Người chiến sĩ thông tin trên đồi A1

Chu Văn Mùi sinh năm 1929 tại thôn Hà Thượng, xã Thượng Lan, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang. Ông sinh ra trong một gia đình nông dân và lớn lên trong thời kỳ đất nước còn chịu sự cai trị của thực dân Pháp.

Từ khi còn trẻ, Chu Văn Mùi đã tham gia du kích địa phương. Năm 1949, ông chính thức nhập ngũ và được biên chế vào Đại đoàn 308, một trong những đại đoàn chủ lực đầu tiên của Quân đội Nhân dân Việt Nam. Trong quá trình quân ngũ, ông từng làm nhiều công việc khác nhau như chiến sĩ nuôi quân, chiến sĩ xung kích, pháo thủ và chiến sĩ súng cối. Chính những trải nghiệm đó giúp ông hiểu được nhiều mặt của chiến đấu trước khi trở thành người làm công tác thông tin liên lạc.

Năm 1952, Chu Văn Mùi được tham gia lớp đào tạo vô tuyến điện do Cục Thông tin Liên lạc tổ chức. Sau khi hoàn thành khóa học, ông trở thành chiến sĩ thông tin. Từ đây, nhiệm vụ của ông thay đổi hoàn toàn.

Nếu người lính ngoài mặt trận cần lòng dũng cảm và kỹ năng chiến đấu thì người chiến sĩ thông tin lại phải bảo đảm một thứ vô cùng quan trọng: sự kết nối.

Trong một chiến dịch lớn, sở chỉ huy cần biết tình hình ở tiền tuyến. Các đơn vị chiến đấu cần nhận mệnh lệnh. Pháo binh cần thông tin để xác định mục tiêu. Khi liên lạc bị mất, người chỉ huy có thể không biết đơn vị của mình đang ở đâu hoặc tình hình trận đánh đang diễn biến như thế nào.

Vì vậy, những người lính thông tin thường phải có mặt ở những khu vực rất nguy hiểm.

Chu Văn Mùi bước vào Chiến dịch Điện Biên Phủ với kinh nghiệm của một người đã trải qua nhiều chiến dịch trước đó, trong đó có Chiến dịch Biên giới, Hòa Bình và Tây Bắc.

Đến cuối tháng 3 năm 1954, quân đội Việt Nam mở đợt tiến công thứ hai vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ.

Đồi A1 trở thành một trong những vị trí quan trọng và ác liệt nhất của chiến trường.

Đây là một cứ điểm có hệ thống phòng thủ kiên cố. Hai bên giằng co dữ dội, và mỗi mét chiến hào đều phải trả giá bằng rất nhiều công sức.

Tối 31 tháng 3, đơn vị của Chu Văn Mùi được lệnh tham gia chiến đấu tại A1.

Trong lúc chiến đấu, hệ thống điện thoại và vô tuyến giữa nhiều cấp chỉ huy bị gián đoạn.

Đây là một vấn đề cực kỳ nghiêm trọng.

Bộ đội ngoài trận địa cần liên lạc với sở chỉ huy.

Pháo binh cần thông tin để hỗ trợ bộ binh.

Nhưng giữa lúc đồi A1 đang bị bom đạn phủ kín, việc khôi phục thông tin gần như là một nhiệm vụ không tưởng.

Chu Văn Mùi nhận nhiệm vụ.

Ông mang theo chiếc máy vô tuyến điện nặng hơn 20 kg và tìm cách di chuyển giữa trận địa.

Theo các tư liệu của Báo Quân đội nhân dân, ông đã phải vượt qua làn đạn của đối phương để tìm Trung đoàn trưởng Nguyễn Hùng Sinh, người đang bị thương và nằm trong một căn hầm.

Đây là một hành trình đặc biệt nguy hiểm.

Một người mang theo chiếc máy nặng như vậy sẽ di chuyển khó khăn hơn rất nhiều.

Ông không thể chạy nhanh như một người không mang trang bị.

Nhưng nếu không mang máy đi, nhiệm vụ nối lại thông tin sẽ không thể thực hiện.

Chu Văn Mùi vẫn tiếp tục.

Trong quá trình di chuyển, ông có những lúc bị thương và kiệt sức.

Có lúc ông phải dừng lại để lấy sức rồi mới tiếp tục tìm kiếm.

Cuối cùng, ông tìm được Trung đoàn trưởng Nguyễn Hùng Sinh và nối lại đường liên lạc.

Công việc của ông sau đó vẫn chưa kết thúc.

Chu Văn Mùi phải tiếp tục bám trận địa.

Có thời điểm chỉ còn rất ít người cùng ông giữ vị trí.

Ông vừa tham gia chiến đấu, vừa giúp đỡ thương binh và vừa sử dụng máy vô tuyến để liên lạc với cấp trên.

Khi phát hiện đối phương tập trung lực lượng phản kích, ông truyền thông tin để pháo binh hỗ trợ.

Đây chính là điểm khiến vai trò của Chu Văn Mùi trở nên đặc biệt.

Ông không chỉ là người “truyền tin”.

Ông là một mắt xích nối trực tiếp giữa chiến hào và pháo binh.

Nhờ thông tin được duy trì, pháo binh có thể xác định mục tiêu và hỗ trợ lực lượng đang chiến đấu trên mặt đất.

Trong những thời điểm căng thẳng nhất, Chu Văn Mùi còn hỗ trợ đưa thương binh về phía sau.

