NGƯỜI CHIẾN SĨ HRÊ NGÃ XUỐNG TRÊN CAO ĐIỂM 416

Sinh ra từ một làng quê miền núi Ba Tơ, Phạm Văn Đắp lên đường nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ. Chưa đầy một năm sau ngày khoác áo lính, người chiến sĩ dân tộc Hrê ấy đã hy sinh trong một trận chiến khốc liệt trên đất bạn Campuchia. Tên tuổi anh sau này được ghi vào danh sách những Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân của Sư đoàn 315.

Từ làng Tương đến chiến trường Campuchia

Phạm Văn Đắp sinh năm 1963, là người dân tộc Hrê, quê ở làng Tương, xã Ba Điền, huyện Ba Tơ, tỉnh Quảng Ngãi.

Tháng 2 năm 1986, khi tuổi đời còn rất trẻ, anh tình nguyện nhập ngũ. Sau thời gian huấn luyện, anh cùng đơn vị lên đường thực hiện nhiệm vụ quốc tế trên đất nước Campuchia.

Theo tư liệu bạn cung cấp, khi được tuyên dương Anh hùng, Phạm Văn Đắp là chiến sĩ Đại đội 9 bộ binh, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 733, Sư đoàn 315, Mặt trận 579, Quân khu 5.

Trung đoàn 733 hiện được giới thiệu trong các tư liệu truyền thống của Quân khu 5 là một đơn vị có quá trình chiến đấu, làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia; trong số những cán bộ, chiến sĩ của Trung đoàn được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân có liệt sĩ Phạm Văn Đắp.

Đó là một thế hệ người lính đặc biệt. Họ rời quê hương trong những năm đất nước đã hòa bình nhưng nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và làm nghĩa vụ quốc tế vẫn tiếp diễn trên những chiến trường xa xôi.

“Có học giỏi mới bắn trúng được kẻ thù”

Điều đáng nhớ ở Phạm Văn Đắp không chỉ nằm ở trận đánh cuối cùng.

Theo tư liệu về quá trình huấn luyện, do trình độ văn hóa còn thấp, việc tiếp thu kiến thức quân sự ban đầu đối với anh không hề dễ dàng. Nhưng thay vì mặc cảm hay bỏ cuộc, anh kiên trì học tập, chịu khó rèn luyện từng ngày.

Anh hiểu rằng người lính muốn chiến đấu tốt không chỉ cần lòng dũng cảm mà còn phải có kiến thức, kỹ năng và bản lĩnh.

Tư liệu về anh ghi lại câu nói thể hiện rõ suy nghĩ ấy:

“Có học giỏi mới bắn trúng được kẻ thù.”

Đó không chỉ là một câu nói về chuyện học tập.

Với người lính trẻ Phạm Văn Đắp, học để hiểu vũ khí, học để nắm chiến thuật, học để biết cách chiến đấu và quan trọng hơn cả là học để có thể bảo vệ đồng đội.

Tinh thần ấy đã giúp anh vượt qua những hạn chế ban đầu trong học tập quân sự và trưởng thành nhanh chóng trong môi trường chiến đấu.

Người lính không chịu rời trận địa

Bước vào chiến đấu, Phạm Văn Đắp được đồng đội nhớ đến bởi sự bình tĩnh và gan dạ.

Trong những trận đánh ác liệt, khi bị thương, anh vẫn cố gắng bám trụ cùng đồng đội.

Tinh thần ấy được Đại tá Mai Phước Liệu, nguyên Phó Sư đoàn trưởng về Chính trị Sư đoàn 315, nhắc lại nhiều năm sau.

Khi đứng trước di ảnh người đồng đội cũ, ông nhớ về Đắp bằng một nhận xét rất ngắn nhưng đầy sức nặng: Đắp dũng cảm, chiến đấu rất kiên cường. Khi đồng đội tới điểm cao 416, anh đã hy sinh; khẩu B40 vẫn còn nóng và được anh ôm chặt trên ngực.

Có lẽ hình ảnh ấy là một trong những ký ức ám ảnh nhất đối với những người từng chiến đấu cùng anh.

Một người lính đã ngã xuống nhưng vẫn giữ chặt vũ khí trong tư thế của người chiến đấu.

Trận chiến ở cao điểm 416

Ngày 23 tháng 2 năm 1987, tại cao điểm 416, đơn vị của Phạm Văn Đắp bước vào một trận phòng ngự đặc biệt ác liệt.

Theo tư liệu được cung cấp, dưới hỏa lực pháo binh của đối phương, các chiến sĩ phải chống trả liên tiếp những đợt tiến công của bộ binh địch.

