Người Chiến Sĩ Kiên Định Qua Ba Thế Hệ Ngục Tù
Cụ Nguyễn Công Phương sinh ra tại làng Hòa Vinh (nay thuộc xã Hành Phước, huyện Nghĩa Hành, tỉnh Quảng Ngãi) trong một gia đình nhà Nho giàu lòng yêu nước. Khí chất kiên cường của cụ được tôi luyện qua những năm tháng thanh xuân đầy giông bão khi tham gia các phong trào yêu nước từ rất sớm như Duy Tân hội (1906) và Việt Nam Quang Phục hội (1916). Đối với thực dân Pháp, cái tên Nguyễn Công Phương là một mối hiểm họa lớn, vì thế chúng đã liên tục bắt bớ, tra tấn và lưu đày cụ qua hàng loạt nhà lao khét tiếng từ nhà lao Quảng Ngãi, Ba Tơ cho đến nhà lao Buôn Ma Thuột. [1, 2, 3, 4]
Thế nhưng, xiềng xích và đòn roi tra tấn của kẻ thù không những không khuất phục được người chiến sĩ ấy, mà còn biến cụ thành một "ngọn lửa" thắp sáng tinh thần cách mạng trong tù. Khi bị đày lên nhà lao Trà Bồng, cụ đã bí mật vận động và thành lập nên chi bộ Đảng ngay trong lòng địch để tiếp tục lãnh đạo anh em binh sĩ đấu tranh. Sự kiên trung vô bờ bến ấy đã giúp cụ vượt qua mọi thử thách, sống sót trở về sau cuộc vượt ngục lịch sử vào tháng 3/1945 khi Nhật đảo chính Pháp. [1]
Trở về quê hương Nghĩa Hành với thân hình gầy gò vì sương gió ngục tù nhưng ánh mắt vẫn ngời sáng, cụ Nguyễn Công Phương lập tức lao vào cuộc Tổng khởi nghĩa tháng Tám năm 1945. Với uy tín và tài năng lãnh đạo của mình, cụ được nhân dân và tổ chức tin tưởng bầu làm Chủ tịch Ủy ban nhân dân cách mạng huyện Nghĩa Hành, rồi sau đó trở thành Chủ tịch Ủy ban Hành chính đầu tiên của tỉnh Quảng Ngãi. Suốt cuộc đời cho đến tận lúc nhắm mắt, cụ luôn được cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng và các đồng chí Trung ương kính trọng, xem là "mẫu người điển hình về công tác quần chúng", một tấm gương trọn đời tận tụy vì nước, vì dân. [1, 2, 3, 4]