Nếu người bị thương còn có khả năng tiếp tục chiến đấu, ông cùng đồng đội tìm cách giúp họ trở lại vị trí.

Nếu thương binh quá nặng, họ tìm cách đưa người đó ra khỏi khu vực nguy hiểm.

Điều đó cho thấy một chiến sĩ thông tin đôi khi phải đảm nhận nhiều công việc hơn nhiệm vụ chuyên môn của mình.

Chiến trường không cho phép con người chỉ làm đúng một việc.

Khi đồng đội gặp nguy hiểm, người lính phải giúp đỡ.

Khi liên lạc bị đứt, phải tìm cách nối lại.

Khi đối phương tiến công, phải chiến đấu.

Chu Văn Mùi đã trải qua tất cả những tình huống đó trên đồi A1.

Một trong những điều đáng nhớ nhất trong câu chuyện của ông là có thời điểm ông gần như đơn độc trên trận địa.

Nguồn tư liệu của Báo Điện Biên và Báo Quân đội nhân dân đều ghi nhận hình ảnh Chu Văn Mùi bám trụ trên A1 trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt, vừa chiến đấu vừa duy trì liên lạc.

Ông phải đối mặt với sự thiếu thốn về lương thực và nước uống.

Nhưng việc rời khỏi vị trí có thể khiến đường liên lạc bị gián đoạn.

Vì thế, ông vẫn ở lại.

Có thể nói, nhiệm vụ của ông khi ấy giống như giữ một “sợi dây” nối giữa những người đang chiến đấu với toàn bộ hệ thống chỉ huy phía sau.

Nếu sợi dây ấy bị đứt, việc phối hợp tác chiến sẽ khó khăn hơn rất nhiều.

Ngày 7 tháng 5 năm 1954, Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc với thắng lợi của quân đội Việt Nam.

Chu Văn Mùi sống sót sau chiến dịch.

Ông trở về từ chiến trường với những ký ức mà nhiều năm sau vẫn còn nguyên vẹn.

Chiếc máy vô tuyến mà ông sử dụng trong chiến dịch về sau được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, như một hiện vật gắn với công tác thông tin trong Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Sau chiến thắng, Chu Văn Mùi tiếp tục phục vụ trong quân đội.

Những đóng góp của ông được Nhà nước ghi nhận và ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Điều đáng chú ý là ông không phải một vị tướng.

Ông cũng không phải người trực tiếp chỉ huy một chiến dịch.

Ông là một chiến sĩ thông tin.

Nhưng câu chuyện của ông cho thấy một chiến thắng lớn được tạo nên từ rất nhiều nhiệm vụ khác nhau.

Có người trực tiếp xung phong.

Có người kéo pháo.

Có người vận chuyển lương thực.

Có người chăm sóc thương binh.

Và có người giữ liên lạc.

Nếu thiếu bất kỳ một mắt xích nào, hoạt động của toàn bộ đơn vị đều có thể gặp khó khăn.

Chu Văn Mùi là một trong những người đứng ở vị trí ít được nhìn thấy nhưng vô cùng quan trọng ấy.

Điều đó cũng khiến câu chuyện về ông khác với nhiều nhân vật anh hùng khác.

Ông không nổi tiếng vì một hành động duy nhất.

Ông được nhớ đến bởi khả năng bám trụ, duy trì liên lạc và hoàn thành nhiệm vụ trong hoàn cảnh gần như không thể.

Năm 2024, khi kỷ niệm 70 năm Chiến thắng Điện Biên Phủ, nhiều cơ quan báo chí đã tìm gặp Chu Văn Mùi tại quê nhà Bắc Giang. Khi ấy ông đã ở tuổi rất cao, nhưng những ký ức về đồi A1 vẫn còn rất rõ.

Hình ảnh một người lính đã bước sang tuổi già kể lại những ngày tháng chiến đấu giúp thế hệ sau hiểu rằng lịch sử không chỉ nằm trong sách vở.

Lịch sử còn nằm trong ký ức của những người từng trực tiếp trải qua.

Chu Văn Mùi đã sống đủ lâu để nhìn lại cuộc chiến mà mình từng tham gia.

Ông chứng kiến đất nước thay đổi từ những năm chiến tranh đến thời kỳ hòa bình.

Đây là điều mà nhiều người lính cùng thế hệ ông không có cơ hội trải qua.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, câu chuyện của Chu Văn Mùi có thể đem lại một bài học rất rõ về trách nhiệm.

Một nhiệm vụ có thể tưởng như nhỏ bé, nhưng nếu người thực hiện không hoàn thành thì cả tập thể có thể gặp khó khăn.

Ông hiểu điều đó và luôn cố gắng hoàn thành công việc của mình.

Câu chuyện của Chu Văn Mùi cũng cho thấy người anh hùng không nhất thiết phải là người đứng ở vị trí nổi bật nhất.

Đôi khi, một người âm thầm giữ cho mọi người có thể liên lạc với nhau lại đang đóng góp cho cả trận đánh.

Chu Văn Mùi là một người lính thông tin ít được nhắc đến hơn nhiều anh hùng Điện Biên khác, nhưng câu chuyện về ông trên đồi A1 cho thấy chiến thắng lịch sử năm 1954 được tạo nên từ vô số con người âm thầm, trong đó có những chiến sĩ đã giữ từng đường liên lạc bằng cả sự gan dạ và trách nhiệm của mình.