Người chiến sĩ kiên trung giữa ngục tù Phú Quốc

Nguyễn Đình Xô sinh ngày 4-7-1946 tại xã Lạc Vệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh. Sinh ra trong một gia đình nông dân giàu truyền thống cách mạng, ông sớm được mọi người yêu mến bởi sự chăm chỉ, hiền lành và tinh thần trách nhiệm. Khi mới mười tám tuổi, ông đã là Bí thư chi đoàn địa phương và tích cực tham gia các phong trào thanh niên.

Năm 1965, trước yêu cầu của Tổ quốc, Nguyễn Đình Xô viết đơn bằng máu tình nguyện lên đường vào Nam chiến đấu. Sau thời gian huấn luyện, ông hành quân vào chiến trường Tây Nguyên và được biên chế vào Đại đội 6, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 88. Trong môi trường chiến đấu gian khổ, ông luôn thể hiện bản lĩnh kiên cường và tinh thần quyết tâm của người chiến sĩ cách mạng.

Ngày 18-7-1966, trong một trận chiến tại Gia Lai, Nguyễn Đình Xô bị thương nặng và rơi vào tay địch. Từ đó, ông bị giam giữ qua nhiều nhà lao khác nhau trước khi bị chuyển đến Nhà tù Phú Quốc vào cuối năm 1967. Dù phải chịu nhiều đòn tra tấn và sự đàn áp khắc nghiệt, ông vẫn giữ vững khí tiết, không khai báo, không phản bội đồng đội và tổ chức.

Trong nhà tù Phú Quốc, Nguyễn Đình Xô trở thành chỗ dựa tinh thần cho nhiều tù binh. Ông được bí mật bầu làm Bí thư chi đoàn, tổ chức đoàn kết anh em tù nhân và tham gia đấu tranh đòi thực hiện đúng Công ước Geneva đối với tù binh. Ngày 7-3-1969, ông cùng hai đồng chí bị đưa đi thẩm vấn và tra tấn dã man nhằm khai thác thông tin về tổ chức bí mật trong trại giam. Dù bị đánh đập nghiêm trọng, ông vẫn kiên quyết giữ vững lập trường, không tiết lộ bất cứ thông tin nào.

Một tháng sau, khi phái đoàn Hồng thập tự quốc tế đến kiểm tra nhà tù, Nguyễn Đình Xô cùng một số tù binh đã dũng cảm đứng lên tố cáo những hành động tra tấn của cai ngục. Hành động ấy khiến ông bị địch đưa vào diện theo dõi đặc biệt và tiếp tục chịu nhiều sự đàn áp.

Ngày 12-4-1969, Nguyễn Đình Xô bị gọi đi cùng một số tù nhân khác. Trước lúc rời trại, ông gửi lời nhắn tới đồng đội, quê hương và người thân, khẳng định sẽ giữ trọn lời hứa của người chiến sĩ cách mạng. Sau đó, địch đã dùng những hình thức tra tấn vô cùng tàn bạo nhằm buộc ông khai báo. Tuy nhiên, Nguyễn Đình Xô vẫn một mực không khuất phục. Ông đã anh dũng hy sinh trong ngục tù khi mới 24 tuổi, giữ trọn niềm tin với Đảng, với đồng đội và lý tưởng cách mạng.

Sự hy sinh của Nguyễn Đình Xô đã trở thành nguồn động viên lớn lao đối với các chiến sĩ cách mạng bị giam giữ tại Nhà tù Phú Quốc. Tấm gương kiên trung của ông được đồng đội truyền lại qua những câu chuyện và những bài thơ bí mật lưu hành trong tù. Ngày 26-4-2018, Chủ tịch nước ký quyết định truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Đình Xô vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.