Người chiến sĩ quên đôi dép rách

Tôi nghe câu chuyện này từ một cựu chiến binh từng hoạt động ở Việt Bắc những năm đầu kháng chiến. Ông nói rằng trong ký ức của mình, có một hình ảnh không bao giờ phai nhạt: một người chiến sĩ đi suốt chặng đường dài mà gần như quên mất đôi dép rách dưới chân.

Đó là mùa mưa năm 1948. Đơn vị nhận nhiệm vụ hành quân gấp qua nhiều bản vùng cao để chuyển tài liệu và đưa một số cán bộ đến nơi an toàn. Đường rừng lầy lội, suối dâng cao, nhiều đoạn phải bám vào dây rừng mới đi được.

Trong tiểu đội có một chiến sĩ trẻ tên Lâm, quê Nghệ An. Anh gầy nhưng rất nhanh nhẹn. Đôi dép cao su của anh đã mòn gần hết, quai dép nhiều lần được buộc lại bằng dây rừng.

Trước lúc xuất phát, đồng đội bảo:

— Dép thế này sao đi nổi mấy chục cây số?

Lâm cười:

— Còn đi được là tốt rồi, để dành dép mới cho người khác cần hơn.

Mọi người lại lên đường.

Mưa rừng trút xuống suốt buổi chiều. Bùn đất bám đầy chân. Đến một con dốc đá trơn, quai dép của Lâm đứt hẳn. Anh cúi xuống buộc lại rất nhanh rồi tiếp tục đi, không than phiền một câu.

Đi được thêm một quãng, tiểu đội trưởng phát hiện anh đi chân đất một bên.

— Dép đâu?

Lâm nhìn xuống rồi mới bật cười:

— Chắc rơi ở dốc lúc nãy, em không để ý.

Cả tiểu đội ngạc nhiên. Mất dép mà không biết, vì từ nãy đến giờ anh chỉ lo giữ túi tài liệu trước ngực khỏi ướt.

Tiểu đội trưởng định cho người quay lại tìm, nhưng Lâm lắc đầu:

— Tài liệu quan trọng hơn dép. Trời sắp tối rồi, mình đi tiếp kẻo lỡ việc.

Và anh tiếp tục bước đi trên con đường đá lạnh buốt, một chân còn dép, một chân trần.

Tối hôm ấy, đơn vị nghỉ trong một lán nhỏ của đồng bào. Khi mọi người nhóm lửa, một chiến sĩ nhìn thấy bàn chân Lâm đã rớm máu vì đá sắc.

— Sao không nói?

Lâm chỉ cười:

— Lúc đi thì không thấy đau, giờ ngồi xuống mới thấy.

Một bà cụ trong bản lấy lá thuốc rừng giã đắp cho anh rồi đưa đôi dép cũ của con trai mình.

Lâm vội từ chối:

— Cụ giữ cho người nhà dùng ạ.

Bà cụ nói:

— Bộ đội giữ nước cho dân, dân có đôi dép cũng phải chia.

Nghe vậy, anh lặng lẽ nhận lấy, mắt đỏ hoe.

Đêm ấy, bên bếp lửa, tiểu đội trưởng hỏi:

— Lúc mất dép, thật sự không tiếc à?

Lâm nhìn ngọn lửa rồi đáp chậm rãi:

— Có tiếc chứ. Nhưng lúc ấy em chỉ nghĩ nếu tài liệu bị ướt hoặc đến chậm thì ảnh hưởng đến nhiều người hơn đôi dép của mình.

Câu nói mộc mạc ấy khiến cả lán im lặng rất lâu.

Nhiều năm sau, người cựu chiến binh kể cho tôi nghe câu chuyện này và nói:

— Trong chiến tranh, chúng tôi không phải không biết khổ. Chỉ là nhiều khi nghĩ đến nhiệm vụ và đồng đội, người ta quên mất cái khổ của riêng mình.

Khi kể lại “Người chiến sĩ quên đôi dép rách”, tôi không muốn nói về sự chịu đựng phi thường như một điều xa vời. Tôi nghĩ đến những con người rất bình thường: biết đau, biết mệt, biết tiếc một đôi dép giữa thời thiếu thốn. Nhưng họ đã đặt việc chung lên trên sự tiện nghi của bản thân.

Ngày nay, chúng ta khó hình dung một đôi dép rách có thể là tài sản đáng quý đến thế. Nhưng chính trong những năm tháng gian khó ấy, những điều nhỏ bé lại làm sáng lên phẩm chất lớn lao của người lính cách mạng: giản dị, trách nhiệm và biết hy sinh vì nhiệm vụ.

Và có lẽ, điều đáng nhớ nhất không phải là đôi dép bị mất, mà là một người chiến sĩ đã quên nỗi thiếu thốn của mình để giữ trọn điều mà anh tin là quan trọng hơn cho Tổ quốc và đồng đội.