phương án đánh ban ngày, lợi dụng thời điểm địch đổi phiên gác. Bằng cách cải trang và tận dụng sơ hở của đối phương, ông đưa mìn vào vị trí, đánh sập cầu.
Trận đánh cho thấy một nét đặc trưng trong cách đánh của Hồ Văn Bé: không đối đầu trực diện khi điều kiện bất lợi mà kiên trì điều tra, tìm quy luật và lựa chọn thời cơ thích hợp.
Trận trên lộ Hòa Tịnh – người chiến sĩ cải trang thành người bắt ếch
Đầu năm 1964, quân đội Sài Gòn đẩy mạnh hoạt động bình định tại bảy xã vùng trên huyện Chợ Gạo, trong đó có Hòa Tịnh, Phú Kiết, Tân Bình Thạnh, Mỹ Tịnh An, Trung Hòa, Bình Ninh và Lương Hòa Lạc. Địch đưa lực lượng bảo vệ tuyến đường Tịnh Hà – Bến Tranh.
Không thể tiếp cận các cây cầu do hệ thống canh phòng nghiêm ngặt, Hồ Văn Bé chuyển sang đánh phương tiện cơ giới. Theo lời kể được Báo Đồng Tháp đăng lại từ báo Ấp Bắc, chỉ trong khoảng ba tháng, lực lượng của ông phá hủy 14 xe trên tuyến đường này.
Một trận đánh đáng nhớ diễn ra khi ông tìm cách tiêu diệt chiếc xe chở sĩ quan chỉ huy và cố vấn Mỹ. Sau khi điều nghiên, ông cùng đồng đội đặt một quả mìn tự tạo nặng khoảng 8kg tại khu vực cống Cây Keo. Hồ Văn Bé cải trang thành người đi bắt ếch, kiên trì chờ đến khi chiếc xe xuất hiện rồi kích nổ. Theo nguồn tư liệu này, vụ nổ làm chiếc xe bị phá hủy và một số sĩ quan đối phương thiệt mạng.
Trận Phú Kiết – tiêu diệt tỉnh trưởng Định Tường
Chiến công nổi bật nhất trong thời kỳ hoạt động ở Chợ Gạo của Hồ Văn Bé là trận đánh nhằm vào đoàn xe của Tỉnh trưởng Định Tường tại Phú Kiết. Theo tư liệu của Báo Đồng Tháp, khi biết đối phương tổ chức lễ khánh thành và có tỉnh trưởng tham dự, Hồ Văn Bé cùng cơ sở cách mạng bí mật chuẩn bị một quả mìn khoảng 10kg tại cống ông Mười Rùa, gần khu vực lễ đài.
Ông cải trang thành một học sinh, ẩn mình trong một căn nhà gần đó. Khi đoàn xe xuất hiện đúng vị trí, ông kích nổ. Tư liệu cho biết vụ nổ đã tiêu diệt tỉnh trưởng Định Tường cùng một số sĩ quan và cố vấn Mỹ. Sau trận đánh, đối phương treo giải thưởng lớn để truy bắt Hồ Văn Bé.
Những trận đánh của Hồ Văn Bé tiêu biểu cho nghệ thuật đặc công và chiến tranh du kích ở đồng bằng Nam Bộ: lấy yếu đánh mạnh, bí mật tiếp cận, điều nghiên kỹ mục tiêu, chọn đúng thời cơ và rút lui trước khi đối phương kịp phản ứng.
Trong quá trình chiến đấu, Hồ Văn Bé đã tham gia 57 trận, phá nhiều cầu, phá hủy xe và tiêu diệt, làm bị thương nhiều quân đối phương. Ngày 5-5-1965, ông được trao Huân chương Quân công Giải phóng hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Giải phóng.
Câu chuyện thời hoa lửa của Hồ Văn Bé không chỉ nằm ở những con số về chiến công. Điều đáng nhớ hơn là phương pháp chiến đấu của một người con Tiền Giang: kiên trì điều nghiên, mưu trí, táo bạo nhưng luôn coi trọng đồng đội và cơ sở nhân dân. Từ một người nông dân ở Lương Hòa Lạc, ông trở thành một cán bộ đặc công tiêu biểu của chiến trường Mỹ Tho – Chợ Gạo, để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử đấu tranh của quân và dân Tiền Giang.
