Người chiến sĩ trẻ Hà Tài Quyện – Người ông chưa từng gặp nhưng luôn hiện diện trong trái tim tôi

bãi bồi sông Hồng ôm trọn làng xóm. Tuổi thơ của ông gắn với tiếng trâu bòngoài đồng, gắn với những buổi học dưới mái nhà tranh và những trang vở cònthơm mùi giấy mới. Ngoại tôi kể rằng ông học giỏi, chữ đẹp, lại rất hiền lành vàcó ước mơ trở thành thầy giáo – người mang tri thức đến cho những đứa trẻtrong làng. Những buổi chiều bên bờ đê, ông hay ngồi đọc sách, nét mặt chămchú và bình yên.Nhưng ước mơ ấy đã không có cơ hội thành hiện thực.Khi ông vừa mười tám, đôi mươi, đất nước bước vào những năm thángđau thương nhất của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Cả dân tộc oằnmình trong bom đạn, và tuổi trẻ Việt Nam bị đặt trước sự lựa chọn không thểchần chừ: hoặc tiếp tục sống cuộc đời riêng mình, hoặc dấn thân để bảo vệ Tổquốc. Ông tôi – cũng như bao chàng trai cùng thời – đã chọn con đường thứ hai.Ngày ông quyết định nhập ngũ, cả nhà ai cũng nghẹn ngào. Ngoại tôi vẫncòn nhớ như in: “Ông mày khi ấy trẻ lắm, hiền lắm, đi bộ đội mà trong ba lô chỉcó mấy bộ quần áo và cuốn sổ nhỏ. Ông bảo, ra chiến trường cũng phải mangchữ theo người.”Người thanh niên tuổi đôi mươi ấy mang theo cả bầu trời ước mơ và tìnhyêu quê hương để khoác lên mình bộ quân phục màu xanh – màu của niềm tin,màu của hy vọng.Trong chiến trường khốc liệt, ông được phân công vào một đơn vị chiếnđấu ở địa bàn hiểm trở. Đó là những tháng ngày gian khổ đến tột cùng. Có hômcả đơn vị phải nhịn ăn, có hôm ngủ trong mưa rừng lạnh buốt, có hôm bom đạnkề bên như muốn nuốt trọn sự sống. Vậy mà, những người đồng đội kể lại rằngông tôi luôn lạc quan, luôn giữ nụ cười hiền hậu. Trong ba lô nhỏ của ông, bêncạnh vũ khí và lương khô, lúc nào cũng có một cuốn sổ đầy những dòng chữ dởdang – những bài thơ viết vội, những câu chuyện chưa kịp kể.Họ bảo rằng: “Anh Quyện lúc nào cũng mang bóng dáng một người thầy.Nói năng nhẹ nhàng, sống tình nghĩa, lại luôn xông pha tuyến đầu trong nhữngnhiệm vụ khó khăn nhất.”Nhưng rồi chiến tranh không cho những người như ông cơ hội trở về.Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn ác liệt nhất, đơn vịcủa ông được giao nhiệm vụ bảo vệ một tuyến đường vận chuyển chiến lược.Đó là nhiệm vụ sống còn của chiến trường, và cũng là nơi ông tôi đã anh dũnghy sinh.Ngày nhận giấy báo tử, cả gia đình như nín lặng. Người con trai duy nhất,niềm hy vọng của cả dòng họ, đã nằm lại nơi chiến trường xa xôi Ninh Bình.Gia đình cố tìm kiếm tin tức về ông, nhưng chiến tranh làm mất mát quá nhiều:đơn vị giải thể, thông tin thất lạc, những người từng chôn cất ông cũng khôngcòn.Điều đau lòng hơn cả là gia đình tôi không có tấm ảnh nào để thờ ông.Không một bức chân dung tuổi trẻ, không một khoảnh khắc giữ lại nụcười hiền hậu mà ngoại tôi luôn nhớ. Trên bàn thờ gia tiên, nơi lẽ ra có hìnhông đặt trang trọng, chỉ có tấm “Bằng Tổ quốc ghi công” – minh chứng thiêngliêng duy nhất còn sót lại về cuộc đời ông.Ngoại tôi từng nói: “Nhà mình chẳng còn tấm hình nào của ông, chỉ còntờ bằng này để biết ông đã sống, đã chiến đấu, đã hy sinh vì đất nước.”Mỗi khi nhìn vào tấm bằng màu vàng đã sờn góc theo thời gian ấy, lòngtôi quặn lại. Tôi hiểu rằng ông không trở về nữa. Nhưng ông chưa từng rời đi.Ông sống trong những câu chuyện của ngoại, trong những truyền thuyết giađình, trong niềm tự hào mà bao thế hệ luôn trân trọng.Gia đình tôi đã nhiều lần đi tìm phần mộ của ông. Bao cuộc hành trình từmiền Bắc vào miền Trung, rồi trở lại Ninh Bình – nơi giấy báo tử từng ghi –nhưng tất cả đều rơi vào vô vọng. Những người thân từng chứng kiến ngày ôngra trận, từng đau đớn khi nghe tin dữ, nay cũng đã “về với tiên tổ”. Nguyệnvọng đưa ông trở về quê cha đất tổ vẫn còn, nhưng hành trình tìm kiếm ngàymột khó khăn hơn.Thế nhưng điều ấy không làm giảm đi tình yêu và sự biết ơn của gia đìnhtôi. Bởi đôi khi, có những người liệt sĩ không nằm trong một ngôi mộ, mà nằmtrong trái tim của hậu thế. Và ông tôi chính là một người như vậy.Tôi lớn lên trong hòa bình, bước vào nghề giáo trong sự yên bình mà baothế hệ cha ông đã phải đánh đổi bằng máu. Mỗi lần đứng trên bục giảng, nhìnnhững học trò hồn nhiên, tôi lại nghĩ đến ông – người thanh niên tuổi đôi mươiđã ngã xuống để thế hệ hôm nay được sống và mơ ước. Tôi tự nhủ rằng: Sốngxứng đáng chính là cách tri ân đẹp nhất dành cho ông và những người đã hysinh vì Tổ quốc.Là một giáo viên trẻ, tôi sẽ tận tụy với nghề, nỗ lực rèn luyện, sống cótrách nhiệm với quê hương. Tôi tin rằng đó cũng là điều ông mong muốn nếuông được nhìn thấy tôi hôm nay.Ông tuy không còn hình hài, không còn mộ phần hay một tấm ảnh đểnhắc nhớ, nhưng ông hiện diện trong tôi – rõ ràng, vững chắc như thể tôi đãtừng gặp ông hàng ngàn lần. Ông hiện diện trong mỗi lần ngoại tôi nhắc tên.Trong mỗi nén nhang thắp ngày giỗ, trong mỗi bài học tôi dạy học trò về lịch sửdân tộc. Ông sẽ mãi hiện diện trong niềm tự hào sâu thẳm mà gia đình tôi mangtheo qua từng thế hệ.Xin cúi đầu trước linh hồn người chiến sĩ trẻ Hà Tài Quyện – người đãhóa thân vào đất trời quê hương, người đã trao tuổi xuân đẹp nhất của mình đểđổi lấy bình yên hôm nay.Và xin được gửi lời hứa từ tận đáy lòng: Chúng cháu – những thế hệ maisau – sẽ sống, sẽ cống hiến, sẽ giữ trọn niềm tin và lòng tự hào mà ông đã để