Người chiến sĩ thông tin lấy thân mình nối mạch lệnh
Sinh năm 1932, dân tộc Tày, quê tại xã Chí Viễn, huyện Trùng Khánh, tỉnh Cao Bằng, Triệu Văn Báo lớn lên trong một gia đình bần nông nghèo khó. Tuổi thơ của ông gắn với những tháng ngày chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân Pháp áp bức, bóc lột. Chính hoàn cảnh đó đã hun đúc trong ông lòng yêu nước, ý chí căm thù giặc và khát vọng giải phóng quê hương.
Từ cậu bé liên lạc đến chiến sĩ thông tin
Năm 1948, khi vừa tròn 16 tuổi, ông xung phong làm liên lạc cho chính quyền Việt Minh xã Chí Viễn. Địa bàn rừng núi hiểm trở, các cơ quan đóng quân cách xa nhau hàng cây số. Suốt nhiều tháng ròng, bất kể mưa nắng, ngày đêm, ông bền bỉ chuyển công văn, mệnh lệnh hỏa tốc, bảo đảm thông tin thông suốt cho cách mạng.
Cùng năm đó, ông được tuyển vào Công an tỉnh, tham gia cùng dân quân phá cầu, cắt dây điện thoại, cản bước tiến của địch. Tháng 1/1950, giữa khí thế chuẩn bị cho Chiến dịch Biên giới, ông tình nguyện nhập ngũ, được biên chế vào lực lượng thông tin của Sư đoàn 316 (Sư đoàn Bông Lau). Từ đây, cuộc đời binh nghiệp thực sự bắt đầu.
Là chiến sĩ thông tin, ông hiểu rằng: đường dây thông suốt là mạch máu của trận đánh. Vì vậy, ông luôn say mê học tập kỹ thuật, rèn luyện bản lĩnh để sẵn sàng đối mặt với mọi tình huống ác liệt nhất.
Trận đồn La Ri Ve (Bắc Ninh, 1952) – Lấy thân mình nối mạch lệnh
Năm 1952, đơn vị được lệnh tiến công đồn La Ri Ve (Bắc Ninh). Ông làm tổ trưởng phụ trách đường dây nối từ đại đội tới tiểu đoàn.
Khi trận đánh bắt đầu, đại đội trưởng vừa nhận lệnh thì trúng đạn hy sinh. Tình thế khẩn cấp, giờ nổ súng đã điểm, cần sự hiệp đồng chặt chẽ, ông lập tức hô lệnh phát hỏa, bảo đảm đội hình tiến công không bị rối loạn.
Giữa làn đại bác địch bắn dữ dội, đường dây liên lạc liên tục bị đứt. Ông ba lần băng qua lửa đạn để nối lại. Đến lần thứ tư, khi đơn vị đã áp sát trong đồn nhưng bị một lô cốt địch chặn lại, yêu cầu khẩn cấp bộc phá từ tuyến sau.
Không còn thời gian chần chừ, trước cảnh đồng đội thương vong, Triệu Văn Báo đã cắn hai đầu dây điện làm điểm nối, để dòng điện chạy qua chính cơ thể mình, bảo đảm tín hiệu thông suốt. Mệnh lệnh được truyền đi kịp thời. Bộc phá được đưa lên, lô cốt địch nổ tung. Quân ta ào ạt xung phong làm chủ hoàn toàn đồn La Ri Ve.
Ông ngất đi vì điện giật và kiệt sức. Khi tỉnh lại, trận địa đã thuộc về quân ta.
Hành động ấy trở thành biểu tượng của tinh thần “quyết tử cho Tổ quốc quyết sinh”.
Trận Cầu Ngà (1952) – Giữ mạch liên lạc giữa mưa pháo
Cũng trong năm 1952, tại trận Cầu Ngà (Bắc Ninh), đơn vị nhận nhiệm vụ chặn viện binh địch. Thiếu 500m dây mới đủ liên lạc với tiểu đoàn, trong khi pháo địch bắn như vãi đạn.
Triệu Văn Báo đã bảy lần chạy qua tầm pháo để truyền lệnh trực tiếp. Có lúc hỏa lực dày đặc đến mức ông phải lăn mình từ đỉnh đồi xuống rãnh nước dưới chân đồi để tránh đạn, rồi tiếp tục nhiệm vụ.
Nhờ giữ vững thông tin chỉ huy, đơn vị hiệp đồng chặt chẽ, chặn đứng viện binh, góp phần quan trọng vào thắng lợi trận đánh.
Trận đánh đoàn xe vận tải ở Hải Dương
Trong một trận tập kích đoàn xe vận tải của địch tại Hải Dương, hai trung đội phía sau bị phát hiện khi còn cách trận địa một đầm lầy. Đạn địch bắn dữ dội.
Ông đặt máy lên lưng, bò sát mặt bùn lầy để tiếp cận vị trí an toàn, bảo đảm thông tin chỉ huy. Nhờ đó, đơn vị kịp thời nổ súng, tiêu diệt gọn đoàn xe địch.
Khi đại đội trưởng bị thương nặng lúc trận đánh gần kết thúc, ông cùng hai chiến sĩ cõng chỉ huy vượt qua bãi lầy, đưa ra khỏi trận địa an toàn.
Từ người lính anh hùng đến vị chỉ huy mẫu mực
Với tinh thần dũng cảm, kỷ luật nghiêm minh, thương yêu đồng đội, ông được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam. Tháng 5/1952, ông được vinh danh là Chiến sĩ thi đua toàn quốc.
Ngày 7/5/1956, Đại đội phó thông tin Triệu Văn Báo, Sư đoàn 316, được Nhà nước tuyên dương danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Trong suốt quá trình công tác sau này, ông đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng:
Tiểu đoàn trưởng
Tham mưu phó Trung đoàn 304B
Trung đoàn phó Trung đoàn 246 Quân khu Việt Bắc
Hiệu trưởng Trường Quân sự tỉnh Bắc Thái
Đại tá, Sư đoàn trưởng Sư đoàn 353 Quân khu 1
Hiệu phó Trường Quân chính Quân khu 1
Dù ở cương vị nào, ông vẫn giữ phong cách sống giản dị, trung thực, đoàn kết, được cán bộ, chiến sĩ và nhân dân tin yêu.
Ông được tặng nhiều phần thưởng cao quý: Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì; Huân chương Quân công hạng Ba; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất; Huân chương Quân kỳ Quyết thắng; Huân chương Chiến sĩ vẻ vang và nhiều danh hiệu khác.
Biểu tượng của ý chí và lòng trung kiên
Cuộc đời của Anh hùng Triệu Văn Báo là hình ảnh tiêu biểu của người chiến sĩ thông tin trong kháng chiến: âm thầm nhưng quyết định, đứng giữa lằn ranh sinh tử để giữ mạch chỉ huy thông suốt.
Hành động lấy thân mình nối dây điện giữa chiến trường khốc liệt không chỉ là một khoảnh khắc anh hùng, mà là biểu tượng bất diệt của lòng dũng cảm, tinh thần hy sinh và niềm tin tuyệt đối vào thắng lợi của cách mạng Việt Nam.
