Người chiến sĩ quân y

Từ chiến trường đến giảng đường

Kể về những ngày tháng chiến đấu giữa làn đạn bom ác liệt, đôi mắt của bác sĩ Nghĩa ánh lên niềm xúc động xen lẫn tự hào.

Ông sinh ra và lớn lên trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Năm 1958, tròn 14 tuổi, ông được đưa đến Sài Gòn làm quân báo. Nhiệm vụ lúc bấy giờ là giao liên, đưa thư từ mật cho cán bộ hoạt động tại Sài Gòn. Những báo cáo, tài liệu cứ thế theo bước chân băng rừng, xẻ núi của chàng thiếu niên dũng cảm.

Đầu năm 1960, ông về quê ở xã An Điền, huyện Bến Cát theo thầy Sáu Vui, Chín Ngót học cứu thương. Vừa trở lại đơn vị, ông được theo phục vụ cho trận đánh Tua Hai ở Tây Ninh.

Năm 1963, ông Nghĩa được điều về Trung ương Cục miền Nam (viết tắt là R), làm nhiệm vụ phục vụ y tế tại Trường Điệp báo để chăm sóc sức khoẻ các đồng chí lãnh đạo miền Nam và đường dây đặc biệt của Công an R, từ R đến khu Sài Gòn - Gia Định.

“Lúc này, các đồng chí bị sốt rét quá nhiều, một mình tôi phục vụ 600 người, trị bằng Đông - Tây y kết hợp. May mắn, tất cả đều được chữa khỏi”, ông kể.

Để chuẩn bị cho cuộc tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968, Ban Quân y Đoàn 100 được thành lập và chia ra nhiều đội giải phẫu tiền phương. Tổ đội phẫu gồm ông Nghĩa cùng đồng chí Công, Châu được phân công trực tiếp cấp cứu tại mặt trận của Sư đoàn 9 đánh vào Sài Gòn (cánh nam tỉnh Long An).

Ban ngày, anh em chia ê-kíp mổ cho thương binh, ban đêm thì khiêng các đồng chí hy sinh về bên sông Vàm Cỏ Đông chôn cất. Trong hoàn cảnh chiến tranh ác liệt, thương binh quá nhiều, hệ thống tổ chức lực lượng quân y cho toàn quân khu chưa đáp ứng đủ, các y bác sĩ phải tăng cường giải phẫu đến nỗi kiệt sức.

Ông Nghĩa nhớ lại: Đó là một ngày nắng to của những ngày đầu năm 1968, khi đang phục vụ y tế trên mặt trận chiến trường, một quả pháo của đối phương rơi chính nơi tổ đội phẫu làm việc. Hai đồng chí Châu và Công hy sinh trước mắt ông. Bàng hoàng đau đớn khôn xiết nhưng ông vẫn không quên nhiệm vụ, nước mắt rơi nhưng hai tay vẫn liên tục băng bó cho thương binh vừa được chuyển về.

Nén đau thương, ông chôn cất hai đồng đội. Một mình ông Nghĩa (lúc đó chỉ mới 28 tuổi) phải dẫn đoàn thương bệnh binh khoảng 200 người băng qua đồng ruộng về C2, Đoàn 100. Để tránh đạn bom của địch, ông cùng các chiến sĩ đào hầm phẫu thuật và làm nơi trú ẩn cho thương binh.

Con đường bác sĩ Nghĩa trải qua trong chiến trận ngày ấy đến bây giờ đã hơn nửa thế kỷ, biết bao nhiêu sóng gió ác liệt khó khăn của cuộc đời làm cách mạng. Ngay khi kể lại hồi ức này, ông vẫn không hiểu vì sao đi trong “cơn mưa bom đạn” như thế mà mình vẫn còn sống.