Trận chiến kéo dài.

Quân số của đơn vị ngày càng thiếu hụt do thương vong. Nhưng những người còn lại vẫn phải giữ trận địa.

Địch tiếp tục tiến lên.

Cuộc chiến diễn ra trong khoảng cách rất gần. Từng ụ súng, từng đoạn hào, từng vị trí chiến đấu trở thành nơi giành giật quyết liệt giữa hai bên.

Trong hoàn cảnh ấy, Phạm Văn Đắp vẫn bám trụ.

Theo hồ sơ về chiến công của anh, người chiến sĩ Hrê đã sử dụng B40 và lựu đạn để đánh vào đội hình tiến công của đối phương, góp phần cùng đồng đội đẩy lùi nhiều đợt tiến công.

Khi bị thương nặng, anh vẫn không rời trận địa.

Và rồi, trong trận chiến ấy, Phạm Văn Đắp đã hy sinh.

Ký ức của những người lính Sư đoàn 315 nhiều năm sau vẫn còn lưu lại hình ảnh người chiến sĩ nằm xuống trên cao điểm 416 với khẩu B40 vẫn ôm chặt trên ngực.

Đó là một hình ảnh không cần thêm thắt.

Bởi tự nó đã nói lên tất cả.

Người con Ba Tơ trở thành Anh hùng

Phạm Văn Đắp hy sinh khi tuổi đời còn rất trẻ.

Nhưng sự hy sinh ấy không bị lãng quên.

Các tư liệu về truyền thống Sư đoàn 315 xác nhận Phạm Văn Đắp và Nguyễn Đình Hoàng, hai liệt sĩ của đơn vị, được Nhà nước phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tư liệu truyền thống của Quân khu 5 cũng xác nhận liệt sĩ Phạm Văn Đắp là một trong những cá nhân của Trung đoàn 733 được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Đáng chú ý, hình ảnh và tên tuổi Phạm Văn Đắp vẫn được lưu giữ trong hoạt động giáo dục truyền thống ở quê hương Ba Tơ. Báo Quảng Ngãi năm 2025 cho biết Trường Tiểu học và THCS Ba Lế xây dựng mô hình các chi đội mang tên những Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân và các nhân vật tiêu biểu của quê hương Ba Tơ; trong đó có Chi đội Phạm Văn Đắp. Tiểu sử các nhân vật được nhà trường số hóa bằng mã QR để học sinh tìm hiểu.

Điều đó cho thấy câu chuyện của anh không chỉ nằm trong những trang hồ sơ quân đội.

Nó đã trở thành một phần của ký ức lịch sử địa phương.

Một cái tên còn ở lại

Có những người lính trở về sau chiến tranh.

Có những người trở thành cán bộ, trở về với cuộc sống đời thường.

Và cũng có những người mãi mãi nằm lại nơi chiến trường xa quê.

Phạm Văn Đắp thuộc về thế hệ thứ ba.

Anh rời làng Tương của người Hrê để khoác áo lính. Anh đi qua những tháng ngày huấn luyện, vượt qua những hạn chế của bản thân để trở thành một chiến sĩ trưởng thành trong chiến đấu.

Rồi anh nằm lại trên cao điểm 416.

Nhiều năm sau, khi những người đồng đội trở lại phòng truyền thống Sư đoàn 315, trước di ảnh Phạm Văn Đắp, ký ức về trận đánh năm xưa vẫn còn nguyên.

Đại tá Mai Phước Liệu kể lại rằng khi đồng đội đến nơi, khẩu B40 vẫn còn nóng và anh Đắp vẫn ôm chặt khẩu súng trên ngực.

Có lẽ đó chính là hình ảnh giản dị và chân thực nhất về người chiến sĩ ấy.

Một người lính trẻ.
Một khẩu B40.
Một cao điểm giữa chiến trường Campuchia.
Và một sự hy sinh được Tổ quốc ghi nhận bằng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Tên anh – Phạm Văn Đắp – hôm nay vẫn được nhắc lại ở quê hương Ba Tơ, trong những câu chuyện giáo dục truyền thống cho thế hệ trẻ.

Để những người sinh ra trong hòa bình hiểu rằng phía sau cuộc sống bình yên hôm nay là những con người đã từng đi qua chiến tranh bằng tất cả tuổi trẻ của mình.

Và có những người, như Phạm Văn Đắp, đã gửi lại cả tuổi thanh xuân nơi chiến trường để tên mình ở lại với đồng đội, với quê hương và với lịch sử.