Người chiến sĩ giữa bầu trời hoa lửa

Có những người lính đi vào lịch sử bằng những chiến công trên mặt đất, có những người trưởng thành giữa biển khơi, và cũng có những người đã viết nên câu chuyện của mình giữa bầu trời đầy bom đạn. Trung tướng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Văn Cốc là một trong những người như thế. Tên tuổi ông gắn với những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, với những trận không chiến trên bầu trời miền Bắc và với hình ảnh một phi công chiến đấu được đồng đội gọi bằng cái tên đầy tự hào: “Én bạc” của Không quân nhân dân Việt Nam.

Nguyễn Văn Cốc sinh năm 1942 tại xã Bích Sơn, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Sinh ra khi đất nước còn chìm trong chiến tranh và những biến động dữ dội của lịch sử, tuổi trẻ của ông gắn với những năm tháng mà mỗi người thanh niên đều đứng trước một lựa chọn lớn: lên đường bảo vệ Tổ quốc.

Năm 1961, khi mới 19 tuổi, Nguyễn Văn Cốc nhập ngũ. Ông được tuyển chọn vào lực lượng Không quân nhân dân Việt Nam và bắt đầu quá trình huấn luyện trở thành phi công quân sự. Trong những ngày đầu xây dựng lực lượng không quân, những người lính trẻ phải học tập, rèn luyện trong điều kiện hết sức gian khổ. Máy bay chiến đấu là phương tiện hiện đại, nhưng phía sau mỗi chuyến bay là sự khổ luyện, kỷ luật nghiêm ngặt và những yêu cầu cao về bản lĩnh.

Nguyễn Văn Cốc được cử sang Liên Xô học tập, đào tạo phi công. Những năm tháng ấy đã trang bị cho ông kiến thức, kỹ năng bay và tác chiến trên không. Nhưng trường học lớn nhất đối với người phi công vẫn là thực tiễn chiến trường.

Năm 1965, chiến tranh phá hoại bằng không quân của Mỹ đối với miền Bắc Việt Nam ngày càng ác liệt. Bầu trời miền Bắc trở thành một chiến trường đặc biệt. Những chiếc máy bay Mỹ với tốc độ cao, trang bị hiện đại liên tục xuất hiện trên bầu trời. Đối đầu với chúng là những phi công Việt Nam còn rất trẻ, nhưng mang trong mình quyết tâm bảo vệ từng tấc trời của Tổ quốc.

Nguyễn Văn Cốc trở về nước và được biên chế vào Trung đoàn Không quân 921, đơn vị tiêm kích chủ lực của Không quân nhân dân Việt Nam.

Từ đây bắt đầu những năm tháng mà tên tuổi ông gắn liền với những trận không chiến lịch sử.

Trên bầu trời miền Bắc, một trận đánh có thể chỉ diễn ra trong vài phút, thậm chí vài chục giây. Ở độ cao hàng nghìn mét, tốc độ của những chiếc máy bay khiến mọi quyết định phải được đưa ra gần như ngay lập tức. Phi công phải quan sát, phán đoán, giữ bình tĩnh và lựa chọn thời cơ trong một không gian mà chỉ một sai lầm nhỏ cũng có thể phải trả giá bằng mạng sống.

Nguyễn Văn Cốc đã nhiều lần bước vào những trận không chiến như thế.

Ông không chỉ chiến đấu bằng kỹ thuật bay mà còn bằng sự bình tĩnh và khả năng phán đoán. Trong từng trận đánh, người phi công phải biết tận dụng địa hình, độ cao, tốc độ và yếu tố bất ngờ để tạo lợi thế trước đối phương.

Ngày 30 tháng 4 năm 1967, Nguyễn Văn Cốc bắn rơi chiếc máy bay Mỹ đầu tiên trong sự nghiệp chiến đấu của mình. Chiến công ấy mở đầu cho một chuỗi những trận đánh mà sau này đã đưa tên tuổi ông trở thành một trong những phi công xuất sắc nhất của Không quân nhân dân Việt Nam.

Những năm 1967–1968, bầu trời miền Bắc ngày càng trở nên khốc liệt.

Những trận không chiến liên tiếp diễn ra. Mỗi lần cất cánh là một lần đối mặt với hiểm nguy. Phi công có thể không trở về sau chuyến bay. Nhưng những người lính không quân vẫn lên máy bay, bởi phía dưới họ là những thành phố, làng quê, những cây cầu, những tuyến đường và hàng triệu người dân đang sống trong chiến tranh.

Nguyễn Văn Cốc cũng như những người đồng đội của mình hiểu rằng nhiệm vụ của họ không chỉ là bắn rơi máy bay đối phương.

Đó còn là bảo vệ bầu trời.

Bảo vệ hậu phương.

Bảo vệ những con đường tiếp tế cho chiến trường.

Và bảo vệ cuộc sống của nhân dân.

Trong những trận không chiến, Nguyễn Văn Cốc thể hiện khả năng xử lý tình huống đặc biệt xuất sắc. Ông từng nhiều lần đối đầu với các loại máy bay hiện đại của không quân Mỹ và giành được những chiến thắng quan trọng.

Theo các tài liệu của Quân đội nhân dân Việt Nam, Nguyễn Văn Cốc được ghi nhận đã bắn rơi 9 máy bay Mỹ trong không chiến; ngoài ra ông còn được tính thêm 2 chiến công đối với máy bay không người lái, nâng tổng số chiến công được ghi nhận lên 11. Thành tích này đưa ông trở thành phi công có số máy bay Mỹ bị bắn rơi cao nhất trong Không quân nhân dân Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.