Người chiến sĩ pháo binh tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam
nh hùng Phùng Văn Khầu là một trong những chiến sĩ pháo binh tiêu biểu của Quân đội nhân dân Việt Nam, nổi tiếng với chiến công trong Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954, đặc biệt là những trận đánh trên đồi E1
Ông Phùng Văn Khầu là người dân tộc Nùng, quê tại xã Đức Hồng, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng. Ông mồ côi cha mẹ từ nhỏ, từng phải đi ở để kiếm sống.
Sau Cách mạng Tháng Tám, ông tham gia hoạt động cách mạng ở địa phương. Đến năm 1949, ông gia nhập bộ đội và được biên chế vào bộ đội pháo binh, thuộc Trung đoàn 675. Ban đầu ông gặp rất nhiều khó khăn vì không biết chữ, nhưng bằng sự kiên trì và tự học, ông nhanh chóng làm chủ kỹ thuật sử dụng pháo.
Trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, ông được giao chỉ huy một khẩu đội sơn pháo 75mm, thuộc Đại đội Sơn pháo 755, Trung đoàn 675, Đại đoàn 351, chiến đấu trên đồi E1. Nhiệm vụ của khẩu đội là trực tiếp tiêu diệt pháo binh, xe tăng và bộ binh địch, đồng thời chi viện cho bộ binh ta. Điều đặc biệt làm nên tên tuổi Phùng Văn Khầu là khả năng tự mình vận hành khẩu sơn pháo 75mm trong những thời điểm khẩu đội bị tổn thất nặng. Có lúc chỉ còn rất ít người, ông vẫn bám trụ trận địa, tiếp tục chiến đấu dưới hỏa lực dữ dội của quân Pháp. Một chiến công nổi tiếng là ông dùng sơn pháo 75mm bắn trực tiếp vào pháo 105mm của quân Pháp. Trong thời gian chiến đấu tại đồi E, khẩu đội của ông đã phá hủy 5 khẩu pháo 105mm, 6 khẩu đại liên, 10 lô cốt, 1 kho đạn và tiêu diệt hàng trăm quân địch.
Ngày 23/4/1954, khi pháo binh Pháp đưa các khẩu pháo 105mm ra khỏi công sự để chuẩn bị chi viện cho bộ binh phản kích, Phùng Văn Khầu từ đồi E đã cho pháo quay nòng, ngắm bắn trực tiếp vào trận địa pháo địch. Đây là một trong những trận đánh thể hiện rõ sự gan dạ, bình tĩnh và khả năng sử dụng pháo rất thành thạo của ông. Điểm đáng khâm phục là sơn pháo 75mm có cỡ nòng nhỏ hơn nhiều so với pháo 105mm của đối phương, nhưng nhờ cách bố trí trận địa, ngắm bắn trực tiếp và sự gan dạ của pháo thủ, ông vẫn có thể tiêu diệt các mục tiêu pháo binh của địch.
Sau những chiến công đặc biệt xuất sắc trong Chiến dịch Điện Biên Phủ, Phùng Văn Khầu được Nhà nước tuyên dương Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Các nguồn chính thống hiện ghi khác nhau về ngày tuyên dương (một số nguồn ghi 31/5/1955, một số nguồn ghi 31/8/1955), nhưng đều thống nhất ông thuộc lớp những Anh hùng LLVTND đầu tiên được tuyên dương sau Điện Biên Phủ. Sau này ông mang quân hàm Đại tá, từng giữ chức Phó chủ nhiệm chính trị Trường Sĩ quan Pháo binh trước khi nghỉ hưu.
Không chỉ nổi tiếng về chiến công, Phùng Văn Khầu còn được nhắc đến như một người lính giản dị, khiêm nhường và có tinh thần học tập suốt đời. Ông từng nhiều lần được gặp Chủ tịch Hồ Chí Minh và luôn coi việc học tập, rèn luyện theo gương Bác là một phần quan trọng trong cuộc đời mình.
