Người chiến sĩ không cầm súng

Nếu hỏi người dân xã Hoàng Diệu về bà Lê Thị Khải, nhiều người sẽ nhắc đến một người phụ nữ luôn nhiệt tình với công việc chung, tích cực tham gia các phong trào và hết lòng với đồng đội. Ở tuổi đã ngoài 80, bà vẫn giữ cho mình sự năng nổ, trách nhiệm và tình cảm gắn bó với những người cùng thế hệ.

Nhưng trước khi trở thành người cán bộ Hội Cựu Thanh niên xung phong tận tâm như hôm nay, bà Khải từng là một cô gái đôi mươi mang trong mình nhiệt huyết của tuổi trẻ, sẵn sàng rời quê hương để bước vào những năm tháng chiến tranh đầy gian khổ và hiểm nguy.

Sinh năm 1945, bà Lê Thị Khải là người dân xã Hoàng Diệu, huyện Chương Mỹ, TP Hà Nội. Hiện nay, bà là Ủy viên Ban Chấp hành Hội Cựu TNXP xã Hoàng Diệu và Chi hội trưởng Chi hội TNXP thôn Bài Trượng. Với bà, những công việc của Hội không đơn thuần là trách nhiệm của một người cán bộ, mà còn là sự tiếp nối nghĩa tình với những người đồng đội đã từng cùng mình đi qua một thời tuổi trẻ không thể nào quên.

Từ tuyến lửa trở về quê hương

Năm 1965, khi vừa tròn 20 tuổi, bà Lê Thị Khải gia nhập lực lượng Thanh niên xung phong. Khi ấy, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước đang diễn ra ác liệt. Cũng như biết bao thanh niên cùng thế hệ, bà rời quê hương, mang theo sức trẻ, lòng nhiệt huyết và niềm tin vào ngày đất nước thống nhất.

Bà được biên chế vào đơn vị N81, thuộc Đội Thanh niên xung phong chống Mỹ, cứu nước. Đơn vị có nhiệm vụ bảo đảm giao thông trên tuyến từ Nam Định đến Thanh Hóa, đặc biệt là tuyến đường sắt nối liền hai địa phương.

Đó là một công việc vô cùng gian khổ và nguy hiểm. Trên những tuyến đường thường xuyên bị bom đạn đánh phá, bà và đồng đội phải sửa chữa những đoạn đường bị hư hỏng, đắp lại nền đường, dọn dẹp vật cản và rà phá bom mìn để bảo đảm giao thông được thông suốt.

Có những ngày, bom vừa ngớt, mọi người đã nhanh chóng có mặt trên tuyến. Những đoạn đường vừa được sửa chữa có thể lại tiếp tục bị đánh phá. Công việc cứ thế nối tiếp nhau, hết ngày này sang ngày khác. Thế nhưng, những người Thanh niên xung phong vẫn kiên trì bám đường, bám tuyến.

Họ hiểu rằng phía sau mỗi đoạn đường bị gián đoạn là nhiệm vụ chung đang chờ đợi. Vì thế, dù gian khổ đến đâu, dù hiểm nguy luôn cận kề, những người trẻ năm ấy vẫn động viên nhau cố gắng, cùng nhau hoàn thành nhiệm vụ.

Trong những năm tháng ấy, bà Khải cũng từng đối mặt với khoảnh khắc sinh tử.

Tháng 7/1965, trong một lần được cử đi về phía Nam lấy dụng cụ phục vụ đơn vị, bà đi đến khu vực cầu Đò Lèn, tỉnh Thanh Hóa. Khi đi đến khoảng nửa cầu, một quả tên lửa bất ngờ bắn xuống khu vực đầu cầu. Mảnh tên lửa văng trúng đầu khiến bà bị thương.

Giữa lúc hiểm nguy, đồng đội đã nhanh chóng đưa bà đến bệnh viện gần đó để điều trị. Sau một thời gian, khi sức khỏe ổn định, bà lại trở về đơn vị, tiếp tục công việc cùng đồng đội.

Vết thương năm ấy rồi cũng lành, nhưng vết sẹo trên đầu vẫn còn cho đến hôm nay. Theo thời gian, vết sẹo ấy trở thành một dấu tích lặng lẽ của chiến tranh, gợi nhắc về những năm tháng tuổi hai mươi bà đã sống và cống hiến giữa bom đạn.

