Người chiến sĩ một mình giữ trận địa trong trận Xuân Lộc năm 1975

Phạm Văn Lái sinh năm 1952, trưởng thành trong những năm cuộc kháng chiến chống Mỹ diễn ra quyết liệt. Khi tham gia quân đội, ông được biên chế vào Đại đội 9, Tiểu đoàn 9, Trung đoàn 226, Sư đoàn 341, Quân khu 4, làm nhiệm vụ chiến sĩ liên lạc. Đây là công việc đòi hỏi người lính phải di chuyển giữa các vị trí chiến đấu, truyền đạt mệnh lệnh và bảo đảm sự phối hợp của đơn vị trong những tình huống phức tạp.

Tháng 4/1975, Phạm Văn Lái cùng Sư đoàn 341 tham gia tiến công Xuân Lộc, một tuyến phòng thủ quan trọng ở phía đông bắc Sài Gòn. Quân đội Việt Nam Cộng hòa tập trung lực lượng tại đây nhằm ngăn chặn các đơn vị chủ lực tiến về thành phố. Giao tranh diễn ra ác liệt, nhiều vị trí phải giành giật qua từng ngôi nhà và đoạn chiến hào.

Sáng 10/4/1975, tại khu vực rừng cao su giáp thị xã Xuân Lộc, đối phương tổ chức phản kích. Phạm Văn Lái phối hợp với một tổ chiến đấu do Phó Đại đội trưởng Đặng Xuân Dần chỉ huy, tiến vào một đoạn chiến hào. Trong quá trình phát triển đội hình, do tình hình tác chiến thay đổi, ông bị tách khỏi lực lượng chính và phải tiếp tục chiến đấu tại vị trí vừa chiếm được.

Đứng trước những đợt tiến công liên tiếp, Phạm Văn Lái bình tĩnh đánh trả và giữ vững trận địa. Khi gặp được một nhóm du kích địa phương, ông tổ chức phối hợp phòng thủ, phân công vị trí chiến đấu để ngăn đối phương chiếm lại mục tiêu.

Trong lúc truy kích, ông bị mảnh đạn M79 gây thương tích nặng ở cánh tay trái. Mặc dù mất nhiều máu, Phạm Văn Lái vẫn sử dụng lựu đạn cùng lực lượng du kích chống trả các đợt phản kích. Đến khoảng 11 giờ, khi lực lượng tiếp viện tới nơi, ông kiệt sức và ngất đi.

Theo hồ sơ được Bảo tàng Quân đoàn 34 giới thiệu, trong hơn một ngày chiến đấu, Phạm Văn Lái đã tiêu diệt 31 binh lính đối phương, hoàn thành nhiệm vụ bảo vệ mục tiêu. Ngày 20/10/1976, ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Phạm Văn Lái qua đời năm 2017. Khẩu súng AK gắn với chiến công của ông hiện được lưu giữ tại Bảo tàng Quân đoàn 34, trở thành hiện vật nhắc nhớ sự kiên cường của người lính trong những ngày cuối cuộc kháng chiến.