Người chiến sĩ kiên trung nơi ngục tù Phú Quốc

Người chiến sĩ kiên trung nơi ngục tù Phú Quốc

Nguyễn Đình Xô sinh ngày 4/7/1946 tại xã Lạc Vệ, huyện Tiên Du, tỉnh Bắc Ninh (nay thuộc xã Tân Chi, tỉnh Bắc Ninh). Từ nhỏ, ông được mọi người yêu quý bởi tính cách hiền lành, chăm chỉ và luôn sẵn sàng giúp đỡ người khác. Khi mới 18 tuổi, ông đã đảm nhiệm cương vị Bí thư Chi đoàn địa phương, trở thành hạt nhân của phong trào thanh niên trong vùng.

Năm 1965, hưởng ứng lời kêu gọi của Tổ quốc, Nguyễn Đình Xô tình nguyện nhập ngũ bằng quyết tâm thư viết bằng máu để được vào Nam chiến đấu. Sau thời gian huấn luyện, ngày 13/9/1965, ông cùng đồng đội vượt dãy Trường Sơn vào chiến trường Tây Nguyên và được biên chế vào Đại đội 6, Tiểu đoàn 5, Trung đoàn 88, Sư đoàn 302, Quân khu 7. Trên chiến trường, người chiến sĩ trẻ phải đối mặt với sốt rét rừng, điều kiện chiến đấu vô cùng gian khổ và những trận đánh ác liệt, nhưng vẫn luôn thể hiện bản lĩnh, ý chí và tinh thần chiến đấu kiên cường.

Ngày 18/7/1966, trong một trận chiến ác liệt tại Gia Lai, ông bị thương nặng và rơi vào tay địch. Từ đó, ông bị giam giữ và chuyển qua nhiều nhà lao khác nhau như Pleiku, Biên Hòa trước khi bị đưa ra Nhà tù Phú Quốc vào cuối năm 1967. Dù phải chịu nhiều đòn tra tấn và những thủ đoạn khai thác thông tin tàn bạo, Nguyễn Đình Xô vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng, không tiết lộ bất kỳ bí mật nào của tổ chức.

Tại Nhà tù Phú Quốc, ông nhanh chóng trở thành điểm tựa tinh thần của nhiều tù binh. Với uy tín và bản lĩnh của mình, ông được bí mật bầu làm Bí thư Chi đoàn, lãnh đạo anh em đoàn kết đấu tranh, đòi nhà cầm quyền thực hiện đúng Công ước Geneva về đối xử với tù binh. Ngày 7/3/1969, sau một cáo buộc vô căn cứ, ông cùng hai đồng chí bị đưa đi thẩm vấn và tra tấn dã man. Dù bị đánh đập tàn nhẫn, ông vẫn không khai báo bất cứ điều gì liên quan đến tổ chức hay đồng đội. Trước sự phản đối quyết liệt của hàng trăm tù nhân trong khu giam, cai ngục buộc phải đưa ba người trở lại trại.

Không lâu sau đó, khi phái đoàn Hồng thập tự quốc tế đến kiểm tra nhà tù Phú Quốc, Nguyễn Đình Xô cùng một số đồng chí đã dũng cảm đứng lên tố cáo những hành vi tra tấn dã man của cai ngục. Hành động ấy khiến ông bị địch đưa vào diện theo dõi đặc biệt và trở thành mục tiêu trả thù.

Sáng ngày 12/4/1969, Nguyễn Đình Xô bị gọi tên trong danh sách những tù nhân bị đưa đi tra khảo. Trước khi rời trại, ông bình tĩnh bàn giao công việc cho đồng đội và nhắn gửi những lời cuối cùng tới quê hương, gia đình cùng người yêu. Đúng như linh cảm của mình, ông không bao giờ trở lại.

Kẻ thù đã sử dụng những hình thức tra tấn cực kỳ dã man nhằm buộc ông nhận mình là người lãnh đạo phong trào đấu tranh trong tù. Chúng đóng đinh vào từng đầu ngón tay, liên tục tra hỏi nhưng chỉ nhận được câu trả lời kiên quyết: “Không”. Sau đó, chúng bỏ ông vào bao tải rồi dội nước sôi lên cơ thể. Dù phải chịu đựng những cực hình khủng khiếp, ông vẫn không khuất phục. Đến khi bị dội xoong nước sôi thứ ba, Nguyễn Đình Xô đã anh dũng hy sinh ở tuổi 24.

Tin ông hy sinh nhanh chóng lan khắp Nhà tù Phú Quốc. Người bạn tù Nguyễn Trọng Khiêm, vừa là đồng chí vừa là đồng hương, đã xúc động sáng tác bài thơ “Anh Xô - Người tù binh cộng sản Việt Nam” để tưởng nhớ người chiến sĩ kiên trung. Bài thơ sau đó được đưa vào tập thơ bí mật “Lửa lòng”, trở thành nguồn động viên tinh thần cho các chiến sĩ cách mạng đang bị giam cầm.

Gần nửa thế kỷ sau ngày hy sinh, những cống hiến và sự bất khuất của ông được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Ngày 26/4/2018, Chủ tịch nước ký Quyết định số 622/QĐ-CTN truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Nguyễn Đình Xô vì những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước. Hình ảnh người chiến sĩ trẻ đã ngã xuống nơi ngục tù Phú Quốc vẫn mãi là biểu tượng của lòng trung thành, ý chí kiên cường và tinh thần bất khuất của người chiến sĩ cách mạng Việt Nam.