Nhưng điều còn đọng lại sâu sắc nhất trong ký ức của bà không chỉ là những hiểm nguy hay vết thương trên cơ thể. Đó còn là tình đồng chí, đồng đội được vun đắp trong những năm tháng gian khổ.

Họ cùng nhau làm nhiệm vụ, cùng sẻ chia những thiếu thốn và cùng đối mặt với những khoảnh khắc mà sự sống và cái chết đôi khi chỉ cách nhau trong gang tấc. Chính tình cảm ấy đã trở thành điểm tựa, giúp những người trẻ năm ấy vững vàng hơn trên những tuyến đường lửa.

Đến tháng 12/1969, bà Lê Thị Khải hoàn thành nhiệm vụ và xuất ngũ. Sau những năm tháng gắn bó, ngày chia tay đơn vị mang đến cho bà và đồng đội nhiều cảm xúc.

Trong đêm trước ngày chia tay, những ký ức về một thời tuổi trẻ cùng nhau bám đường, bám tuyến, về những người đồng đội đã từng sát cánh bên mình và cả những người không còn có mặt trong ngày trở về đã khiến bà xúc động.

Từ những cảm xúc ấy, bà đã sáng tác bài hát chèo “Sáng mãi tên anh”.

Bài hát là lời tri ân bà gửi tới những người đã hy sinh, những thương binh, liệt sĩ và những người đã quên mình vì Tổ quốc. Đó cũng là nơi bà gửi gắm tình cảm của mình đối với những người đồng đội đã cùng bà đi qua những năm tháng không thể nào quên.

Khi những câu hát được cất lên trong đêm chia tay, nhiều người đã không giấu được xúc động. Có những giọt nước mắt của nỗi nhớ, của sự tiếc thương đối với những người đã nằm lại. Cũng có những giọt nước mắt của niềm tự hào, bởi tất cả họ đã cùng nhau đi qua một chặng đường đầy gian khổ của tuổi trẻ.

Rời lực lượng Thanh niên xung phong, bà Khải trở về quê hương, bắt đầu một hành trình mới trong cuộc sống. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng những ký ức về đồng đội vẫn luôn ở lại trong bà.

Nhiều năm qua, bà tiếp tục tham gia công tác Hội Cựu Thanh niên xung phong và tích cực hưởng ứng các phong trào tại địa phương. Với bà, công tác Hội không chỉ là trách nhiệm, mà còn là cách để tiếp tục gìn giữ tình đồng chí, đồng đội của một thời.

Mỗi lần gặp lại đồng đội, mỗi câu chuyện cũ được nhắc đến, mỗi kỷ niệm được sẻ chia đều như nối dài thêm những năm tháng tuổi trẻ. Những người từng là cô gái, chàng trai đôi mươi năm nào giờ mái tóc đã bạc, nhưng khi nhắc về những ngày tháng Thanh niên xung phong, ký ức dường như vẫn còn nguyên vẹn.

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày bà Lê Thị Khải rời lực lượng TNXP. Tuổi trẻ đã lùi xa, chiến tranh cũng đã trở thành ký ức. Nhưng ở bà, tinh thần trách nhiệm, sự nhiệt tình và tình cảm dành cho đồng đội vẫn chưa bao giờ phai nhạt.

Câu chuyện của bà vì thế không chỉ là câu chuyện về một người phụ nữ từng bị thương trên tuyến lửa. Đó còn là câu chuyện về một thế hệ thanh niên đã dành những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời để cống hiến cho đất nước.

Họ đã đi qua chiến tranh với tất cả lòng dũng cảm và nhiệt huyết của tuổi trẻ. Và khi trở về trong thời bình, họ vẫn tiếp tục gìn giữ những giá trị tốt đẹp đã được hun đúc từ những năm tháng gian khổ: tinh thần trách nhiệm, sự sẻ chia và nghĩa tình đồng đội.

Những năm tháng ấy đã lùi xa, nhưng câu chuyện về bà Lê Thị Khải vẫn là một lát cắt chân thực về một thế hệ từng gửi tuổi hai mươi nơi tuyến lửa – để hôm nay, giữa cuộc sống hòa bình, mỗi chúng ta càng thêm trân trọng những gì mình đang có.