Người chiến sĩ quân báo và trận đánh trên kênh Rạch Rập

Ký sự chiến đấu · Đêm 16/8/1962

Ở vùng đất Cà Mau, sông rạch không chỉ là đường giao thông của người dân. Trong những năm chiến tranh, các tuyến kênh còn gắn với hoạt động sản xuất, đi lại, liên lạc và những cuộc đấu tranh diễn ra giữa vùng dân cư, căn cứ cách mạng với các vị trí do đối phương kiểm soát.

Kênh Rạch Rập là một địa danh được nhắc đến trong câu chuyện chiến đấu của Mạc Thành To.

Theo Báo Cà Mau, một tiểu đội thám báo thuộc Tiểu khu An Xuyên thường xuyên tuần tra dọc tuyến kênh này, đồng thời đánh phá các cơ sở cách mạng và bắt lính. Hoạt động đó gây ảnh hưởng đến phong trào cách mạng tại địa phương.

Đêm tháng Tám năm 1962

Trước tình hình ấy, tổ quân báo do Mạc Thành To chỉ huy tổ chức một trận phục kích vào đêm 16/8/1962. Bài báo ghi nhận lực lượng đã bố trí mìn định hướng tại điểm phục kích; khi toán thám báo lọt vào trận địa, tổ quân báo thực hiện kế hoạch đã chuẩn bị.

Trận đánh gây tổn thất cho lực lượng đối phương và được Báo Cà Mau ghi lại như một trong những hoạt động tiêu biểu của Mạc Thành To trong những năm đầu phụ trách công tác quân báo.

Đặt sự kiện trong bối cảnh lịch sử, có thể thấy công việc của người chỉ huy quân báo không đơn thuần là trực tiếp tham gia một trận đánh. Đằng sau mỗi nhiệm vụ còn có yêu cầu nắm tình hình, nhận định hoạt động của đối phương, phối hợp với đồng đội và bảo đảm sự liên hệ giữa hoạt động quân sự với cơ sở cách mạng trên địa bàn.

Đó là những công việc đòi hỏi sự chuẩn bị và tính kỷ luật cao.

Dấu ấn của người chỉ huy trẻ

Mạc Thành To khi ấy vẫn còn rất trẻ. Nhưng qua những nhiệm vụ được giao, ông từng bước trưởng thành trong môi trường chiến đấu phức tạp.

Theo bài viết của Báo Cà Mau, trong chưa đầy bảy năm hoạt động kể từ khi được điều động về Thị đội Cà Mau đến khi hy sinh, ông cùng tập thể đã xây dựng được nhiều cơ sở cách mạng, trong đó có 100 cơ sở tại nội ô thị xã Cà Mau theo báo cáo thành tích đề nghị tuyên dương Anh hùng. Bài báo cũng thống kê ông cùng đồng đội hoặc độc lập tham gia 131 trận đánh lớn nhỏ.

Những con số này cần được hiểu đúng nguồn: đây là số liệu được báo dẫn lại từ báo cáo thành tích đề nghị tuyên dương, không nên tự ý thay đổi hoặc xem đó là số liệu đã được kiểm chứng độc lập từ hồ sơ gốc trong bài viết này.

Dẫu vậy, chúng cho thấy phạm vi hoạt động rộng và cường độ nhiệm vụ mà người chiến sĩ quân báo trẻ đã đảm nhận.

Một chiến công không chỉ thuộc về một người

Khi viết về một nhân vật anh hùng, rất dễ tập trung toàn bộ ánh sáng vào cá nhân. Nhưng chiến tranh là hoàn cảnh mà mỗi nhiệm vụ thường gắn với nhiều người: người cung cấp thông tin, người giữ liên lạc, người bảo vệ cơ sở, người chỉ huy và người trực tiếp thực hiện.

Mạc Thành To là nhân vật trung tâm của câu chuyện, song những hoạt động của ông cần được đặt trong sự phối hợp của tập thể quân báo và phong trào cách mạng Cà Mau.

Nhìn lại trận đánh trên kênh Rạch Rập, giá trị lịch sử không chỉ nằm ở kết quả quân sự. Nó còn nằm ở việc một lực lượng cách mạng tại địa phương có thể tổ chức hoạt động trong điều kiện đối phương thường xuyên tuần tra và tìm cách phá vỡ các cơ sở của mình.

Câu chuyện ấy góp thêm một lát cắt về Mạc Thành To: một người chiến sĩ không chỉ có lòng dũng cảm, mà còn phải gắn hoạt động cá nhân với tổ chức và nhiệm vụ chung.