Người chiến sĩ quê Thanh Hóa

Trong ký ức về những ngày chuẩn bị cho Chiến dịch Điện Biên Phủ, hình ảnh những người lính kéo pháo bằng sức người qua núi rừng Tây Bắc luôn để lại ấn tượng đặc biệt. Họ phải đưa những khẩu pháo nặng hàng tấn vượt qua những con đường hiểm trở, trong điều kiện thiếu thốn và luôn bị máy bay, pháo binh đối phương đe dọa. Giữa hành trình đầy gian khổ ấy, Tô Vĩnh Diện đã hy sinh để bảo vệ khẩu pháo của đơn vị.

Tô Vĩnh Diện sinh ra trong một gia đình nghèo ở Nông Cống, Thanh Hóa. Từ khi còn nhỏ, anh đã phải đi ở cho địa chủ. Suốt nhiều năm, cuộc sống của người thanh niên ấy gắn với cảnh lao động nặng nhọc và những bất công của xã hội cũ. Sau Cách mạng Tháng Tám, cuộc đời anh có bước chuyển biến mới. Năm 1946, Tô Vĩnh Diện tham gia dân quân địa phương. Ba năm sau, anh tình nguyện nhập ngũ.

Trong những ngày đầu quân ngũ, anh luôn thể hiện tinh thần gương mẫu, tích cực học tập và hoàn thành nhiệm vụ. Đến năm 1953, khi quân đội thành lập các đơn vị pháo cao xạ để chuẩn bị cho những trận đánh lớn, Tô Vĩnh Diện được giao làm Tiểu đội trưởng một đơn vị.

Đông Xuân 1953–1954, đơn vị của anh trải qua thời gian huấn luyện và chờ đợi. Những người lính pháo cao xạ hiểu rằng khi chiến dịch lớn bắt đầu, nhiệm vụ của họ sẽ vô cùng quan trọng. Sau thời gian chuẩn bị, đơn vị được điều động tham gia Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Đường đưa pháo vào chiến trường không hề bằng phẳng. Công binh phải mở đường xuyên qua núi rừng, tạo thành những lối đi đủ để kéo pháo. Có những đoạn dốc dựng đứng, một bên là núi, một bên là vực sâu. Mỗi bước di chuyển của khẩu pháo đều cần sự phối hợp của hàng chục con người.

Tại khu vực Dốc Ba Tời, nguy hiểm càng tăng lên. Pháo phải được đưa xuống một đoạn dốc rất hiểm trở. Tô Vĩnh Diện đã cùng đồng đội kiểm tra đường và tham gia sửa chữa cầu Gỗ. Anh đặc biệt lo lắng cho sự an toàn của khẩu pháo khi phải vượt qua những đoạn đường nguy hiểm.

Trong lúc chuẩn bị kéo pháo xuống dốc, pháo binh địch bất ngờ bắn tới. Những tiếng nổ liên tiếp làm đất đá tung lên. Các chiến sĩ vẫn cố giữ đội hình và bảo vệ khẩu pháo. Dưới sức nặng của khối thép, những sợi dây kéo căng ra.

Bất ngờ, một mảnh đạn làm đứt dây tời. Khẩu pháo mất lực giữ và bắt đầu lao xuống dốc. Hàng chục chiến sĩ lập tức tìm cách ghìm lại. Người chèn bánh, người kéo dây, người cố bám vào pháo. Nhưng sức nặng của khẩu pháo khiến tình hình ngày càng nguy hiểm.

Trong khoảnh khắc ấy, Tô Vĩnh Diện lao vào vị trí lái pháo. Anh cố gắng điều khiển hướng đi và tìm cách đưa khẩu pháo về phía vách núi để ngăn nó lao xuống vực. Khi khẩu pháo tiếp tục trượt mạnh, anh vẫn không buông tay.

Cuối cùng, Tô Vĩnh Diện dùng toàn bộ sức lực đưa càng pháo vào vách núi, tìm cách ghìm khẩu pháo lại. Hành động ấy đã góp phần giữ được khẩu pháo, nhưng anh bị bánh pháo và sức va đập làm bị thương nặng rồi hy sinh.

Sự hy sinh của Tô Vĩnh Diện diễn ra trong lúc đơn vị đang thực hiện nhiệm vụ đưa pháo vào trận địa. Anh đã lựa chọn bảo vệ vũ khí của đơn vị bằng chính tính mạng của mình.

Câu chuyện về Tô Vĩnh Diện vì thế không chỉ gắn với một khẩu pháo hay một con dốc. Đó còn là hình ảnh của hàng vạn người lính đã vượt qua hiểm nguy để đưa vũ khí, lương thực và trang bị đến chiến trường. Những đóng góp thầm lặng ấy đã tạo nên nền tảng cho thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.