NGƯỜI CHIẾN SĨ GIỮ PHÁO
Tô Vĩnh Diện không phải là người chỉ xuất hiện trong một khoảnh khắc cuối cùng của lịch sử. Trước khi hy sinh, anh đã cùng đồng đội trải qua hành trình kéo pháo gian khổ để chuẩn bị cho trận quyết chiến tại Điện Biên Phủ. Chính quá trình ấy làm nổi bật hơn ý nghĩa của hành động bảo vệ pháo trong thời khắc quyết định.
Khi nhắc đến Tô Vĩnh Diện, người ta thường nhớ ngay đến hình ảnh người chiến sĩ lấy thân mình chèn bánh pháo. Tuy nhiên, nếu chỉ nhớ đến một khoảnh khắc, chúng ta sẽ chưa hiểu đầy đủ về câu chuyện của anh. Đằng sau hành động ấy là cả một hành trình kéo pháo đầy gian khổ, là sự cố gắng của một tập thể và là những ngày tháng người lính phải vượt qua rất nhiều khó khăn để chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ. Pháo binh có vai trò quan trọng trong chiến dịch. Để đưa pháo vào trận địa, quân đội ta phải mở đường qua núi rừng. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, con đường kéo pháo dài khoảng 15km, qua nhiều khu vực có địa hình hiểm trở. Việc kéo pháo chủ yếu dựa vào sức người kết hợp với tời quay tay. Có những khẩu pháo cần đến hàng chục người cùng kéo. Trong điều kiện ấy, người lính phải chịu đựng gian khổ về thể lực và luôn giữ sự phối hợp với đồng đội. Mỗi đoạn đường lại có một thử thách khác nhau. Đường dốc, đường hẹp, địa hình trơn trượt và nguy cơ bị đánh phá khiến nhiệm vụ càng khó khăn. Tô Vĩnh Diện đã cùng đồng đội tham gia hành trình ấy. Anh không chỉ là người xuất hiện trong một khoảnh khắc hy sinh mà là một thành viên của cả đội kéo pháo. Chính vì vậy, câu chuyện về anh cũng là câu chuyện về sức mạnh tập thể. Khi đến khu vực dốc Chuối, đoàn kéo pháo gặp sự cố. Một quả đạn nổ gần đó làm dây tời bị đứt. Khẩu pháo mất thăng bằng và có nguy cơ lao xuống khỏi đường. Tô Vĩnh Diện nhanh chóng bám vào càng pháo để cố gắng giữ hướng. Nhưng tình hình không thể kiểm soát bằng cách ấy. Anh đã quyết định lấy thân mình chèn vào bánh pháo. Hành động của anh giúp khẩu pháo được giữ lại, nhưng anh đã hy sinh. Điều khiến hình ảnh Tô Vĩnh Diện trở nên đặc biệt là anh đã dùng chính thân mình để bảo vệ thành quả chung. Một khẩu pháo được giữ lại, nhưng một người chiến sĩ đã nằm xuống. Đó là sự hy sinh mà lịch sử không thể quên. Trong chiến tranh, có những con người phải đối diện với những quyết định trong tích tắc. Những quyết định ấy không thể được đánh giá bằng những tiêu chuẩn của đời sống bình thường. Nhưng qua câu chuyện Tô Vĩnh Diện, người ta thấy rõ một phẩm chất: ý thức về trách nhiệm đối với đồng đội và nhiệm vụ. Sau Chiến dịch Điện Biên Phủ, tên tuổi Tô Vĩnh Diện được ghi nhận như một trong những tấm gương tiêu biểu của chiến dịch. Các tài liệu lịch sử về Điện Biên Phủ thường nhắc đến anh bên cạnh những chiến sĩ như Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót và nhiều người khác đã anh dũng hy sinh. Câu chuyện của anh cũng được đưa vào hội họa. Tác phẩm “Tô Vĩnh Diện chèn pháo” của Dương Hướng Minh là một trong những hình ảnh nghệ thuật tiêu biểu về sự hy sinh ấy. Nhìn lại hành trình của Tô Vĩnh Diện, chúng ta không nên chỉ nhìn thấy sự hy sinh mà quên đi những ngày tháng anh cùng đồng đội kéo pháo. Bởi chính những ngày tháng ấy mới cho thấy chiến thắng được xây dựng từ biết bao công việc gian khổ. Mỗi người một nhiệm vụ, mỗi người một vị trí, nhưng tất cả cùng hướng đến mục tiêu chung. Tô Vĩnh Diện đã góp phần vào mục tiêu ấy bằng sức lực trong những ngày kéo pháo và bằng sự hy sinh trong thời khắc quyết định. Đó là lý do tên tuổi anh vẫn được nhắc lại trong những câu chuyện về Điện Biên Phủ.
